Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Burada Türkmen Aşiretleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Mesajgönderen TurkmenCopur » 28 Ara 2010, 18:05

XV. VE XVI. YÜZYILLARDA SANCAKTAKİ CEMAATLERİN NÜFUS DURUMLARI VE VERGİLERİ

Anadolu'da aşiretlerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerden biri de Teke yöresidir. XV. ve XVI. yüzyıllarda Teke Sancağı'nda yerleşik nüfusun yanında oldukça kalabalık konar-göçer topluluklar da yaşıyordu. Sancakta 1455 tahririnde 40 cemaat, 1530 tahririnde 121 cemaat ve cemaatten daha küçük konar-göçer topluluklar olan 5 bölük, 1568 tahririnde ise 150 cemaat ve 5 bölük yer almaktaydı. Tapû-Tahrir defterlerinde sınırları tespit edilen sancakta yaşayan çok sayıda cemaat, bölgenin siyasi, sosyal, ekonomik ve demografik yapısında oldukça etkin bir rol oynamıştır. İncelediğimiz döneme ait Tapû-Tahrir defterlerinde sancaktaki bütün konar-göçer teşekküllerin büyük-küçük ayırmaksızın "cemaat" terimiyle ifade edilmesi, oymaklar arasında bağlantı kurulmasını zorlaştırmaktadır.

Döneme ait Tapû-Tahrir defterlerindeki kayıtlara göre XV. ve XVI. yüzyıllarda sancakta yaşayan cemaatlerin nüfus durumları ve vergileri şöyleydi:

A. Antalya Kazası'ndaki Cemaatler:

1. Kızılcakeçilü Cemaati:


Yörük taifesinden olan cemaat, 1455 tahririnde İstanos ve Kürt nahiyelerinde kaydedilmiştir. İstanos'takiler 1'i imam 40 nefer, Kürt'tekiler ise 37'si çift, 25'i nim çift, 12'si bennak ve l'i imam olmak üzere 101 neferden oluşmaktaydı. Cemaatlerden birincinin vergileri 150 akçe, diğerinin ise 500 akçeydi. XVI. yüzyılda padişah hasları arasında yer alan cemaat, yüzyılın ilk yarısına ait gerek II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan defterde ve gerekse 1530 tahririne ait defterde 27 hane ve 1 mücerredden ibaret olup, her iki defterde de resm-i bennak ve mücerred, adet-i agnam ve bad-ı heva vergileri 400 akçeydi. Yüzyılın ikinci yarısında 1568 tahririnde ise 47 nefer ve 25 hane olan cemaatin vergileri 1000 akçeye yükselmiştir. 1530 tahririnde Antalya Kazası'ndaki Uluyörük Cemaati'nin alt grub cemaatleri arasında Kızılcakeçilü ismini taşıyan başka bir cemaatin daha bulunduğu görülmektedir.

2. Ulucalu Yörükleri Cemaati:

Yörük taifesinden olan cemaatin 1455 tahririnde kaydına rastlanılmamıştır. Padişah hasları arasında yer alan cemaat, XVI. yüzyılın ilk yarısına ait her iki defterde de 25 hane olup, vergileri 750 akçeydi. Yüzyılın ikinci yarısında 1568 tahririnde 81 nefer ve 38 hane olan cemaatin vergileri 1350 akçeye yüksel-miştir.

3. Necimler Cemaati:

1455 tahririnde kaydına rastlanılmayan cemaat, padişah hasları arasında yer almaktaydı. Cemaat, XVI. yüzyılın ilk yarısına ait her iki defterde de 20 hane olup, vergileri 550 akçeydi. 1568 tahririnde ise vergileri 900 akçeye yükselen cemaatin 41 nefer ve 22 hane olduğu görülmektedir.

4. Varsak Yörükleri ve Haymana Cemaati:

Tapû-Tahrir Defterleri'nde ve diğer arşiv belgelerinde "Varsak, Varsaklar, Varsaklı" şeklinde geçen Varsak Yörükleri, Türkmen taifesinden olup, genel olarak Tarsus, Adana, Kırşehri ve Bozok Sancakları ile Maraş Eyaleti'ne tabi Kars-ı Zülkadriye Kazasında yaşamaktaydı. Cemaatin XVI. yüzyılda Teke Sancağı'nda da yoğun bir şekilde yaşadığı arşiv kayıtlarından anlaşılmaktadır. 1455 tahririnde sancakta yer almayan Varsaklar, daha sonraki tahrirlerde kaydedilmiş olup, sancağa ait Tapû-Tahrir Defterleri'ndeki "Cemaat-i Yörükan-i Varsakarı ki der Vilayet-i Karaman amed-end" kaydından Teke Sancağı'na Karaman'dan geldikleri anlaşılmaktadır.

XVI. yüzyılın başlarına ait İcmal defterde cemaat, "Yörükan-ı Gari-ban-ı Haymana" şeklinde kaydedilmiş olup, vergileri 33.040 akçeydi. XVI. yüzyılda padişah haşları arasında yer alan Varsak Yörüklerine tabi cemaatler olarak sancakta 1530'da 23 cemaat bulunuyordu. Bu cemaatler Gülnar, Bozdoğan, Timurlu Urbanı, Furaşlar Urbanı, Kaşıkçıyan Urbanı, Hacılar Urbanı, Askerler Urbanı, Gedik Aliler Urbanı, Mahmudlar Urbanı, Kızıl Tahir Urbanı, Bayramlar Urbanı, Musırlar Urbanı, Ozan benam-ı Burçlu, Ozanlar be-nam-ı Sülmenli, Ozanlar be-nam-ı Burçlu, Ozanlar, Hacı Salihler Urbanı, Ramazanlar Urbanı, Şahlar, Sultanlar Urbanı, Ayaslar Urbanı, Mukbiller Urbanı, ve Kaş Kazası'ndaki Urban cemaatleriydi. Söz konusu bu cemaatler 1530'da 856 hane, 47 mücerred, 3 imam, 2 da'i-i padişah, 2 meremmetçi, 11 kara, 1 mecnûn ve 1 malûlden teşekkül etmekteydi. Cemaatlerin vergileri bu tarihte de 33.040 akçeydi. Bu cemaatler arasında sadece Ozanlar Cemaati 1455 tahririnde yer almaktaydı. 1455'de Karahisar Kaza-sı'nda yer alan cemaat, 7 neferden oluşmaktaydı ve 3000 akçe vergi hasılı bulunmaktaydı.

XVI. yüzyılın ikinci yarısında 1568 yılında Varsak Cemaati'ne Bozdoğan ve Varsak-i Gülnar isimlerinde iki cemaat tabiydi. Bu cemaatlerden Bozdoğan Cemaati 328 nefer ve 138 hane, Varsak-i Gülnar Cemaati ise 337 nefer ve 147 haneydi. 1530'da Varsak Cemaati'ne tabi olan Hacılar, Hacı Salihler, Gedik Aliler, Kaşıkçıyan, Bayramlar, Timurlu, Tahirler (Çerçiler), Şahlar, Askerler, Ramazanlar ve Kaş Kazası'ndaki Urban cemaatleri ile Ozanlar, Ozanlar be-nam-ı Burçlu, Ozanlar be-nam-ı Sülmenli ve Oğuzhanlı cemaatleri 1568'de Haymana Cemaati'ne tabi cemaatler arasında yer almaktaydı. Bu cemaatlerden başka, yüzyılın ilk yarısındaki defterlerde kaydı bulunmayan Okçılar, Pirler (Başlıca Kilise), Şamlıcalar, Hallaçlar, Hatibler, Sarucasular, Hacılar, Rumcalar, Okçılar ve Kutlular Urban cemaatleri ile Kürüz Köyü'ndeki cemaat de 1568'de Haymana cemaatleri arasında bulunmaktaydı. Bu tarihte Varsak ve Haymana cemaatlerine tabi yukarıda isimleri yazılı 27 cemaat 1836 nefer ve 898 haneydi. Bunlardan tahsil edilen resm-i bennak ve mücerred, adet-i agnam, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri ise 45.000 akçeydi.

5. Uluyörük Cemaati:

Geçmişi İlhanlılar devrine kadar gitmekte olan Uluyörük Cemaati, genel olarak Sivas. Amasya ve Tokat bölgelerinde yaşamakta olup, topluluğun bazı oymakları batıda Kırşehir ve Ankara bölgelerine kadar yayılmışlardır. Bazı oymakları ise daha sonraları Eskişehir bölgesine, oradan da Balıkesir yöresine gitmişlerdir. XVI. yüzyıla ait Teke Sancağı Tapû-Tahrir defterleri incelendiğinde cemaatin Teke Sancağında da yaşadığı görülmektedir. Defterlerde bu cemaat ve alt grubu olan çok sayıda cemaat hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Ancak XV. yüzyılda cemaatin yörede yaşadığına ilişkin bir kayıt bulunamamıştır. 1455 tahririnde de cemaate ilişkin bir kaydın bulunamaması bunu teyit etmektedir.
Yörük taifesinden olan Uluyörük Cemaati, XVI. yüzyılda sancakbeyi hasları arasında yer almaktaydı. Yüzyılın ilk yarısında 1530'da Uluyörük Cemaati'ne tabi 21 cemaat bulunuyordu. Bu cemaatler Nusretler, Bozca Bahadır Gençlüsü, Saruhan-oğlu Gençlüsü, Tura Gençlüsü, Bektaş Gençlüsü Yörükleri, Solak ve Kımızcı, Fersenk(?), Kızılcakeçilü, Uluyörük, Bayındır, Mamac ve Alifahreddin Yörükleri, Kabil ve Beylerhan, Furaşlar, Veli Fakih, Karakoyunlu, Gollüler, Büyük Dirkemiş, Şeyh Bey Yörükleri, Emre-oğlu, Tur Ali ve Taşkesüği cemaatleriydi. Defterlerdeki yekûna göre bu cemaatler 803 hane, 56 mücerred, 7 kara, 10 imam, 5 şeyh, 3 meremmetçi, 21 sipahi ve 4 ma'lûlden ibaret olup, bunlardan alınan resm-i agnam, resm-i bennak, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergilerinin hasılı 30.000 akçey-di. Yüzyılın ilk yarısında cemaatle aynı ismi taşıyan ancak cemaatin alt gruplarından biri olan Uluyörük Cemaati Hamid Sancağı'nda ikamet etmekteydi.

1554 yılında Uluyörük Cemaati'nin mukataaya verildiği ve cemaate ait vergilerin mukataaya verilmek suretiyle tahsil edildiği görülmektedir. Bu tarihte Cemaat-i Uluyörük Mukataası, Teke Livası Hasha-yı Cedid Emaneti'ne bağlı bulunmaktaydı.

1568 yılında Uluyörük Cemaati'ne tabi cemaatlerin büyük bir kısmının parçalanarak dağılmaları sonucunda, çok sayıda perakende ko-nar-göçer topluluklar ortaya çıkmıştır. Bu tarihte, cemaate bağlı konar-göçerlerin büyük bir kısmının perakende olarak muhtelif köylerde," Antalya şehri ile Elmalı ve Karahisar kazalarında yaşadıkları görülmektedir. 1568 yılında Uluyörük Cemaati Nusretler, Bozca Bahadır Gençlüsü, Dirkemiş, Alifahreddin ve Mamaclar, Tura Gençlüsü, Hamid Sancağı'ndaki perakende Yörük cemaatleri ve Alaiye'deki perakende cemaat ile Karahisar ve Elmalı kazaları ile Antalya şehrinde ve ayrıca Ada, Viranşehir, Kundu, Güzelce Öyük, Solak, Harun, Mandirle, Yüre-ğir, Taşkesiği, Acami, Yeleme, Fığla, Andiye, Çobansa, Mimadlar, Mimad Beyler, İğdir, Kurdoğlu, Öyük, Karakoyunlu, Sancakcı, Urkütlü, Garibce, Dere, Beyüş, Çukurca, Akkilise, Tur Ali, Mirahur, Sımandır, Karkın, Köseler, Avdan, Sekci, Kızılca Ağaç, Kara Aliler, Dokuz Ağaç, Kürüz, Kargucak, İstavras gibi çok sayıda köyde yaşayan 45 cemaat ve topluluktan oluşmaktaydı. 1568 tahririnde Uluyörük Cemaati toplam 1485 nefer ve 832 haneydi. Cemaatin resm-i bennak ve mücerred, adet-i agnam, resm-i arûs ve bad-ı heva vergileri ise 28.000 akçeydi. 1729 yılında Kürt Nahiy esi'ne tabi Uluyörük Cemaati'nin 28.000 akçe olan vergi hasılı, sancakbeyi haslarından ayrılarak Dergah-ı Mualla müteferrikalarından Hasan'ın zeametine ilhak olun-muştur.

6. Çobansa Yörükleri Cemaati:

1455 tahririnde kaydına rastlanılmayan cemaat, XVI. yüzyılda padişah hasları arasında yer almaktaydı. XVI. yüzyılın ilk yarısına ait gerek II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan defterde ve gerekse 1530 tahririne ait defter-de cemaat, 83 hane, 6 mücerred ve 2 karadan meydana gelmekteydi. Cemaatin resm-i bennak ve mücerred, resm-i agnam, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri bu tarihlerde 2500 akçeydi. 1568 tahririnde ise Kaş Kazası'nda yer alan cemaatin 141 nefer ve 73 hane olduğu ve ' ergilerinin 3200 akçeye yükseldiği görülmektedir.

7. Munamak Yörükleri Cemaati:

Yörük taifesinden olan cemaatin ismine 1455 tahririnde rastlanılmamıştır. XVI. yüzyılın ilk yarısında Antalya'da kaydedilen cemaat, sancakbeyi hasları arasındaydı. Gerek II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan defterde ve gerekse 1530 tahririne ait defterde 24 hane, 1 mücerred ve 1 karadan ibaret olan cemaatin resm-i bennak, resm-i agnam, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri 700 akçeydi. Yüzyılın ikinci yarısında sancakbeyi haslarından ayrılan cemaatin, 1568 yılında timara verildiği görülmektedir. Bu tarihte 68 nefer ve 38 hane olarak Kürt Nahiyesi'nde kaydedilen cemaatin vergileri 1500 akçeye yükselmiştir.

8. Karakök Cemaati:

Sancakbeyi haslarına kayıtlı cemaat, 1530 tahririnde 355 hane, 57 mücerred, 6 kara ve 2 kötürümden ibaret olup, vergileri 26.968 akçeydi. II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan defterde cemaat, 3 çift, 150 nim çift, 202 bennak, 57 mücerred, 6 kara ve 2 kötürüm olarak kaydedilmiştir. Cemaatten alınan vergiler bu tarihte yine 26.968 akçeydi. Tarımla da uğraşan cemaatin 1455 ve 1568 tahrirlerinde kaydına rastlanılmamıştır.

9. Kökez Cemaati:

1455 tahririnde 5'i çift, 9'u nim çift ve 2'si bennak olmak üzere 16 nefer olarak İğdir Nahiyesi'nde kaydedilen cemaatin vergileri 782 akçeydi. XVI. yüzyılın ilk yarısında sancakbeyi hasları arasında olan cemaat, II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan deftere göre 23 nim çift, 22 bennak ve 7 mücerredden oluşmaktaydı. Bu tarihte tarımla da uğraşan cemaatin vergileri 928 akçeydi. 1530 tahririne ait defterde Kökez Cemaati'nin üç ayrı yerde kaydı bulunmaktadır. Buna göre cemaat, bu tarihte toplam 76 hane, 9 mücerred ve 1 imamdan oluşmakta ve 2328 akçe vergi hasılına sahip bulunmaktaydı.

XVI. yüzyılın ikinci yarısında cemaat, sancakbeyi haslarından ayrılarak timara verilmiştir. 1568'de Macar Behram ve Maksud'a timar olarak verilen cemaat, bu tarihte 72 nefer ve 35 hane olup, vergileri 1976 akçeydi. Bunun 1500 akçesi Macar Behram'ın, 476 akçesi ise Maksud'un tasarrufunda bulunmaktaydı. Maksud'un timarında olan 7'si hane 10 neferin tarım ve arıcılık yaptığı, değirmen işlettiği vergilerinden anlaşılmaktadır.

Burada şunu da belirtmek gerekir ki Antalya Kazası'nda yer alan Kökez ismindeki bu cemaatlerden başka, 1530 ve 1568 tahrirlerinde Karahisar-ı Teke Kazası'nda da Serik Yörüklerine tabi Çörti Kökez ve Kökez cemaatleri bulunmaktaydı.

10. Yalnızbağ Cemaati:

Alaiye Sancağı'ndan geldikleri belirtilen
cemaat, sancakbeyi hasları arasındaydı. Cemaat, Yörük taifesinden olup, II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan defterde 101 hane, 6 mücerred, 2 kara ve 5 imamdan oluşmaktaydı. 1530 tahririnde ise cemaat 127 hane, 5 mücerred, 1 imam, 2 şeyh, 1 kethüda, 3 sipahi ve 1 kara olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte cemaatin vergileri 10.000 akçeydi. 1455 ve 1568 tahrirlerinde cemaatin kaydı bulunamamıştır.

11. Dolar (Tolar) Cemaati:

Sadece 1530 tahririnde kaydı bulunan cemaatin vergi hasılı deftere kaydedilmemiştir. Bu tarihte timara verilen cemaat 6 hane ve 3 mücerredden oluşmaktaydı.

12. Karagöl Cemaati:

1455 tahririnde İğdir Nahiyesi'nde 54'ü çift, 206'sı nim çift, 102'si bennak. 1'i imam, 6'sı bive olmak üzere toplam 368 nefer olarak kaydedilen cemaatin vergileri 22.744 akçeydi. Cemaat, 1530 tahririnde hisselere ayrılmış ve beş ayrı hisse halinde timara verilmiştir. Bu tarihte cemaat toplam 122 hane ve 6 mücerred olup, verg ileri 5649 akçeydi. 1568 yılında ise "Cemaat-i hisse-i Karagöl" dışında yüzyılın ilk yarısındaki isimleri taşıyan dört hisseye ayrılan cemaat, yine muhtelif kişilere timar olarak verilmiştir. Cemaat, bu tarihte toplam 109 nefer ve 63 hane olup, vergilerinin toplamı 5965 akçeydi. Cemaatin hayvancılığın yanında tarımla da uğraştığı alınan vergilerden anlaşılmaktadır.

13. Depecik Cemaati:

Yörük taifesinden olan Depecik Yörüklerine, Saruhan ve Karahisar-ı Şarki sancaklarında da rastlanılmaktaydı. 1455 tahririnde 7'si çift, 13' ü nim çift ve 7'si bennak olmak üzere 26 nefer olarak kaydedilen cemaatin vergileri 783 akçeydi. Hayvancılığın yanında tarımla da uğraşan cemaat, 1530 tahririnde Antalya Kalesi müstahfızlarına timar olarak kaydedilmişti. Bu tarihte cemaat, ayrı olarak yazılmış hisse cemaatle birlikte 82 hane, 7 mücerred ve 1 kara-dan ibaret olup, 3072 akçe vergisi bulunmaktaydı. 1568 tahririnde yine Antalya Kalesi mertlerinin timarında olan cemaatin, ismini verdiği Depecik Köyü'nde oturduğu ve tarımla uğraştığı görülmektedir. Defterde cemaatin nüfusu köyün nüfusu ile birlikte verilmiştir. Buna göre köy ve cemaatin nüfusu, ayrı olarak kaydedilmiş hisse cemaatle birlikte toplam 111 nefer ve 66 haneydi. Bu tarihte köy ve cemaate ait vergilerin toplamı 6216 akçeydi. Cemaatin gelirlerinin büyük bir bölümünü tarımdan sağladığı alınan vergilerden anlaşılmaktadır. Cemaatin köy halkı ile birlikte arpa, buğday, susam, darı ve pamuk yetiştirdiği, arıcılık yaptığı ve değirmen işlettiği görülmektedir. Esasen Depecik Köyü de adını yerleşik hayata geçerek burada köy oluşturan bu cemaatten almıştır.

14. Ovacık Cemaati:

Türkmen taifesinden olan cemaat, 1455 tahririnde 26'sı çift, 94'ü nim çift, 49'u bennak, l'i imam ve 6'sı bive olmak üzere 177 neferden oluşmaktaydı. Bu tarihte cemaatin vergileri 9017 akçeydi. 1530 tahririnde Antalya Kazası'nda Ovacık isminde iki cemaatin bulunduğu görülmektedir. Bunlardan biri "Cemaat-i Ovacık", diğeri ise "Cemaat-i Ovacık nam-ı diğer Yenibey"dir. Bu tarihte birinci Ovacık Cemaati 54 hane, 8 mücerred ve 2 karadan ibaret olup. 1815 akçe vergi hasılı bulunmaktaydı. Bir ismi de Yenibey olan diğer Ovacık Cemaati ise 12 hane olup, vergileri 220 akçeydi. Timara kaydedilen cemaatin bir kısmının yerleşik hayata geçerek, ismini verdikleri Ovacık (Tekürova) Köyü'nde oturdukları anlaşılmaktadır.
1568 tahririnde Antalya Kazası'nda Ovacık ismini taşıyan üç cemaat bulunmaktaydı. Bunlar, İğdir Nahiyesi'ndeki "Cemaat-i Ovacık nam-ı diğer Tekürova (Sofular dahi derler)", "Cemaat-i Ovacık nam-ı diğer Tekürova" ve "Cemaat-i Ovacık nam-ı diğer Yenibey"14' cemaatleriydi. Cemaatlerden birincisi 151 nefer, 72 hane, ikincisi 76 nefer, 42 hane, üçüncüsü 16 nefer ve 8 haneydi. Bunların vergileri ise sırasıyla 8400, 2318 ve 521 akçeydi. Antalya Kalesi mertlerine timar olarak verilen ilk iki cemaatin vergilerinden bu cemaatlerin tarım ve arıcılıkla uğraştıkları, değirmen işlettikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca bu iki cemaatin Antalya Kalesi muhafazasında hizmette bulunmaları karşılığında avarızdan muaf tutuldukları görülmektedir.

15. Kürd Yörükleri Cemaati:

1455 tahririnde "Cemaat-i Kürtler" şeklinde geçen cemaat, bu tarihte Kaş Kazası'nda kaydedilmiştir.
Cemaat, 8'i çift, 19'u nim çift. 4'ü bennak. l'i bive ve l'i baş ev olmak üzere 33 neferden meydana gelmekteydi. Bu tarihte vergileri 1391 akçe olan cemaatin, hayvancılığın yanında tarım ve bağcılık da yaptığı görülmektedir. 1530 tahririnde "Yörükan-ı Kürd" şeklinde kaydedilen cemaat. Antalya Kazası'nda bulunmaktaydı. Bu tarihte Antalya Kalesi müstahfızlarına timar olarak verilen cemaat, 13 hane olup, vergileri 212 akçeydi. 1568 tahririnde ise 19 hane ve 17 mücerred olmak üzere 36 neferden oluşan cemaatin vergileri 800 akçeye yükselmiştir.
Bu tahrirde de yine timara kayıtlı olan cemaatin tarımla uğraşmadığı vergilerinden anlaşılmaktadır.

16. Devlethan Oğlanları ve Dola Cemaatleri:

1455 tahririnde cemaatlerin kaydına rastlanılmamıştır. 1530 tahririnde ise her iki cemaat birlikte kaydedilmiştir. Bu tarihte nüfus durumları belirtilmeyen cemaatler, Antalya Kalesi müstahfızlarının timarında olup, 260 akçe vergi hasılına sahipti. 1568 tahririnde sancakta Dola Cemaati'nin yer almadığı görülmektedir. Bu tarihte Antalya Kalesi mertlerinin timarında olan Devlethan Oğlanları Cemaati, 5 nefer olup, resm-i bennak ve mücerred, resm-i arûs ve bad-ı heva vergileri 100 akçeydi.

17. Beycük Cemaati:

1455 tahririnde cemaatin kaydı bulunmamaktaydı. 1530'da Antalya Kalesi müstahfızlarına timar olarak kaydedilen cemaat, 287 hane, 27 mücerred, 5 kara, 1 mecnûn ve 1 ma'lûlden meydana gelmekteydi. Cemaatin vergi hasılı bu tarihte 9800 akçeydi. 1568'de ise yine Antalya Kalesi mert ve topçularının timarında olan cemaat, 359 nefer ve 190 hane olup, 11.745 akçe vergi hasılı bulunmaktaydı. Cemaatin bu tarihte tarımla uğraştığı, arpa. buğday, pamuk, susam, keten gibi hububat ve ürünleri yetiştirdiği, ayrıca bağcılık ve arıcılık yaptığı ve değirmen işlettiği vergilerinden anlaşılmaktadır.

18. Zeytûn Köyü'ndeki Urban Cemaati:

Tapû-Tahrir Defterleri'nde "Cemaat-i Urban der karye-i Zeytûn" şeklinde geçen cemaatin 1455 tahririnde kaydına rastlanılmamıştır. XVI. yüzyılın ilk yarısında sancakbeyi haslarına kayıtlı olan cemaat, gerek II. Bayezid'in ölümünden sonra yazılan defterde ve gerekse 1530 tahririne ait defterde 40 hane, 4 mücerred, 2 kara ve 3 meremmetçi olarak kaydedilmiştir. Düden suyunda görevli olan meremmetciler, II. Bayezid'in hükmüyle avarız-ı divaniyeden muaf tutulmuşlardır. Her iki deftere göre de cemaatin resm-i bennak, resm-i agnam, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri 2000 akçeydi. 1568 yılında cemaatin sancakbeyi haslarından ayrılarak, timara verildiği görülmektedir. Kürt Nahiyesi'ndeki cemaat, bu tarihte 75 nefer ve 41 hane olup, resm-i bennak ve mücerred, resm-i arûs, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri 1000 akçeydi.

19. Arıklar Cemaati:

Sadece 1530 tahririnde zikredilen cemaat, timara kaydedilmiştir. Bu tarihte 7 haneden ibaret olan cemaatin vergileri Kiçiköprü Köyü'nün vergi hasılı ile birlikte 3500 akçe olarak görünmekteydi.

20. Karalar Cemaati:

Sadece 1568 tahririnde zikredilmiştir. Bu tarihte Antalya şehrinde oturan cemaat, padişah hasları arasındaydı. Antalya İskelesi'ne tabi olan cemaat, 66 bennak ve 7 mücerredden oluşmaktaydı. Cemaatin resm-i bennak ve mücerred, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri 1000 akçeydi.

21. Sarı Resûller Cemaati:

1455 ve 1530 tahrirlerinde kaydı bulunmayan cemaat, 1568'de Anadolu Vilayeti çavuşlarından Sinan Çavuş un tımarına kayıtlıydı. Bu tarihte 23 nefer ve 9 hane olan cemaatin resm-i bennak, resm-i arûs ve bad-ı heva vergileri 400 akçeydi.

22. Cüllahlar (Kançılar) Cemaati:

1455 ve 1530 tahrirlerinde cemaatin kaydı bulunmamaktaydı. 1568'de mezkûr Sinan Çavuş un timarına kayıtlı olan, 28 nefer ve 16 haneden oluşan Kürt Nahiye-si'ndeki cemaatin resm-i bennak ve mücerred, resm-i arûs ve bad-ı heva vergileri 200 akçeydi.

23. Sığıriı Cemaati:

Kürt Nahiyesi'nin Kundu Köyü yakınında Düden suyu kenarında bulunan cemaatin 1455 ve 1530 tahrirlerinde kaydına rastlanılmamıştır. 1568'de 7 nefer ve 5 hane olan cemaatin resm-i bennak ve mücerred. resm-i arûs, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri 300 akçeydi. Bu tarihte cemaat timara kaydedilmişti.

24. Deveciyan Cemaati:

1455 tahririnde kaydına rastlanılmayan cemaat, 1530'da 10 hane olup, 280 akçe vergi hasılına sahipti. 1568 tahririnde 25 nefer ve 4 hane olarak Antalya Nahiyesi'nde kayıtlı olan cemaat, bu tarihte Dergah-ı ali çavuşlarından Muhammed Çavuş'un zeametindeydi ve 400 akçe vergisi bulunmaktaydı.

25. Doğancıyan Cemaati:

Sadece 1530 tahririnde kaydı bulunmaktaydı. Bu tarihte timara kaydedilen cemaat, 16 hane ve 1 mücerredden oluşmakta ve 510 akçe vergisi bulunmaktaydı.

26. Eskiciyan Cemaati:

Yörük taifesinden olan Eskiciyan isimli cemaatlere Edirne Kazası ile Siroz Sancağı'nın Timur Hisarı Kazası'nda da rastlanılmaktaydı. Cemaat, ilk defa 1530 tahririnde defterde yer almıştır. Padişah hasları arasında olan cemaat, 1530'da 5 hane olup, vergileri 150 akçeydi. 1568 tahririnde 10 nefer ve 7 hane olarak kaydedilen cemaatin resm-i bennak ve mücerred, adet-i agnam, resm-i arûs ve bad-ı heva vergilerinden oluşan vergi hasılı 110 akçeye düşmüştür.

27. Incelü Yörükleri Cemaati:

Yörük taifesinden olan cemaate Hamid, Arapgir ve Sivas sancaklarında da rastlanmaktaydı. Sadece 1455 tahririnde kaydı bulunan Istanos Nahiyesi'ndeki cemaat, Azab Bey'in hasları arasında olup. l'i imam olmak üzere 123 neferden oluşmaktaydı. Cemaatin vergileri Yazır'ın vergi hasılı ile birlikte 8000 akçe olarak kaydedilmiştir.

28. Alaylu Yörükleri Cemaati:

Sadece 1455 tahririnde kayıtlı olan cemaat, Kürt Nahiyesi'nin Emirceler, Karasenir ve Yağçe köylerinde kaydedilmiştir. Emirceler'dekiler 1'i imam olmak üzere 82 nefer, Karasenir'dekiler 1'i imam 73 nefer ve Yağçe'dekiler ise 1'i imam 40 neferden oluşmaktaydı. Bu cemaate daha sonraki tahrirlerde rastlanılmamıştır.

29. Kardıç ve Derelü Cemaatleri:

Sadece 1455 tahririnde kaydı bulunan cemaatler, İğdir Nahiyesi'nde bulunmaktaydı. Bu tarihte 3195 akçe vergi hasılına sahip olan cemaatlerin, 50'si çift, 92'si nim çift, 21'i bennak ve 3'ü bive olmak üzere 163 neferden oluştuğu görülmektedir. Vergilerinden tarımla da uğraştığı anlaşılan cemaatlerin daha sonraki tahrirlerde yer almamasının nedeni olarak, yerleşik hayata geçmeleri ve defterlerde köy olarak kaydedilmeleri gösterilebilir. Zira daha sonraki tahrirlerde Kardıç ve Kardıç Deresi'nin köy olarak geçmesi bu durumu teyit etmektedir.

30. Geriş Cemaati:

1455 tahririnde İğdir Nahiyesi'nde 7'si çift, 11'i nim çift ve 3'ü bennak olmak üzere 21 nefer olarak kaydedilen cemaatin vergileri 1079 akçeydi. Cemaat, bu tarihte tarımla uğraşmaktaydı. 1530 tahririnde timara kaydedilen cemaat, 19 hane, 3 mücerred ve 1 karadan oluşmakta ve 500 akçe vergisi bulunmaktaydı.

1530'da Elmalu Kazası'nda da Geriş isminde başka bir cemaat daha vardı. Ayrıca kazada Geriş isminde bir köyün de bulunması, cemaatin daha önceki dönemlerde de burada yaşadığını ve zamanla yerleşik hayata geçerek yaşadığı köye ismini verdiğini göstermektedir1 . 1568. tahririnde Antalya Kalesi mertlerine timar olarak kaydedilen cemaat 26 nefer ve 20 haneden ibaretti ve vergileri 1100 akçeydi. Vergilerinden cemaatin bu tarihte de tarımla uğraştığı; arpa. buğday, keten ve pamuk yetiştirdiği görülmektedir.

31. Antalya Kazası'ndaki Diğer Cemaatler:

XV. ve XVI. yüz-yıllarda Antalya Kazası'nda yer alan cemaatlerin 1455, 1530 ve 1568 tahrirlerindeki durumları hakkında cemaatler başlıklar halinde ele alınarak bilgi verilmiştir. Ancak 1530 tahririnde yukarıda zikredilen cemaatlerden başka Antalya Kazası'nda, Ziftciyan ve 3 adet Küreciyan cemaati ile İneşe, Umurbeleni, Arabi, Boğazak, Karatay, Tıradık, İstavras, Sancaklar ve Kargucak köylerindeki 3 Yörük cemaati, Emirgazi Köyü'ndeki Halil Işık ve ibrahim bin Bektaş bölükleri de bulunuyordu. Bu cemaat ve bölükler 343 hane, 37 mücerred, 2 imam, 2 sipahi, 3 meremmetçi, 1 da'i-i padişah, 1 a'ına ve 3 muaftan ibaret olup, vergileri 3370 akçeydi. 1568 tahririnde ise kazada yine Ziftciyan, 4 adet Küreciyan, Yörükan cemaatleri ile İbrahim veled-i Bektaş ve Halil Işık bölükleri bulunuyordu. Bu tarihte 213 nefer ve 121 hane olan cemaat ve bölüklerden alınan vergiler 3729 akçeydi.

Kaynakça
Kitap: OSMANLIDAN CUMHURİYETE YÖRÜKLER ve TÜRKMENLER
Yazar: Hayati Beşirli, İbrahim Erdal
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: XV. VE XVI. YÜZYILLARDA TEKE SANCAĞINDAKİ CEMAATLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 28 Ara 2010, 18:06

Karahisar-ı Teke Kazası'ndaki Cemaatler:

1. Serik Yörükleri Cemaati:


Konar-göçer Yörük taifesinden olan Serik Yörükleri, Teke Sancağı'ndan başka Hamid, Alaiye, Kayseri, Kırşehri, Beyşehri, İçel, Aydın, Adana, Kütahya, Konya, Aksaray ve Karahisar-ı Sahib sancaklarında da yaşamaktaydı. XV. ve XVI. yüzyıllarda yapılan tahrirlerde Teke Sancağı'ndaki Serik Yörüklerinin birçok alt cemaat gruplarından oluştuğu görülmektedir. 1455 tahririnde 9 cemaat Serik Yörüklerine tabi olup, bunlar Abanozlar, Givit (?), Kelemen, Çörti, İğdir, Kemercikli, Kökez, Tarı tiri ve Sarular cemaatleriydi. Bu tarihte toplam 732 ev olarak deftere kaydedilen bu cemaatlerin koyun bacı ve bad-ı hevadan oluşan vergileri 25.000 akçeydi.

XVI. yüzyılın ilk yarısında 1530 tahririnde Serik Yörüklerinin alt grubu olarak defterde 14 cemaat kaydedilmiştir. Sancakbeyi hasları arasında yer alan bu cemaatler Saru tiri, Kemercik, Abanos, Kelemen, İsalar, Menteşe, Elciler, Düz Tuş, İğdir, Çörti Kökez, Tan tiri, Civit (?), Çörti ve İvaz Fakih cemaatleriydi. Bu tarihte toplam 1224 hane, 142 mücerred, 7 imam, 1 müderris, 2 meremmetçi, 4 muhassıl, 11 kara, 1 merd-i hisar ve 1 a'ınadan ibaret olan Serik Yörüklerine tabi cemaatlerin vergileri 30.000 akçeydi.
XVI. yüzyılın ikinci yarısında Nişancı haslarına kaydedilen Serik Yörüklerine, 1568'de Yörükan-ı Serik, İğdir, Menteşe, Çörti, Tan tiri, Kökez, İvaz Fakih, Düz Tuş, Kelemen, Elciler, Civit (?), Kemercik, Sarular, İsalar ve Abanos cemaatleri tabiydi. Bu tarihte cemaatler 2563 nefer ve 1200 hane olup, resm-i bennak ve mücerred, resm-i agnam, resm-i arûs ve bad-ı heva vergileri 32.000 akçeydi.

XV. yüzyılda Serik Yörüklerine tabi cemaatler içinde nüfusu en fazla olan cemaatler Tarı tiri. Kelemen ve İğdir cemaatleriydi. 1455 tahririnde Tan tiri Cemaati 142 nefer, 1 imam, Kelemen Cemaati 132 nefer ve İğdir Cemaati 129 neferden oluşmaktaydı. XVI. yüzyılda nüfusu en fazla olan cemaatler yine Tarı tiri ve İğdir cemaatleriydi. Gerek II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan defterde ve gerekse 1530 tahririne ait defterde 71 hane, 3 mücerred ve 1 karadan ibaret olan Tarı tiri Cemaati, yüzyılın ikinci yarısında büyük bir artış göstererek 1568'de 611 nefer ve 326 hane olmuştur. XV. ve XVI. yüzyıllarda sancağa ait Tapû-Tahrir defterlerinde Karahisar-ı Teke'de Serik Yörüklerine tabi gösterilen İğdir Cemaati ise yüzyılın ilk yarısında 1530 tahririnde 264 hane, 43 mücerred, 2 kara ve 2 imamdan ibaret iken, 1568'de 272 nefer ve 148 haneden oluşmaktaydı.

2. Karkın (Kargın) Cemaati:

Konar-göçer Türkmen Yörükanı taifesinden olan cemaat, Merdisi Aşireti'ndendi. Cemaat, Teke Sancağı dışında Konya, Maraş, Kengiri (Çankırı), Erzurum, Urfa, Rakka, Malatya, Adana, Kocaeli, Biga, Karesi, Karahisar-ı Şarki, Hamid, Saruhan, Hüdavendigar ve Paşa sancaklarında da yaşamaktaydı.
1455 tahririnde Karahisar yakınındaki Taşili'nde bulundukları belirtilen cemaat, 42 nefer olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte cemaatin vergileri 1200 akçeydi. XVI. yüzyılın ilk yarısında 1530 tahririnde padişah hasları arasında gösterilen Mükerrem Kömi Nahiyesi'ndeki cemaatin vergileri 220 akçeydi. Bu tarihte cemaat, 15 hane ve 1 sipahizadeden oluşmaktaydı. 1568 tahririnde ise timara kayıtlı olan cemaat, 20 nefer ve 9 hane olup, resm-i bennak ve mücerred, resm-i arûs ve bad-ı heva vergileri 310 akçeye yükselmiştir.

3. Tıradık Yörükleri Cemaati:

Yörük taifesinden olan cemaat, 1455'de 34 nefer olup, vergileri 930 akçeydi. Bu tarihte cemaatin deve yetiştirdiği ve deve ile zahire taşımacılığı yaptığı anlaşılmaktadır. 1530 tahririnde timara kaydedilen cemaat, 90 hane, 8 mücerred, 1 kara, 1 şeyh, 1 meremmetei ve 2 sipahiden meydana gelmekteydi. Bu tarihte cemaatin vergileri 2000 akçeydi. 1568 tahririnde 70 nefer ve 56 hane olan cemaatin resm-i bennak ve mücerred, resm-i arûs, cürm-i cinayet ve bad-ı hevadan oluşan vergileri 2000 akçeydi. Cemaat, bu tarihte de timara verilmişti.

4. Merdanlar Cemaati:

1455 tahririnde 1'i imam olmak üzere 17 nefer olarak kaydedilen cemaatin vergileri 385 akçeydi. Timara kaydedilen cemaat, 1530'da 37 hane ve 2 mücerredden ibaret olup, 450 akçe vergisi bulunmaktaydı. 1568'de ise resm-i bennak ve mücerred, cürm-i cinayet, deşt-bani ve bad-ı heva vergileri 550 akçe olan cemaatin 36 nefer ve 16 haneden ibaret olduğu görülmektedir.

5. Çay-ı Diğer Köyü'ndeki Yörük Cemaati:

1455 tahririnde kaydına rastlanılmayan Bağovası Nahiyesi'ne tabi Çay-ı Diğer Köyü'nde ikamet eden cemaat, köy ile birlikte timara verilmiş olup, 1530'da vergileri 8174 akçeydi. Cemaat, bu tarihte 54 hane ve 9 mücerredden oluşmaktaydı. 1568 tahririnde ise Dergah-ı Ali çavuşlarından Mehmet Çavuş'un zeametinde olan cemaatin, köy ile birlikte tahsil edilen vergileri 8022 akçeye düşmüştür. 1568'de 125 nefer ve 65 hane olan cemaatin tarımla uğraştığı, arpa, buğday, bostan yetiştirdiği, arıcılık ve bağcılık yaptığı görülmektedir.

6. Emirhan Yörükleri Cemaati:

Konar-göçer Türkmen taifesinden olan cemaat. Ca'ber Türkmen Aşireti'ndendi. İçel. Kütahya ve Menteşe sancaklarında da bu aşirete rastlanmaktaydı. 1455 tahririnde Karahisar Kazası na bağlı Mükerrem Kömi Nahiyesi'nde kaydedilen 41 neferden oluşan cemaatin 400 akçe vergisi bulunmaktaydı. XVI. yüzyılın ikinci yarısında 1568 tahririnde kaydına rastlanılmayan cemaat, 1530'da 31 hane ve 2 mücerredden oluşmaktaydı. Bu tarihte timara verilen cemaatin vergileri 750 akçeydi.

7. Çarıkçılar Cemaati:

Yörük taifesinden olan cemaate, Teke Sancağfndan başka Hamid, Alaiye, İçel. Aydın, Niğde ve Kütahya sancaklarında da rastlanılmaktaydı. 1455 tahririnde 1'i nim çift, 1'i imam olmak üzere 13 neferden oluşan cemaatin vergileri 230 akçeydi. XVI. yüzyılın ikinci yarısında 1568 tahririnde kaydına rastlanılmayan cemaat, 1530'da Karahisar-ı Teke Kalesi müstahfızlarının timarlarına kaydedilmişti. Bu tarihte 10 hane ve 1 mücerredden ibaret olan cemaatin vergileri yine 230 akçeydi.

8. Küreciyan Cemaati:

1455 tahririnde sancakta Küreciyan Cemaati bulunmamaktaydı. Ancak XVI. yüzyılda sancakta çok sayıda Küreciyan Cemaati'nin olduğu görülmektedir. Karahisar Kazası'ndaki bu Küreciyan Cemaati'nden başka Antalya Kazası'nda 1530 tahririnde 3, 1568'de ise 4 Küreciyan Cemaati daha vardı. Bunlardan Karahisar Kazası'ndaki Küreciyan Cemaati 1530 tahririnde timara verilmiştir. Bu tarihte 24 hane ve 3 mücerred olan cemaatin vergileri 600 akçeydi. 1568 tahririnde ise 27 nefer ve 13 haneden oluşan cemaatin resm-i bennak ve mücerred, çürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri 650 akçeydi. Antalya Kazası'ndaki Küreciyan cemaatlerine ilgili bölümde yer verildiği için burada tekrar edilmemiştir.

9. Alasakal Yörükleri Cemaati:

Bozuluş Aşiretinden olan Alasakal Yörüklerine Karaman, Aydın, Karahisar-ı Sahib ve Ankara sancaklarında da rastlanılmaktaydı. 1455 tahririnde 9 neferden oluşan cemaatin vergileri 290 akçeydi. Daha sonraki tahrirlerde cemaatin kaydına rastlanılmamıştır.

10. Arablar Cemaati:

Beğdili Aşireti'nden olan cemaat, konar-göçer Türkmen Yörükanı taifesindendi. Arab, Arablar veya Arablı isimli cemaatlere, Teke sancağı'ndan başka, Sivas, Maraş ve Diyarbakır eyaletleri ile İçel, Alaiye, Menteşe, Saruhan, Hamid, Aydın. Kütahya gibi birçok sancakta rastlanılmaktaydı. Karahisar Nahiyesi'nde yer alan cemaat, 1455 tahririnde 21 neferdi. Daha sonraki tahrirlerde cemaatin kaydına rastlanılmamıştır.

11. Kalburcıyan Cemaati:

Yörük taifesinden olan cemaat, Adana, Tarsus ve Konya sancaklarında da yaşamaktaydı. 1455 tahririnde 60 nefer olarak kaydedilen cemaatin vergileri Ozanlar Köyü'nün vergi hasılı ile birlikte kaydedilmiştir. 1530 tahririnde sancakbeyi hasları arasında olan cemaat, 207 hane, 40 mücerred, 3 imam, 2 kara, 3 muhassıl ve 2 meremmetciden oluşmaktaydı. Cemaatin vergi hasılı 3000 akçeydi. 1568 tahririnde cemaatin kaydına rastlanılmamıştır.

12. Kımızcı Cemaati:

Cemaat, 1455 tahririnde 25 neferden ibaret olup, 1020 akçe vergi hasılı bulunmaktaydı. 1530 tahririnde cemaatin Solak Cemaati ile birlikte Antalya Kazası'ndaki Uluyörük Cemaati'ne tabi olduğu görülmektedir. 1568 tahririnde ise cemaatin kaydına rastlanılmamıştır.

13. Kızıl İshaklar Cemaati:

Sadece 1455 tahririnde kaydı bulunan cemaat 10 neferden ibaret olup, 150 akçe vergi hasılı bulunmaktaydı.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: XV. VE XVI. YÜZYILLARDA TEKE SANCAĞINDAKİ CEMAATLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 28 Ara 2010, 18:07

Elmalı Kazası'ndaki Cemaatler:

1. Çardiğin Cemaati:


1455 tahririnde kaydı bulunmayan, ancak 1530'da sancakbeyi hasları arasında yer alan cemaate, Kara Çardiğin. Gümüşdiğin, Belan bölükleri ile Kaş Cemaati tabiydi. Bu tarihte 348 hane, 14 mücerred, 2 imam, 6 kara, 1 meremmetci, 1 ma'lul, 1 mecnun, 1 a'lna, 1 kötürüm ve 3 muhassıldan oluşan cemaat ve bölüklerin vergi hasılı 10.000 akçeydi223. 1568 tahririnde de sancakbeyi hasları arasında yer alan cemaate. Kara Çardiğin, Gümüşdiğin, Belan bölükleri ile Mekri Kazasında sakin Kara Çardiğin ve Kaş (Kızılcakeçilü) cemaatleri tabiydi. Bu tarihte 277 nefer ve 173 hane olan cemaatin resm-i bennak ve mücerred, resm-i arus ve bad-ı heva vergileri 19.000 akçeye yükselmiştir.

2. Karacalar Urban Cemaati:

Defterlerde "Cemaat-i Urban be-nam-ı Karacalar" şeklinde geçen cemaatin 1455 tahririnde kaydı bulunmamaktaydı. II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan deftere göre 78 bennak, 2 mücerred, 3 imam, 3 kara ve 2 ma'lulden ibaret olan cemaatin resm-i bennak, resm-i agnam, cürm-i cinayet,
resm-i arus ve bad-ı heva verg ileri 3000 akçeydi. Cemaat, XVI. yüzyılın ilk yarısında sancakbeyi haşlan arasındaydı. 1530'da yine 3000 akçe vergi hasılı olan cemaat. 87 hane, 2 mücerred, 1 imam, 3 kara ve 1 ma'lulden meydana gelmekteydi. Yüzyılın ikinci yarısında 1568'de vergileri 3880 akçeye yükselen cemaatin timara verildiği görülmektedir. Bu tarihte cemaat, 110 nefer ve 64 haneden oluşmaktaydı.

3. Geriş ve Hisarderesi Cemaatleri:

Ozanlar Köyü'nde ikamet eden cemaatlerin 1455 tahririnde kaydına rastlanılmamıştır. XVI. yüzyılın ilk yarısında sancakbeyi hasları arasında yer alan cemaatler, vergilerine bakıldığında tarımla da uğraşmaktaydılar. XVI. yüzyılın ilk yarısında II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı anlaşılan deftere göre, Hisarderesi Cemaati 2 çift. 35 nim çift, 20 bennak, 1 merd, 4 kara ve 1 kötürümden, Geriş Cemaati ise 45 nim çift, 5 bennak ve 1 a'lnadan oluşmaktaydı. 1530'da Geriş Cemaati 70 hane ve 1 a'ına, Hisarderesi Cemaati ise 57 hane, 1 mücerred, 4 kara ve 1 kötürümden ibaretti. XVI. yüzyılın ilk yarısına ait her iki defterde de cemaatlerin vergileri 11.890 akçeydi. 1568 tahririnde timara tahsis edilen, 100 nefer ve 56 haneden oluşan cemaatlerin vergileri 7000 akçeye düşmüştür. Defterde nüfusları birlikte verilen cemaatlerin bu tarihte de Ozanlar Köyü'nde ikamet ettikleri ve tarımla uğraştıkları görülmektedir.

4. Yazır Cemaati:

Yörük taifesindendir. Teke Sancağı'nda Yazır Cemaati siyah ve sarı sıfatları ile iki kola ayrılmıştır. Ayrıca Elmalı'ya tabi Ürküt Köyü'nde de bu cemaatin diğer bir kolu yaşamak-taydı. Bunlardan başka, bölgede Yazır ismini taşıyan bir köy ve bir mezraa bulunmaktaydı. Bütün bunlar Teke Sancağında önemli oranda bir Yazır topluluğunun yaşamakta olduğunu göstermektedir.
1455 tahririnde cemaat ile ilgili bir kayda rastlanılmamıştır. XVI. yüzyılın ilk yarısında 1530 tahririnde sancakta Yazır ismini taşıyan bir cemaat bulunmaktaydı. Bu da Saruca Yazın Cemaati'ydi. Timara kaydedilen cemaatin vergileri defterde Ürküt Köyü ile birlikte 14.000 akçe olarak verilmiştir. Cemaat, bu tarihte 47 hane, 2 mücerred, 3 kara ve 1 kötürümden ibaretti. 1568'de ise sancakta Elmalı Kazası'nda yer alan Yazır-ı Siyah ve Saruca Yazın cemaatleri 203 nefer ve 111 ha-neydi. Ürküt Köyü ve bu köyde oturan Yazır ve Saruca Yazırı cemaatleriyle birlikte sancaktaki Yazır cemaatlerinin vergileri 12.000 akçeydi. XVI. yüzyılda timara verilen cemaatlerin tarımla uğraştıkları: arpa, buğday, susam ve bostan gibi ürünleri yetiştirdikleri, bağcılık ve arıcık yaptıkları ve değirmen işlettikleri vergilerinden anlaşılmaktadır.

5. Alacadağ Cemaati:

İsmini Alacadağ'dan alan cemaat, sadece 1530 tahririnde geçmektedir. Bu tarihte timara tahsis edilen 15 haneden ibaret cemaatin vergileri, Elmalı Kazası'na tabi Tire Köyü ve Çaylu Cemaati'nin vergileriyle birlikte 6475 akçe olarak kaydedilmiştir.

6. Çaylu Cemaati:

Timara kaydedilen cemaat, ilk defa 1530 tahririnde zikredilmiştir. Bu tarihte 22 hane ve 1 lal'dan oluşan cemaatin vergileri, yukarıda da ifade edildiği üzere Tire Köyü ve Alacadağ Cemaati'nin vergileriyle birlikte 6475 akçe olarak kaydedilmiştir . 1568 tahririnde 17'si bennak ve 13'ü mücerred olmak üzere 30 nefer ve 15 haneden ibaret olan cemaatin vergileri, Tire Köyü'nün vergileriyle birlikte 7544 akçe olarak görünmektedir. Bu tarihte cemaatin tarım ve arıcılık yaptığı, değirmen işlettiği vergilerinden anlaşılmaktadır.

7. Doğancıyan Cemaati:

1455 tahririnde kaydı bulunmayan cemaat, 1530'da sancak beyi hasları arasında yer almaktaydı. Bu konuda deftere "sancakbeyine müte'alliktir" notu düşülmüştür. 1530'da cemaat 6 hane olup, vergileri 200 akçeydi. 1568 tahririnde ise timara kaydedilen cemaatin 11 nefer ve 5 hane olduğu ve 200 akçe vergisinin bulunduğu görülmektedir.

8. Elmalı Kazası'ndaki Diğer Cemaatler:

1455 tahririnde El-malı Kazası'nda herhangi bir cemaatin kaydına rastlanılmamıştır. Bu durum tahrir defterinin eksik olmasından da kaynaklanmış olabilir. Bu nedenle sadece XVI. yüzyılda kazada yer alan cemaatlerin 1530 ve 1568 tahrirlerindeki durumları hakkında bilgi verilebilmiştir. Ancak XVI. yüzyılda Elmalı Kazası'nda yukarıda zikredilen cemaatlerin dışında, 1530'da Finike Reayası, Hallacan ve Finike şehrindeki cemaatler de bulunmaktaydı. Bu cemaatler 96 hane, 2 mücerred, 2 kara, 1 imam, 1 kethüda, 1 tolcu ve 1 cüzhandan ibaret olup, vergileri 22.852 akçeydi. 1568 yılında ise kazada yine Finike Reayası 've Hallacan cemaatleri bulunmaktaydı. Bu iki cemaat 57 nefer ve 34 hane olup, vergileri 15.400 akçeydi.

D. Kaş Kazası'ndaki Cemaatler:

1. Sarular Cemaati:


Türkmen taifesinden olan cemaatin 1455 tahririnde kaydına rastlanılmamıştır. XVI. yüzyılda timara kaydedilen cemaat, 1530'da 192 hane, 19 mücerred, 6 kara, 4 muaf ve 1 kötürümden ibaret olup, vergileri 5178 akçeydi. 1568'de ise 180 nefer ve 108 hane olan cemaatin vergileri defterde Süleyman ve Kayaluca cemaatlerinin vergileriyle birlikte 8000 akçe olarak kaydedilmiştir.

2. Süleyman Cemaati:

1455 tahririnde kaydına rastlanılmayan cemaat, XVI. yüzyılda timara verilmiştir. 1530'da 178 hane, 1 mücerred, 4 kara ve 1 muaftan ibaret olan cemaatin vergileri 4536 ak-çeydi. Cemaat, 1568'de ise 104 nefer ve 60 haneden oluşmaktaydı.

3. Kayaluca Cemaati:

1455 tahririnde kaydı bulunmayan cemaat, 1530'da deftere Girdab Köyü ile birlikte kaydedilmiştir. Bu tarihte timara kayıtlı olan cemaat, köy ile birlikte 222 hane, 10 mücerred, 4 kara, 2 meremmetçi ve 1 muaftan oluşmaktaydı ve 5988 akçe vergisi bulunmaktaydı. 1568'de 130 nefer ve 79 hane olan cemaatin vergileri Sarular ve Süleyman cemaatlerinin vergileri ile birlikte 8000 akçeydi.

4. Kelemen Cemaati:

1455 tahririnde cemaatin kaydı bulunmamaktaydı. XVI. yüzyılda timara tahsis edilen cemaat. 1530'da 116 hane, 7 mücerred, 3 kara ve 1 muaftan meydana gelmekteydi ve 3400 akçe vergi hasılına sahipti. 1568'de nüfusu azalarak 61 nefer ve 43 haneye düşen cemaatin vergileri de 3000 akçeye düşmüştür.

5. Çeriler Cemaati:

1455 tahririnde cemaatin kaydına rastlanılmamıştır. XVI. yüzyılda timara kaydedilen cemaat. 1530'da 56 hane, 5 mücerred, 1 kara ve 1 a'lnadan ibaret olup, vergileri 3490 akçeydi. 1568'de ise 54 nefer ve 27 hane olan cemaatin vergileri 3000 akçeye düşmüştür.

6. Bayındır Cemaati:

Cemaatin adını Oğuzların Üç-Ok koluna mensup Bayındır boyundan ya da XV- XVI. yüzyıllarda şahıs adı olarak da kullanılan Bayındır adından aldığı tahmin edilmektedir. Anadolu'nun birçok bölgesinde Bayındır adına rastlanmakta, 52 köy ve ekinliğin Bayındır adını taşıdığı görülmektedir. Teke, Hamid ve Menteşe sancaklarındaki Yörükler arasında da Bayındır adını taşıyan cemaatlere rastlanmaktaydı. Sancakta Bayındır isimli cemaatlerin dışında ayrıca aynı adı taşıyan nahiye ve köylerin de bulunması Bayındır boyunun bölgedeki yoğunluğunu göstermektedir.

1455 tahririnde sancakta Bayındır isimli bir cemaat bulunmaktaydı. Bu tarihte timara kaydedilen cemaat 3'ü çift, 14'ü nim çift, 5'i bennak ve l'i bive olmak üzere 23 neferden oluşmaktaydı. Cemaatin vergi hasılı 545 akçeydi. Alınan vergilerden cemaatin hayvancılığın yanında tarım ve bağcılıkla da uğraştığı anlaşılmaktadır.
1530 tahririnde Kaş Kazası'nda timara kayıtlı iki Bayındır Cemaati yer almaktaydı. Bu cemaatlerin 1568 tahririnde Bayındır Elsüz-Piri ve Tülü-Bayındır şeklinde zikredilen cemaatler olduğu anlaşılmaktadır. Bayındır Elsüz-Piri Cemaati 1530'da 45 hane, 1 mücerred, 1 kara ve 3 muaftan ibaret olup, vergileri 22000 akçeydi. 1568'de 37 nefer ve 16 haneye düşen cemaatin vergileri de 2100 akçeye düşmüştür. 1530'da 35 hane, 2 mücerred ve 3 karadan oluşan ve 2200 akçe vergileri olan Tülü-Bayındır Cemaati ise 1568'de 25 nefer ve 11 hane olup, vergileri 2000 akçeye düşmüştür. Tülü-Bayındır Cemaati'nin tarımla uğraştığı, bağcılık ve arıcılık yaptığı, değirmen işlettiği 1568 tahririnde kayıtlı vergilerinden anlaşılmaktadır. Her iki cemaatin de 1568 tahririnde tımara kayıtlı olduğu görülmektedir.
Bayındır ismini taşıyan bu cemaatlerden başka, sancakta 1530 tahririnde Antalya Kazası'nda Bayındır ismiyle başka bir cemaatin daha kayıtlı olduğunu görmekteyiz. 20 hane, 1 kara ve 1 imamdan oluşan bu cemaat, Uluyörük Cemaati'ne tabi cemaatler arasında yer almaktaydı.

7. İğdir Cemaati:

Oğuzların Uç-Ok koluna mensup olan İğdir Aşireti'nin izlerini Anadolu'nun birçok bölgesinde görmekteyiz. Faruk Sümer, XVI. yüzyılda Anadolu'da İğdir ismini taşıyan 43 köy ve ekinlik tespit etmiştir. Ayrıca bunlardan başka aynı yüzyılda muhtelif bölgelerde bazı İğdir oymaklarının da bulunduğunu belirtmiştir. Aşiretin Anadolu'da yayıldığı alanlar arşiv kaynaklarından tespit edilebilmektedir. Yörük taifesinden olan ve belgelerde İğdir, İğdirli (İğdirlü) isimleriyle geçen aşiretin Anadolu'daki yayılma alanları Teke, Hamid, İçel, Tarsus, Erzurum, Menteşe, Kastamonu, Hüdavendigar ve Karahisar-ı Sahib sancaklarıydı. 1207'de Antalya'yı fetheden Selçuklu Sultanı Gıyaseddin Keyhüsrev 1'in bölgeye İğdir Yörüklerini yerleştirdiği bilinmektedir.
İncelediğimiz dönem olan XV. ve XVI. yüzyıllarda Teke Sancağı'n-da İğdir ismindeki cemaatlerin dışında aynı ismi taşıyan beş köy ve bir nahiye ile İğdirhisarı isminde bir köyün bulunması, bu aşiretin Teke Sancağı'nda yoğun bir şekilde yaşadığını ve aşiret mensuplarının zamanla yerleşik hayata geçtikten sonra bulundukları yerlere aşiretlerinin isimlerini verdiklerini göstermektedir. Bu yer adları İğdir Aşireti'nin Teke Sancağı'nda kalabalık bir şekilde yerleşmiş olduğunu göstermektedir. Döneme ait arşiv kaynaklan da. Teke ve Hamid sancaklarında birden fazla İğdir Cemaati'nin ve bu cemaatin ismini taşıyan köylerin bulunduğunu ortaya koymaktadır.
İncelediğimiz dönemde 1455 tahririnde sancakta iki İğdir Cemaati yer almaktaydı. Bunlardan biri daha önce de bahsedilen Karahisar-ı Teke'de Serik Yörüklerine tabi İğdir Cemaati'ydi. Diğeri ise Kaş Kazası'ndaki bu cemaatti. Serik Yörüklerine tabi İğdir Cemaati'ne daha sonraki tahrirlerde de rastlanılmasına rağmen, Kaş'taki bu İğdir Cemaati sadece 1455 tahririnde yer almıştır. Daha sonraki tahrirlerde bu cemaatten bahsedilmemesinin nedeni olarak, cemaatin İğdir isminde bir köy teşkil ederek yerleşik hayata geçmiş olması gösterilebilir. Kaş Kazası'nda kaydedilen İğdir Cemaati, 1455 tahririnde 6 çift, 14 nim çift, 5 bennak, 1 imam ve 2 bive olmak üzere 26 neferden meydana gelmekteydi. Tarımla da uğraşan cemaatin vergileri 903 akçeydi.

8. Beymelik Cemaati:

1455 tahririnde adı geçmeyen cemaat, 1530'da sipahi timarları arasında yer almaktaydı. Bu tarihte 10 hane olan cemaatin vergileri 598 akçeydi. 1568 tahririnde ise 8 nefer ve 5 hane olan cemaatin vergileri 1000 akçeye yükselmiştir. Cemaatin bu tarihte tarım ve arıcılık yaptığı vergilerinden anlaşılmaktadır.

9. Kethüda-i Kaş Cemaati:

1455 tahririnde cemaatin kaydına rastlanılmamıştır. 1530 tahririnde timara kaydedilen cemaat, 59 hane, 1 mücerred, 1 kara ve 4 muaftan ibaret olup, vergileri 1042 akçeydi. Yüzyılın ikinci yarısında 1568 yılında da timara kayıtlı olan Kethüda-i Kaş Cemaati, deftere Çavdır ve Çavdır-ı Diğer cemaatleri ve Koçaklar Köyü ile birlikte yazılmıştır. Bu tarihte üç cemaat ve köyün toplamı 83 nefer ve 45 hane olup, 3001 akçe vergileri bulunmaktaydı. Cemaatlerin tarım ve arıcılıkla da uğraştıkları, değirmen işlettikleri vergilerinden anlaşılmaktadır.

10. Çavdır ve Çavdır-ı Diğer Cemaatleri:

Cemaatin ismi Oğuzların Çavuldur (Çavundur) boyundan gelmekteydi. XVI. yüzyılda Anadolu'da 21 köy ve ekinlik bu adı taşımaktaydı. XVI. yüzyılda sancakta Çavdır isimli cemaatlerin yanında Çavdır ve Çavındır isimli köylerin de bulunması, bu boyun Anadolu'da yoğun olarak yaşadığı bölgelerden birinin de Teke Sancağı olduğunu göstermektedir.
1455 tahririnde Kaş Kazası'nda Çavdır ismini taşıyan iki cemaat kaydedilmiştir. Her ikisi de timara kaydedilen bu cemaatlerden birincisi 24 nefer olup, bunların 13'ü çift, 7'si nim çift, 4'ü bennaktı. Cemaatin vergileri 1292 akçeydi . İkinci Çavdır Cemaati ise 35 nefer olup, bunların 8'i çift, 19'u nim çift, 7'si bennak, 1'i imam ve 1'i bive idi. Bu cemaatin vergileri ise 1369 akçeydi. Cemaatlerden alınan vergiler, bu tarihte her iki cemaatin de hayvancılıktan ziyade tarımla uğraştığını ve bağcılık yaptığını göstermektedir
1530 tahririnde Kaş Kazası'nda Çavdır ve Çavdır-ı Diğer adında iki cemaat yer almaktaydı. Bunlardan Çavdır Cemaati 16 hane ve 1 mücerredden ibaret olup, 400 akçe vergisi bulunmaktaydı. Bu tarihte 650 akçe vergisi olan Çavdır-ı Diğer Cemaati ise 24 hane, 1 mücerred ve 1 karadan oluşmaktaydı. Her iki cemaat de bu tarihte sipahi timarları arasında yer almaktaydı. 1568 tahririnde de timara kayıtlı olan cemaatler, yukarıda da bahsedildiği üzere defterde Kethüda-i Kaş Cemaati ve Koçaklar Köyü ile birlikte yazılmıştır. Cemaatin nefer sayısı ve vergileri Kethüda-i Kaş Cemaati'nde belirtildiği için burada tekrar edilmemiştir.

11. Hacı Oğlanı Cemaati:

Gömbe de bulunan cemaat, sadece 1455 tahririnde zikredilmiştir. Bu tarihte timara verilmiş olan cemaat, 24'ü çift, 21'i nim çift. 2'si bennak ve 1'i imam olmak üzere 47 neferden oluşmaktaydı. 1440 akçe vergi hasılı olan cemaatin raiyyetleri Samanlı, Çukurbağ, Katırlu ve Rodos'ta toprak ekip öşürlerini toprak sahibine vermekteydiler. Ancak çift resmini ve koyun bacını ise burada verirlerdi. Bu tarihte cemaatin koyun bacı ve bad-ı heva vergileri 200 akçe. resm-i çift ve bennak vergileri ise 1244 akçeydi.

12. Kaş Taallukatından Yörük Evleri:

Sadece 1455 tahririnde zikredilen cemaat, l'i imam olmak üzere 89 neferden oluşmaktaydı. Bu tarihte Subaşı Balaban'ın tasarrufunda olan cemaatin vergileri
1800 akçeydi.

13. Kaş Yörükleri Cemaati:

1455 tahririnde cemaatin ismine rastlanılmamıştır. Daha sonraki tahrirlerde timara kaydedilen cemaat, 1530 tahririnde 122 hane ve 3 karadan oluşmaktaydı. Bu tarihte cemaatten maktu olarak alınan vergiler 7400 akçeydi. 1568 tahririnde
ise 106 nefer ve 64 hane olan cemaatin vergileri 1900 akçeye düşmüştür.
Kaş Yörüklerinden bir grup 1530 ve 1568 tahrirlerinde Kalkanlu Kazası'nda da yer almaktaydı. Timara kaydedilen bu cemaat 1530'da 10 hane, 1568'de ise 8 nefer ve 6 haneydi. Cemaatin vergileri 1530'da 350 akçe, 1568'de ise Gençlü Köyü hasılı ile birlikte 1000 akçeydi.

14. Kaş Kazası'ndaki Diğer Cemaatler:

XV. ve XVI. yüzyıllarda Kaş Kazası'nda yer alan cemaatlerin 1455, 1530 ve 1568 tahrirlerindeki durumları hakkında bilgi verilmiştir. Ancak 1530 tahririnde yukarıda zikredilen cemaatlere ilaveten kazada Kayır Dona ve Dolaşalu (Dolaşa) cemaatleri de bulunmaktaydı. Bu cemaatler 116 hane, 16 mücerred, 2 kara ve 1 imamdan ibaret olup, 4684 akçe vergi hasılına sahipti. Bu iki cemaat 1568'de de kazadaki yerlerini almaktaydı. Ayrıca 1530'da köy olarak geçen, ancak 1568'de Kaş'ın Karadağ Köyü'nde ikamet eden Koçaklu Cemaati de bu tarihte cemaat olarak kaydedilmiştir. 1568'de 144 nefer ve 84 haneden ibaret olan bu cemaatlerin vergileri 5458 akçeydi .
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: XV. VE XVI. YÜZYILLARDA TEKE SANCAĞINDAKİ CEMAATLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 28 Ara 2010, 18:08

Kalkanlu Kazası'ndaki Cemaatler:

1. Kavacık Yörükleri Cemaati:


1455 tahririnde cemaatin kaydı bulunmamaktaydı. Padişah hasları arasında yer alan cemaat, 1530'da 24 hane, 4 mücerred ve 2 sipahi-zadeden meydana gelmekteydi ve vergileri 550 akçeydi. 1568 tahririnde ise 18 nefer ve 13 hane olan cemaatin vergileri 500 akçeydi.

2. Pir Ali ve Dolaşa Cemaatleri:

Timara tahsis edilen cemaatlerin 1455 ve 1530 tahrirlerinde kaydı bulunamamıştır. 1568 tahririnde 20 nefer ve 10 haneden ibaret olan cemaatlerin vergileri 250 akçeydi. Cemaatler, bu tarihte tarımla da uğraşmaktaydı.

3. Karakeçilü Yörükleri Cemaati:

1455 ve 1530 tahrirlerinde cemaatin kaydına rastlanılmamıştır. 28 Mayıs 1568 tarihli bir hükümde, Karaman'da bir sipahinin raiyyeti olan cemaatin, 20- 30 yılı aşkın bir süredir Teke Sancağı'nda oturduğu bildirilmektedir. Cemaatin on yılı aşkın bir süredir Teke Sancağı'nda oturması nedeniyle defter-i ceditte Teke Sancağı'na kaydedilmesi istenmiştir. XVI. yüzyılın ikinci yarısında 1568 tahririnde cemaatin kaydı bulunmaktadır. Bu tarihte padişah hasları arasında yer alan cemaat, 137 nefer ve 69 hane olup, resm-i bennak ve mücerred, adet-i agnam, cürm-i cinayet ve bad-ı heva vergileri 6055 akçeydi.
Buraya kadar olan kısımda XV. ve XVI. yüzyıllarda sancaktaki cemaatler hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir.

Şimdi söz konusu yüzyıllarda yapılan tahrirlerde sancakta yer alan cemaatlere ilişkin bilgileri şu şekilde özetleyebiliriz:

1455 tahririne ait defter bazı eksiklikleri olmasına rağmen, XV. yüzyılın ortalarında sancakta bulunan cemaatlerin durumunu yansıtmaktadır. Bu deftere göre 1455 yılında sancakta 40 cemaat bulunmaktaydı. Cemaatlerin 12'si Antalya, 20'si Karahisar-ı Teke ve 8'i Kaş Kazası'ndaydı. Bu tarihte sancaktaki cemaatlerden tahsil edilen vergiler 87.595 akçeydi. Bunun 46.250 akçesi Antalya, 32.605 akçesi Karahisar ve 8740 akçesi Kaş Kazası'ndaki cemaatlerden tahsil edilmişti. Cemaatlerin vergilerine bakıldığında tarıma dayalı vergilerin oranının yüksek olduğu görülmektedir. Bu da sancaktaki cemaatlerin hayvancılığın yanında tarımla da uğraştıklarını ve geçimlerini bu şekilde sağladıklarını göstermektedir. 1455 tahririnde sancaktaki cemaatler 2518 neferden oluşmaktaydı. Bunların 248'i çift, 545'i nim çift, 223'ü bennak, 18'i imam, 17'si bive ve 1'i baş evdi (bkz. tablo). Bu tarihte sancaktaki cemaatlerin tahmini nüfusu 7554 idi.

XVI. yüzyılın ilk yarısına ait II. Bayezid'in ölümünden sonra yazıldığı belirtilen eksik olan başka bir deftere göre294 sancakta 56 cemaat ve 5 bölük bulunmaktaydı. Söz konusu bu cemaat ve bölüklerden 12 cemaat ve 2 bölük Antalya Kazası'nda, 31 cemaat Karahisar-ı Teke Kazası'nda, 12 cemaat ve 3 bölük Elmalı Kazası'nda, 1 cemaat ise Kaş Kazası'nda bulunmaktaydı. Bu tarihte sancaktaki cemaat ve bölüklerden tahsil edilen vergiler 195.472 akçeydi. Bu meblağın 33.000 akçesi Antalya, 95.676 akçesi Karahisar-ı Teke, 51.067 akçesi Elmalı ve 15.729 akçesi ise Kaş Kazası'ndaki cemaatlerden tahsil edilmişti. Fakat defterde eksiklikler bulunduğu için sancakta bulunan cemaatlerin sayısı ve vergilerine dair yukarıda verdiğimiz rakamlar sağlıklı değildir. Çünkü bu defterle birbirine yakın tarihlerde tutulmuş olan 1530 tahririne ait defteri karşılaştırdığımızda, muhteva bakımından hemen hemen aynı oldukları görülmektedir. 1530 tahririne ait defterde sancaktaki cemaatlerin sayısı 121 cemaat ve 5 bölüktür. Eksik olan bu defterde ise sancaktaki cemaatlerin sayısı 56 cemaat ve 5 bölük olarak görünmektedir. Bu rakamlar oldukça düşüktür. Halbuki sancaktaki cemaat sayısının 1530 tahririndeki cemaat sayısına yakın olması gerekmektedir. Bu nedenle sancaktaki cemaatlerle ilgili yukarıda verdiğimiz rakamların daha yüksek olması gerektiğini ve 1530 tahririne ait defterin yüzyılın ilk yarısında sancaktaki cemaatlerin durumunu daha iyi yansıttığını söyleyebiliriz.
XVI. yüzyılın ilk yarısı için esas aldığımız 1530 tahririne ait İcmal deftere göre sancakta 121 cemaat ve 5 bölük bulunmaktaydı. Cemaatlerden 73 cemaat ve 2 bölük Antalya, 23 cemaat Karahisar-ı Teke, 11 cemaat ve 3 bölük Elmalı, 13 cemaat Kaş ve 1 cemaat ise Kalkanlu Kazası'nda yer almaktaydı. Bu tarihte sancaktaki cemaatlerden tahsil edilen vergiler 314.931 akçeydi. Bunun 138.624 akçesi Antalya, 45.424 akçesi Karahisar-ı Teke, 68.417 akçesi Elmalı, 61.916 akçesi Kaş ve 550 akçesi ise Kalkanlu Kazası'ndaki cemaatlerden tahsil edilmişti. 1530 tahririnde cemaatler 7077 hane, 575 mücerred, 100 kara ve 149 muaftan meydana gelmekteydi. Bu tarihte sancaktaki cemaatlerin tahmini nüfusu 36.209 olarak tespit edilmiştir.

XVI. yüzyılın ikinci yarısında 1568 tahririnde302 sancaktaki cemaat sayısının yüzyılın ilk yarısına göre arttığı görülmektedir. Bu tarihte sancakta 150 cemaat ve 5 bölük bulunmaktaydı. Bu cemaat ve bölüklerden 100 cemaat ve 2 bölük Antalya. 20 cemaat Karahisar-ı Teke, 11 cemaat ve 3 bölük Elmalı. 15 cemaat Kaş ve 4 cemaat ise Kalkanlu Kazası'nda yer almaktaydı. 1568 yılında sancaktaki cemaat ve bölüklerden tahsil edilen vergiler 273.050 akçeydi. Bunun 127.230 akçesi Antalya. 43.532 akçesi Karahisar-ı Teke. 65.024 akçesi Elmalı. 30.459 akçesi Kaş ve 6805 akçesi ise Kalkanlu Kazası'ndaki cemaat ve bölüklere ait vergilerdi. Cemaatlerin vergilerine bakıldığında tarıma dayalı vergilerin oranının oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Bu da sancaktaki cemaatlerin bu tarihte de hayvancılığın yanında tarımla uğraştıklarını ve geçimlerini bu şekilde sağladıklarını göstermektedir. 1568 yılında 5167'si hane olmak üzere 9858 neferden olu şan sancaktaki konar-göçer cemaatlerin tahmini nüfusu 30.526 olarak belirlenmiştir.

Nüfus ve vergi durumları hakkında bilgi verdiğimiz sancaktaki cemaatlerin tahmini nüfusu 1455'de 7554, 1530'da 36.209, 1568'de ise 30.526 olarak tespit edilmiştir. Cemaatlerin nüfusunda 1455- 1530 yılları arasında, cemaat ve nüfus sayısındaki artışa paralel olarak % 479.3 civarında bir artış olmuştur. Ancak XVI. yüzyılın ikinci yarısında ilk yarısına göre cemaat sayısında bir artış olmasına rağmen, 1530- 1568 yılları arasında cemaatlerin nüfusunda % 15.6 civarında bir azalma olduğu görülmektedir. Aynı durum cemaatlerden elde edilen vergi gelirleri için de geçerlidir. Cemaatlerden elde edilen vergi gelirlerinde 1455- 1530 yılları arasında % 359.5 civarında bir artış olduğu halde, 1530- 1568 yılları arasında % 13.2 civarında bir azalma olmuştur.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Mesajgönderen avşar » 18 May 2011, 19:37

Aydın bölgesinde Sığırtmaç isminde yörük oymağı olduğunu duydum SarıTekelilere bağlıymış sanırım.Bu oymak hakkında bilgi varmı acaba.
Kullanıcı avatarı
avşar
Çavuş
Çavuş
 
Mesajlar: 75
Kayıt: 25 Nis 2011, 11:45

Re: XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Mesajgönderen TurkmenCopur » 18 May 2011, 20:37

CEMAATTAIFEGRUPBOYSHMYURTSANCAKKAYNAK
Günbet Sığırtmaç ve Yundıyân CemaatiAlayundluT1070-Menteşe S.- Peçin Kaz.BOA, TD, nr. 337, s. 70b-71a, sene 970 (1562-63)
Günbet Sığırtmaç ve Yundıyân Cemaati-AlayundluT1313Çardak k.Menteşe S.- Peçin Kaz.TKA, TD, nr. 110, s. 64a, sene Evahir-i M 991 (Şubat 1583)
Günbet Sığırtmaç ve Yundıyân Cemaati-AlayundluT410Akyaka k.Menteşe S.- Peçin Kaz.TKA, TD, nr. 110, s. 64a-b, sene Evahir-i M 991 (Şubat 1583)
Günbet Sığırtmaç ve Yundıyân Cemaati-AlayundluT4229Karabağ k.Menteşe S.- Peçin Kaz.TKA, TD, nr. 110, s. 64b, sene Evahir-i M 991 (Şubat 1583)
Günbet Sığırtmaç ve Yundıyân Cemaati-AlayundluT286-Menteşe S.- Peçin Kaz.BOA, TD, nr. 61, s. 123, sene 923 (1517-18)
Günbet Sığırtmaç ve Yundıyân Cemaati (Müteferrik)-AlayundluT40Bodrum Kalesi (Kala muhafızları)Menteşe S.TKA, TD, nr. 110, s. 64b, sene Evahir-i M 991 (Şubat 1583)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT42Kesri k.Aydın S.- Badenya Nah.BOA, TD, nr. 148, s. 735, sene 935 (1528-29)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT239-Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 734-735, sene 935 (1528-29)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT40Eynegöl k.Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 735, sene 935 (1528-29)

Sığırtmaç Cemaati
-SalurT20Yalınayak k.Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 735, sene 935 (1528-29)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT42Ali Fakih k.Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 735, sene 935 (1528-29)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT111Savcılu k.Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 735, sene 935 (1528-29)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT91Avyarlu k.Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 735, sene 935 (1528-29)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT63Köse İbrahim k.Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 736, sene 935 (1528-29)
Sığırtmaç Cemaati-SalurT380Alaşehir (nefs)Aydın S.BOA, TD, nr. 148, s. 736, sene 935 (1528-29)


"Sığırtmaç" kelimesiyle iki tane aşiret var:

1. Günbet Sığırtmaç ve Yundıyân Cemaati
2. Sığırtmaç Cemaati

Sizin bahsettiğiniz Aşiret herhalde Sığırtmaç Cemaati, çünkü bunlar Aydın Sancağından geliyorlar ve Salur Boyundanlar.

Köy isimlerini incelediğimde, bu başlıktaki bilgilerle eşleşen Köse İbrahim Köyü ve Ali Fakih Köyü var.
Teke Sancağında Uluyörük Cemaati'ne bağlı olan Aşiretler arasında Köseler ve Veli Fakih Cemaatleride geçiyor.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Mesajgönderen avşar » 18 May 2011, 21:00

Teşekkürler sayın yönetici çok sevdiğim bi abim bu cemaatten öğrenmiş olduk.
Kullanıcı avatarı
avşar
Çavuş
Çavuş
 
Mesajlar: 75
Kayıt: 25 Nis 2011, 11:45

Re: XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Mesajgönderen avşar » 18 May 2011, 21:02

Peki o bölgedeki Türkmen haricindeki Türkler hakkında bilgi varmı mesela Özbekler Tatarlar?
Kullanıcı avatarı
avşar
Çavuş
Çavuş
 
Mesajlar: 75
Kayıt: 25 Nis 2011, 11:45

Re: XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Mesajgönderen TurkmenCopur » 18 May 2011, 21:23

15-17. yüzyıllarında Özbeklerin Anadolu'da olduklarını zannetmiyorum. Ancak Tatarlar var tabiki.

Teke Sancağında Kıpçak Boyundan olanlar bulamadım, ancak Aydın Sancağında, 3 tane Kıpçak Boyundan Tatar Aşiretleri var:

CEMAATTAIFEGRUPBOYSHMYURTSANCAKKAYNAK
Ahi Ali CemaatiTâtâran Cemaati-KıpçakK60Karesi Beylü k.Aydın S.- Sart Kaz.BOA, TD, nr. 148, s. 796, sene 935 (1528-29)
Cafer CemaatiTâtâran CemaatiKıpçakK80Karesi Beylü k.Aydın S.- Sart Kaz.BOA, TD, nr. 148, s. 796, sene 935 (1528-29)
Cantemür Cemaati Cüneyd dahi derler.Tâtâran CemaatiKıpçakK379Balat k.Aydın S.- Sart Kaz.BOA, TD, nr. 148, s. 796-797, sene 935 (1528-29)
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağındaki Cemaatler

Mesajgönderen avşar » 18 May 2011, 21:44

O zaman bölgede Özbek olarak bilinenler aslında Tatar oluyor.
Kullanıcı avatarı
avşar
Çavuş
Çavuş
 
Mesajlar: 75
Kayıt: 25 Nis 2011, 11:45

Sonraki

Dön Türkmen Aşiretleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir