Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Dersim Aşiretleri

Burada Türkmen Aşiretleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Dersim Aşiretleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 05 Oca 2011, 01:01

DERSİM AŞİRETLERİ

1732 tarihli hatt-ı hümayunda (fermanda) Dersim ismini, aşiret adı olarak, "Dersimli=Dersimlü" biçiminde görmekteyiz. İlgili bölüm günümüzün diliyle şöyledir:

"Çarsancak (Akpazar) kazasında oturanlardan Karaçorlıı Elhac Osman; sarayıma dilekçe verip bu ilçede bulunan Şeyh Hasanlı ve Dersimli eşkıyası, öteden beri bölgedeki halkı, köylüyü, işçiyi soymakta, yoksulların mallarını ve erzakını yağmalamakta, çoluk çocuklarını çalmakta, esir etmektedir, bunu gelenek edinmişlerdir; demiştir. (...)"2 1745 tarihli fermanda, Şeyh Hasanlu (Hasanlı) ve Dersimli taifesinin Kiğı kazası çevresinde yaşadıkları dile getiriliyor. Burada "Şeyh Hasanlı ve Dersimli demekle tanınan..." denilerek Dersimli sözcüğünün Şeyh Hasanlı gibi bir kabile (taife/topluluk) adı olduğu vurgulanmış oluyor.

1751 tarihli dilekçede; Dersimli ve Şeyh Hasanlı aşiretlerinden yakınma çok daha şiddetli biçimde dile getiriliyor. Keban'daki bakır madeninin işlenmesi için gerekli olan kömürün elde edilmesi için Çarsancak (Akpazar) dağlarına (ağaçlara/çamlara) ihtiyaç olduğu, buradaki yoksul halkın zulüm ve soygundan korunması gerektiği belirtildikten sonra deniliyor ki:

"Öteden beri eşkıyalığa alışkın olan Şeyh Hasanlı ve Dersimli taifesinin zararlarının önlenmesi için daha önceden birçok dilekçe verilmişti. Bunlar, eski huylarından vazgeçmedikleri gibi şimdi isyanları ve haydutlukları daha da arttı. Çarsancak'ın 13 köyünün malları ve eşyaları bu taife tarafından çalınıp yağmalandı. Köyler baştanbaşa yıkıldı, şimdi oralarda baykuş ötüyor. Bu taifenin zararlarını önlemek, yağmaladıkları malları geri almak için (...)" 1782 tarihli fermanda, yine bu aşiretlerin çevre halkına çok zarar verdikleri belirtilerek sıkı önlem alınması isteniyor. Bu fermanda; Şeyh Hasanlı, Dersimli aşiretlerinin yanı sıra Güvenlü (=Güvenli) aşiretinden de söz ediliyor.

1780 tarihli fermanda, eşkıya gösterilen aşiretler arasına Koçkırı, Geme, Gürün, Şadanlu, Güreşli, Benamlı, Zirganlı, Çakulu gibi aşiretler dahil ediliyor. Bunların dağlardaki diğer aşiretlerle birleşerek çevreye çok zarar verdikleri, kadınların ırzına bile geçtikleri dile getiriliyor.

1787 tarihli belgede, bunların yanı sıra bu kez Düçek aşireti devreye giriyor.
Dersimli ismi ile anılan aşiretin yaşadığı yer ile ilgili olarak da bu fermanlarda bilgi parçaları bulunuyor. 1732'de Şeyh Hasanlı ve Dersimli aşiretleri Çarsancak (Akpazar) kazası dahilinde gös-teriliyorlar. Elbette ki bu bölgenin dağlık bölgesinde bulunmaktadırlar. 1745 tarihli yazıda ise bu iki kabilenin Kiğı kazası reayasından olduğu yazılıyor. (Age, s.50) Sonrasındaki belgede bunları Çarsancak eşkıyaları olarak görmekteyiz. 1782 tarihli belgede; Güvenli aşireti ile birlikte Şeyh Hasanlı ve Dersimli aşiretini Düçek, Etrik ve Ovacık denilen bölgede oturuyor görmekteyiz. 1780 tarihli belgede de Şeyh Hasanlı, Dersimli, Güvenli aşiretlerinin Düçik ve Ovacık bölgelerinde bulunduğu belirtiliyor. Bunlara Koçkırı, Kerne, Şadili, Güreşli (Sonrasında Kureyşli?...), Benamlı, Bazgeli (Bazgelü) gibi aşiretlerin katılmasıyla; Gümüşhane, Erzincan, Kuruçay, Kemah, Gercanis, Çemişkezek, Eğin ve Erzincan'ın yağmalandığı şikayet ediliyor.
Bölge halkından yollanan dilekçelerde, Dersimli aşiretinin Ovacık mıntıkasında bulunduğu bildiriliyor.

1780 tarihli belgede biraz daha ayrıntı bulunmaktadır. Acımasızca insan öldüren, melun, namus kirleten gibi gösterilen eşkıyadan, Dersimli, Baziler ve Bektaşlar; Özik Dağı etrafında sakin gösteriliyorlar.

Özik Dağı'nın Tazik sözcüğüne benzemesi dikkat çekicidir. Bunun Özbek ile de ilgisi kurulabilir ki o zaman kastedilen bölge Tacik Dağı olmaktadır.
Yukarıdaki bilgiler göstermektedir ki Şeyh Hasanlılar gibi Dersimliler de bir aşirettir. Bunlar birbirleriyle komşu olarak yaşamaktadırlar ve tam bir işbirliği halinde bulunmaktadırlar.

Zaten sonraki dönemde yapılan çalışmalarda, Ali Kemal'in Erzincan Tarihi ve M. Şerif Fırat'ın Doğu İlleri ve Varto Tarihi gibi araştırmalar dikkate alınarak sayıları 126'yı bulan Dersim aşiretlerinin büyük bölümünün bu iki koldan ortaya çıktığı biçiminde bir değerlendirme bulunmaktadır.

Belgeler; iki kabilenin bölgedeki en etkili kabileler olduğunu açıkça gösteriyor. Şeyh Hasanlılar, 1802 yılında başkente (İstanbul) yolladıkları dilekçede, Çemişkezek'den Mercan Boğazı yoluyla Erzincan'a kadar olan yolların güvenliğini sağlayacaklarını ve böylece hem kömür elde edenlerin hem de yolcuların rahat edeceğini bildiriyorlar ve padişahtan yetki istiyorlar.

Fermanlarda ve dilekçelerde Dersimli aşiretinin bulunduğu yerin değişik değişik gösterilmiş olması gayet doğaldır. Çünkü; bunlar göçebe aşiretlerdir. Devlet takibinden kurtulmak için göçebe yaşamak ve dağlık alanlarda bulunmak zorundadırlar.

19. yüzyılın ortalarındaki Dersim aşiretleri bu 2 koldan oluşuyordu:

Şeyh Hasanlılar
•  1. Seyidanlı• Maksud (Kav) Uşağı • Laçin Uşağı
•  Kalan • Koç Uşağı • Ferhat Uşağı
•  Arslan Uşağı
• 2.Şeyh Hasanlı • Karaballı
•  Bezkar Uşağı • Abbasanlar
•  Şam Uşağı • Kırganlı


Dersimliler:

• Pilvenk
• Şadili
• Bahtiyar
• Yusufanlı
• Şeyh Mehmedanlı
• Kureyşanlı
• Karsanlı
• Çarikli (Çarek/Çarekli)
• Alanlı
• Şeyhanlı
• Hıranlı (Hayranlı)
• Balabanlı
• Lolanlı Sur Uşağı(Çibanlı)
• Haydaranlı
• Arili
• İzolu

Dersim coğrafyasında şu büyük boylardan da Oğuz kimlikli topluluklar bulunuyordu. Bunlar; Karakoyunlular; Akkoyunlular, Boz Ulus Türkmenleri, Ağaçeri, Yıva, Çavundur, Çepni, Döğer, Eymür.

Kaynakça
Kitap: DERSİM İSYANLARI VE SEYİT RİZA GERÇEĞİ
Yazar: Rıza Zelyut
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: DERSİM AŞİRETLERİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 05 Oca 2011, 01:02

Kızılbaş Aşiretler

Osmanlı belgelerinde Dersimli ve Şeyh Hasanlı aşiretleri Kızılbaş olarak gösterilmektedir ve lanetlenmektedir.

1733 tarihli belgede şunlar söyleniyor:

"Çarsancak ve Kiğı taraflarında oturan soysuz eşkıyadan Dersimli ve Şeyh Hasanlı Rafızi mezhebinden olduklarından, Hz. Ebu Bekir'in kızı Ayşe'ye iftira edip üç halifenin (Ebu Bekir, Ömer, Osman) halifeliğini kabul etmiyorlar ve Peygamberimizin bazı yakınlarına da sövüyorlar. Bunların kadınları da aynı sapık inanç üzerinedir."

Bilindiği üzere; Rafızi, tarih içinde Alevileri ifade eden bir terim olarak Sünnilerce kullanılmıştır. Anadolu'da ise bu terimle Kızılbaş Türkler anlatılmıştır. Ebussuud Efendi fetvaları incelendiğinde de Kızılbaş Türklerin 16. yüzyılda tam böyle suçlandığı görülecektir.

1787 tarihli belgede, ele geçirilen bu eşkıya elebaşlarının öldürülmeleri istenirken; sebep olarak bunların Ebu Bekir, Ömer ve Osman'a sövmeleri de ayrıca dile getirilmektedir.

Hiç kuşkusuz ki resmi devlet belgelerinde adları anılan bu iki aşiretle işbirliği yaparak yağma olaylarına karışan diğer aşiretler de Kızılbaş inancından idiler.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: DERSİM AŞİRETLERİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 05 Oca 2011, 01:02

Aşiretler Arası Savaş

Dersim aşiretleri; sadece çevredeki diğer köyleri basıp yağmalamakla kalmıyorlar; birbirleriyle de sürekli dövüşüyorlardı. Bu kavgada elbette ki reislerin emrindeki sıradan insanlar telef oluyorlardı. Yüzyıllarca eskiye uzanan bu aşiret kavgaları; 1925'te bütün şiddetiyle devam ediyordu.

Dersim'in kara talihi olan bu aşiretlerden hangi aşiretin hangi aşiretle kavgalı olduğunu şu liste gösteriyor: "Şadıllı aşireti, Kureyşan aşireti ile Hormik aşireti, Anlı aşireti ile, Karsan aşireti, bütün komşularıyla, Haydaranlı aşireti, Arılı ve Şeyhasan aşiretleri ile, Anlı işareti, Hormik, Kureyşan ve Haydaranlı aşiretleri ile, Kureyşan aşireti, Şadıllı ve Anlı aşiretleri ile Lolan aşireti, Demenan aşireti ile, Bahtiyar aşireti, Yukarı Abbas ve Laçin aşiretleri ile, Koç uşağı işareti, Şam Uşağı ndan başka bütün aşiretlerle, Aşağı Abbas aşireti Pilvank aşireti ile, Yukarı Abbas aşireti Kırgın, Kalan, Demenan ve Bahtiyar aşiretleri ile, Yukarı Karaballı aşireti, Kalan aşireti ile, Laçin Uşağı aşireti, Bahtiyar Uşağı aşireti ile, Ferhat Uşağı aşireti, Koç Uşağı aşireti ile, Kırgan aşireti, Yukarı Abbas Uşağı aşireti ile, Pilvank aşireti bütün komşuları ile, Aşağı Karaballı işareti Koç Uşağı ve Şam Uşağı aşiretleri ile, Şam Uşağı aşireti Aşağı Karaballı aşireti ile, Kalan aşireti Yukarı Abbas ve Yukarı Karaballı aşiretleri ile, Maksut Uşağı aşireti, Aslan Uşağı aşireti ile, Aslan Uşağı aşireti Maksut Uşağı aşireti ile geleneksel düşmandırlar.

Hükümet sicilinde toptan birçok isyanları olan bu kalabalıktan yalnız Şeyh Memedan aşireti ile Beyt ve Bezger Uşakları bu listede gözükmez."
Elbette ki bu çatışmada, Dersim'in sıradan insanları asker gibi kullanılıyorlar; öldürülüyorlar, öldürüyorlardı.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: Dersim Aşiretleri

Mesajgönderen Avşaroğlu » 01 Nis 2011, 01:26

Balabanlı aşireti Bulgaristan'ın Kırcaali ilinde de var. Bizim yan köy hemen. İsmine kadar aynı, köyün adı orada da Balabanlı.
Kullanıcı avatarı
Avşaroğlu
Çavuş
Çavuş
 
Mesajlar: 62
Kayıt: 16 Mar 2011, 00:17

Re: Dersim Aşiretleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 02 Nis 2011, 17:54

Oğuz Yabgu yazdı:Balabanlı aşireti Bulgaristan'ın Kırcaali ilinde de var. Bizim yan köy hemen. İsmine kadar aynı, köyün adı orada da Balabanlı.

Balabanlu Aşireti'de Avşar Boyundandır. Adana Sancağında Balabanlu Aşiretleri hakkında birçok kayıt var.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: Dersim Aşiretleri

Mesajgönderen Avşaroğlu » 03 Nis 2011, 14:29

Evet, araştırmıştım. Avsarobasi.com'da Avşar oymakları bölümünde Balabanlı Avşarı geçiyor.
Kullanıcı avatarı
Avşaroğlu
Çavuş
Çavuş
 
Mesajlar: 62
Kayıt: 16 Mar 2011, 00:17


Dön Türkmen Aşiretleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 0 misafir