Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Casuslar dünyası

Burada Osmanlı İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Casuslar dünyası

Mesajgönderen TurkmenCopur » 30 Ara 2010, 02:42

Casuslar dünyası

Fransa Ulusal Kütüphanesi'nin (Bibliotheque Nationale) değerli ve nadir eserlerin bulunduğu bölümünde, Osmanlı istihbarat örgütünün nasıl kurulduğunu anlatan bir kitap var.
Kitabın basım tarihi, 1891. Yazan, Spiridon Mavrogenis, namı diğer Mavroyani Paşa.
Mavroyani Paşa saray doktoruydu; Sultan II. Abdülhamid'in özel hekimiydi.

Bir hekimin istihbaratla-casuslukla ne ilgisi olabilirdi?
Osmanlı tarihi konusunda nitelikli eserleri bulunan Prof. Taner Timur'a göre, saray doktorlarının çoğu çift taraflı ajanlık yapıyordu! Azınlık tebaasından olmaları, yabancı dil bilmeleri, onları yabancı ülkeler için cazip kılıyordu.
Dr. Mayroyani ajan mıydı? Tarihçilere göre, evet. Osmanlı istihbaratı hakkında yazdığı kitap, karanlık işler içinde olduğunun kanıtı olarak ileri sürülüyor. II. Abdülhamid gibi herkesten şüphelenen birinin en yakınındaki ajanı fark etmemesi de, tarihin cilvesi olsa gerek!
Neyse...
Konumuz Dr. Mavroyani değil, onun yazdığı istihbarat kitabı...

Mavroyani Paşa'nın yazdığına göre, Osmanlı istihbarat örgütü ingiliz Büyükelçisi Stratfort Canning'in çabalanyla kuruldu!
ingiliz Elçisi Canning, gizli bir haber alma teşkilatı kurulması için Sadrazam Mustafa Reşid Paşa'yı ikna etmişti.
Şaka gibi, devletin gizli olması gereken istihbarat birimini yabancı bir elçi kurduruyor!

İkna olan Sadrazam Mustafa Reşid Paşa, "madem elçiye söz verdik, ayıp olmasın" diye, Avrupa'da görev yapan Osmanlı elçilerini görevlendirdi:

"Herkes bulunduğu ülkenin gizli polis teşkilatını inceleyip geniş bir rapor hazırlayacak!"

İlk kapsamlı raporu Paris Elçiliği'ndeki Sefels Soldenhof Efendi hazırladı. Napolyon Bonapart döneminde gizli emniyet teşkilatı kuran Vidocq'un örnek alınmasını önerdi.
Diğer elçiliklerden de benzer notlar, bilgiler geldi.
Elçiliklerden gelen tüm raporlar İstanbul'da kime teslim edildi dersiniz?
Rum Civinis Efendi'ye!

Çünkü:

İngiliz Elçisi Canning, istihbarat şefi olarak Cividis Efendi'yi uygun görmüştü!
Eee Sadrazam Mustafa Reşid Paşa da, yakın dostu Elçi Canning'i kıramamıştı! Öyle ya, İngilizlerden gizlimiz saklımız mı vardı?
Bir daha hatırlatayım; istihbarat teşkilatı kuruluyor; futbol takımı değil!

Osmanlı istihbaratının başına getirilen Rum Civinis Efendi kimdi?
Mavroyani Paşa'nın hemşerisiydi; ikisi de Ege'nin en güzel adası Mikonosluydu. Bu nedenle Mavroyani Paşa, kitabında hemşerisi Civinis'i öve öve bitiremiyor...
Osmanlı'nın ilk istihbarat şefi hakkında bilgiler sınırlı.
Mavroyani Paşa, Civinis Efendi'nin biyografisini Rusya'dan başlatıyor.
Civinis Efendi, yıllarca Sen Peterburg'ta yaşıyor, Saray'da Çariçe'nin özel hizmetçilerinden biri olmayı beceriyor. Bu arada önemli görevdeki bir subayın kızıyla da evleniyor.

Ancak, Civinis Efendi "şeytana uyup bir gün yoldan çıkıyor", Çariçe'nin mücevherlerini alıp kayıplara karışıyor.
Civinis Efendi sonra Anadolu'da görülüyor; sıkı durun- üzerinde imam kıyafeti var! Üstelik cami cami dolaşıp vaaz veriyor.
Görünen o ki, dünden bugüne değişen bir durum yok; bizim zavallı halkımız üzerinde dini sembolleri olan birini gördüğünde hemen inanıyor!
Neyse...
Civinis Efendi sonra Ege Denizi'nde yatıyla gezen zengin bir İtalyan rolünde ortaya çıkıyor; adı "Comte de Riveroso"! Ve yat bir gün İstanbul'a demir atıyor.

Bu kez adı:

"Civinis Efendi"!

Rum asıllı, Fransızca ve İngilizce konuşan, kibar ve zarif Civinis Efendi herkesin ilgisini çekiyor, ingiliz Elçisi Canning'in tak-dimiyle Sadrazam Mustafa Reşid Paşayla tanışıyor. Sadrazam Civinis'den çok etkileniyor. Civinis Efendi'yi hemen "albay" yapıyor ve bir de görev veriyor; "Osmanlı istihbarat örgütünü kurar mısınız?" Neden olmasın? Adamın işi bu be!..

istihbarat örgütünün başına geçen Civinis Efendi ne yapıyor? istanbul'un tanınmış tüccarlarının, paşalarının vb özel hayatlarını izletiyor, toplattığı dedikoduları rapor haline getiriyor. Kim kiminle gibi, mahrem yaşamlar ilgilendiği yegane konu oluyor.
Peki, Civinis Efendi'nin raporlarında siyaset, ekonomi, dış politika, yabancı ülkeler hakkında bilgiler var mıydı? Tabu ki yoktu!
Osmanlı hızla çökerken, istihbarat örgütü sadece mahrem hayatla ilgileniyordu! Almanya ve italya yeni emperyal güç olarak tarih sahnesine çıkarken, ingiltere, Fransa ve Rusya dünyayı parsellerken, Civinis Efendi sadece dedikoduyla uğraşıyordu.
Karşı casusluk faaliyeti kontrespiyonaj için parmağını bile oynatmıyordu. Kuşkusuz tüm bunlar bir ingiliz entrikasıydı.

Osmanlı sonunda dayanamadı, bu ilk "kurumsal" istihbarat birimini lağvetti. Hayır, dönen dolapları anladığından değil; raporlarda ortaya çıkan mahrem hayatlardan rahatsız olduğu için kapattı. Yine eski yöntemine döndü; kendi muhbirleriyle yetindi...

1863'te istihbarat teşkilatı bir kez daha kuruldu.
Başına bu kez Ermeni iş çevrelerinin baskısıyla "Baron C" getirildi. Yeni şef, Civinis Efendi'yi aratmadı. Hazırladığı bir raporu, hem Osmanlı'ya, hem de el altından Viyana'ya verdiği ortaya çıkınca kovuldu...

Görünen o ki, tarih yazan Osmanlı çöküş günlerinde yabancı istihbarat ajanlarının elinde oyuncak olmuştu.

Öyle ki, Yemen ayaklanmasında italya adına casusluk yapan Doktor Adriano Lanzoni'ye, "savaşta gösterdiği yararlardan" ötürü nişan taktı!..
Uzatmayalım, Osmanlı'nın, milli bir istihbarat örgütü ancak 17 kasım 1913'te "Teşkilat-ı Mahsusa"nın kurulmasıyla gerçekleşti...
Bundan önce Osmanlı birkaç istisna dışında genelde hep seyirciydi... Ve ingilizler bu topraklarda istedikleri kadar "at oynattı!"
Bunu kendi özel istihbarat raporlarından da görebilirsiniz...

Kaynakça
Kitap: Siz Kimi Kandırıyorsunuz!
Yazar: Soner Yalçın
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Osmanlı İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 0 misafir

cron