Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Bilge Kağan Abidesi Metni

Burada Göktürk İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Re: BİLGE KAĞAN ABİDESİ METNİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 23:18

Güney - doğu Yüzü
1 ... Kök] Örigüg yoğuru sü yorıp tünü künli yiti ödüşke subsuz keçdim. Çorakka tegip yulığçı [eri]g k[... ]s Keçinke tegi [ ... ]

Güney Yüzü
1 [ ... Tab]ğaç atlığ süsi bir tümen artukı yiti birig süg ilki kün ölürtüm. Yadağ süsin ikinti kün kop [ölür]tüm. Bi [... ]aşıp bard[ ... ]
2 [... y]olı süledim. Otuz artukı sekiz yaşıma kışın Kıtariy tapa süledim. [ Otuz artukı tokuz yaşı]ma yazın Tatabı tapa sü[ledim ... ]
3 [ ... ] men [ ... ] ölürtüm. Oğlın yotuz[ın yı]lkısın barımın [ ... ]ra ko[ ... ]
4 bud[un ... yo]tuzın yok kı[ldım ... ]
5 yor[... ]
6 sürig[üşdüm? ... ]
7 [bir]tim. Alp erin ölürüp [bal]bal kılu birtim. Elig yaşıma Tatabı budun Kıtariy da adjrıltı ... ]lker tağka [ ... ]
8 Ku serigün başadu tört tümen sü kelti. Törigkes tağda tegip tokıdım. Üç tümen süg [ölürtü]m. B[ir tümen? ] rser [ ... ]öktüm. Tatabı [ ... ]

TERCÜMESİ:

Güney - doğu Yüzü
[1] ... Gök Öngü çiğneyerek ordu yürüyüp, gece ve gündüz yedi zamanda susuzu geçtim. Çorağa ulaşıp yağmacı askeri... Keçine kadar ...

Güney Yüzü
[1] ... Çin süvarisini, on yedi bin askeri ilk gün öldürdüm. Piyadesini ikinci gün hep öldürdüm. Bi ... aşıp vard ...
[2] defa ordu sevk ettim. Otuz sekiz yaşımda kışın Kıtaya doğru ordu sevk ettim ... Otuz dokuz yaşımda ilk baharda Tatabıya doğru ordu sevk ettim
[3] ben... öldürdüm. Oğlunu, karısını, at sürüsünü, servetini ...
[4] millet... karısını yok kıldım
[5] ...
[6] savaştım. ...
[7] verdim. Kahraman erini öldürüp balbal kılı verdim. Elli yaşımda Tatabı milleti Kıtaydan ayrıldı. ... lker dağına ...
[8] Ku general kumandasında kırk bin asker geldi. Töngkes dağında hücum edip vurdum. Otuz bin askeri öldürdüm. On bin ... ise ... öktüm. Tatabı
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: BİLGE KAĞAN ABİDESİ METNİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 23:19

9 ö[lü]rti. Uluğ oğlum ağrıp yok bolça Kuğ Serigü-nüg balbal tike birtim. Men tokuz yigirmi yıl şad olurtum, to[kuz yigir]mi yıl [kağan olu]rtum, il tutdum. Otuz artukı bir [... ]
10 Türküme budunuma [yjigin ança kazğanu birtim. Bunça kazğanıp [karigım kağan ı]t yıl onunç ay altı otuzka uça bardı. Lağzın yıl bişinç ay yiti otuzka yoğ ertürtüm. Bukağ tutuk [... ]
11 karigı Lisün Tay serigün başad[u] biş yüz eren kelti. Kokuluk ö[... ] al tun kümüş kergeksiz kelürti. Yoğ yıparığ kelürüp tike birti. Çından ığaç kelürüp öz yar[... ]
12 bunça budun saçın kulkakın [ ... b]ıçdı. Edgü özlük atın kara kişin kök teyerigin sansız kelürüp kop kotı.
13 Terigri teg terigri yaratmış Türk Bilge [Kağan s]abım: Karigım Türk Bilge Kağan olurtukında Türk amtı begler kisre Tarduş begler Kül Çor başlayu ulayu şadpıt begler örigre Tölis begler Apa Tarka[n]
14 başlayu ulayu şad[pıt] begler bu [ ... ] Taman Tarkan Tonyukuk Boyla Bağa Tarkan ulayu buyruk [ ... ] iç buyruk Sebig Kül İrkin başlayu ulayu buyruk bunça amtı begler karigım kağanka ertirîgü
15 ertirîgü ti umuğ i[tdi? ... T] ürk beglerin budunın ertingü ti umuğ itdi ögd[i ... karigım] kağan [ ... ] ça ağar taşığ yoğun ığ Türk begler budun i[ ... ]irti. Özüme bunça [ ... ].

TERCÜMESİ:

[9] öldürdü. Büyük oğlum hastalanıp yok olunca Ku'yu, generali balbal olarak diki verdim. Ben on dokuz yıl şad olarak oturdum, on dokuz yıl kağan olarak oturdum, il tuttum. Otuz bir ...
[10] Türküm için, milletim için iyisini öylece kazanı verdim. Bu kadar kazanıp babam kağan köpek yılı, onuncu ay, yirmi altıda uçup gitti. Domuz yılı, beşinci ay, yirmi yedide yas töreni yaptırdım. Bukağ vali ...
[11] babası Lisün Tay generalin başkanlığında beş yüz yiğit geldi. Kokuluk altın, gümüş fazla fazla getirdi. Yas töreni kokusunu getirip diki verdi. Sandal ağacı getirip öz ...
[12] Bunca millet saçını, kulağını ... kesti. İyi binek atını, kara samurunu, mavi sincabını sayısız getirip hep bıraktı.
[13] Tanrı gibi Tanrı yaratmış Türk Bilge Kağanı, sözüm: Babam Türk Bilge Kağanı oturduğunda şimdiki Türk beyleri, sonra Tarduş beyleri; Kül Çor başta olarak, arkasından şadpıt beyleri; önde Tölis beyleri; Apa Tarkan
[b][14][/b] başta olarak, arkasından şadpıt beyleri; bu ... Taman Tarkan, Tonyukuk Boyla Baga Tarkan ve buyruk ... iç buyruk; Sebig Kül İrkin başta olarak, arkasından buyruk; bunca şimdiki beyler, babam kağana fevkalâde
[15] fevkalâde çok iltica etti ... Türk beylerini, milletini fevkalâde çok yüceltti, övdü ... babam kağan ... ağır taşı, kalın ağacı Türk beyleri, milleti ... Kendime bunca ...
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: BİLGE KAĞAN ABİDESİ METNİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 23:19

Kuzey Yüzü
1 Terigri teg tengride bolmış Türk Bilge Kağan bödke olurtum. Sabimin tüketi eşid. Ulayu ini yigünüm oğlanım biriki oğuşum [budunum biriye şadpıt begler yırıya tarkat buyruk begler Otuz Tatar ... Tokuz Oğuz begleri budunı bu sabımm edgüti eşid, katığdı tırigla: İlgerü kün]
2 toğsıkıriga birigerü kün ortusırigaru kurığaru kün batsıkıriğa yırığaru tün ortusırigaru anda içreki budun kop mariga körür. [Bunça budun kop itdim]. Ol amtı ariyığ yok. Türk Kağan Ötüken [yış olursar il]te [burfg] yok. İlg[erü Şa]nturig [yazıka tegi süledim, taluyka kiçig tegmedim. Birigerü Tokuz]
3 Ersinke tegi süledim, Tüpütke kiçig tegmedim. Kurığaru yinçü ögüz keçe Temir Kapığka tegi süledim. Yırığaru Yir Bayırku yiririge tegi sü[ledim], Bunça yirke tegi yorıtdı[m. Öt]üken [yış]da yig i[di ermiş. II [tutsık yir Ö]tük[en] yış ermiş. [Bu yirde olurup Tabğaç budun] birle tüz[ültüm. Al]tun kümüş işgi[ü]
4 kutay burigsuz ança birür. Tabğaç budun sabi süçig ağısı yımşak ermiş. Süçig sabin yımşak ağın arıp ırak [budunuğ ança] yağutır ermiş. [Yağuru]
kond[ukda] kisre ariyığ biligin anda ö[yür ermi]ş. Edgü bil[ge] kişig edgü alp kişig yo[rıtmaz] ermiş. Bir kişi yarigılsfar, oğuşı budunı biş]ükirige tegi kı[dmaz]

TERCÜMESİ:

[1] Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağanı, bu zamanda oturdum. Sözümü tamamiyle işit. Bilhassa küçük kardeş yeğenim, oğlum, bütün soyum, milletim, güneydeki şadpıt beyleri, kuzeydeki tarkat, buyruk beyleri, Otuz Tatar, ... Dokuz Oğuz beyleri, milleti! Bu sözümü iyice işit, adamakıllı dinle: Doğuda gün
[2] doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, onun içindeki millet hep bana tâbidir. Bunca milleti hep düzene soktum. O şimdi kötü değildir. Türk kağanı Ötüken ormanında otursa ilde sıkıntı yoktur. Doğuda Şantung ovasına kadar ordu sevk ettim, denize ulaşmama az kaldı. Güneyde Dokuz
[3] Ersine kadar ordu sevk ettim, Tibete ulaşmama az kaldı. Batıda İnci nehrini geçerek Demir Kapıya kadar ordu sevk ettim. Kuzeyde Yir Bayırku yerine kadar ordu sevk ettim. Bunca yere kadar yürüttüm. Ötüken ormanından iyisi hiç yokmuş. İl tutacak yer Ötüken ormanı imiş. Bu yerde oturup Çin milleti ile anlaştım. Altını, gümüşü, ipeği,
[4] ipekliyi sıkıntısız öylece veriyor. Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti öylece yaklaştırırmış. Yaklaştırıp, konduktan sonra, kötü şeyleri o zaman düşünürmüş. İyi bilgili insanı, iyi cesur insanı yürütmezmiş. Bir insan yanılsa kabilesine, milletine, akrabasına kadar barındırmaz
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: BİLGE KAĞAN ABİDESİ METNİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 23:20

5 ermiş. Süçig sabırfga yımşak ağısıriğa arturup öküş Türk budun öltüg. Türk budun ölsikirig. Biriye [Çoğa]y yış Tögültün yazı [konay]ın [tiser] Türk budun ölsikig. Anda ariyıg kişi ança boş{ğurur] ermiş: Irak erser yablak ağı birür, yağuk erser edgü ağı birür tip ança boşğurur ermiş. Bi[lig]
6 bilmez kişi ol sabığ alıp yağuru barıp öküş kişi öltüg. Ol yir[ger]ü barsar, Türk [budun] ölteçi sen. Ötüken [yir olurup arkış] tirkiş ısar, nerig bfuriguğ yok. Ötüken y]ış olursar, beriggü, [il tuta olurtaç]ı sen. Türk budun tokurkak sen. Açsar tosık ömez sen, bir todsar açsık ömez sen. Andağıriğın üçün igidmiş ka[ğanıriğın]
7 sabin almatın yir sayu bardığ. Kop anda alkındığ arıl[tığ]. Anda [ka]lm[ışı] yir [sa]yu kop toru ö[lü yorıy]ur ertig. Terigri yar[lıkadukın üçün özüm] kutum bar üçün ka[ğan olurtu]m. Kağan olurup yok çığariy budunuğ kop kubratdım. Çığariy budunuğ bay kıldım. Az budunuğ öküş kıldım. [Azu bu]
8 sabımda igid bar ğu? Türk begler budun bum eşidirîğ. Türk budtm[uğ tirip i]l tutsıkıriğın bunda urtum. Yarigılıp ölsikirigin yime bu[nda urtu]m. Nerig n[erig sab[ım erse]r beriggü taşka urtum. Arigar körü bilirîg. Türk amtı budun begler bödke körügme [begler gü yarîgıldaçı siz], [Karigım]

TERCÜMESİ:

[5] imiş. Tatlı sözüne, yumuşak ipek kumaşına altlanıp çok çok, Türk milleti, öldün; Türk milleti, öleceksin! Güneyde Çogay ormanına, Tögültün ovasına konayım dersen, Türk milleti, öleceksin! Orda kötü kişi şöyle öğretiyormuş: Uzak ise kötü mal verir, yakın ise iyi mal verir diyip öyle öğretiyormuş. Bilgi
[6] bilmez kişi o sözü alıp, yakına varıp, çok insan öldün! O yere doğru gidersen Türk milleti, öleceksin! Ötüken yerinde oturup kervan, kafile gönderirsen hiç bir sıkıntın yoktur. Ötüken ormanında oturursan ebediyen il tutarak oturacaksın. Türk milleti, tokluğun kıymetini bilmezsin. Acıksan tokluk düşünmezsin. Bir doysan açlığı düşünmezsin. Öyle olduğun için beslemiş olan kağanının
[7] sözünü almadan her yere gittin. Hep orda mahvoldun, yok edildin. Orda, geri kalanınla, her yere zayıflayarak ölerek yürüyordun. Tanrı buyurduğu için, kendim devletli olduğum için kağan oturdum. Kağan oturup aç, fakir milleti hep toplattım. Fakir milleti zengin kıldım. Az milleti çok kıldım. Yoksa bu
[8] sözümde yalan var mı? Türk beyleri, milleti, bunu işitin! Türk milletini toplayıp il tutacağını burda vurdum. Yanılıp öleceğini yine burda vurdum. Her ne sözüm varsa ebedi taşa vurdum. Ona bakarak bilin. Şimdiki Türk milleti, beyleri, bu zamanda itaat eden beyler olarak mı yanılacaksınız? Babam
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: BİLGE KAĞAN ABİDESİ METNİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 23:20

9 kağan eçim kağan olurtukında tört bulurigdakı budunuğ nençe itm[iş ... ]. Terigri yarlıkaduk [üçün ö]züm olurtukuma [tört bulurigdakı] budunuğ itdim, yaratdım i[... ] kıldım. [ ... T]ürgiş kağanka kızım[ın ... ] ertirigü [uluğ] törün alı birtim. Tür[giş kağan]
10 kızın ertirigü uluğ törün oğlıma alı birtim. [ ... ertirigü u]luğ [törün alı] birtim, ya[ ... ]t ertü[rtü]m [... başlığ]ığ yükündürtüm, tizligig sökürtüm. Üze terigri asra yir yarlıkaduk üç [ün .. ]
11 közün körmedük kulkakın eşidmedük budunumun ilgerü kün tofğsıkıriga?] birigerü [ ... ] ka kurığaru [ ... sarığ altunı]n ürürîğ kümüşin kırğağlığ kutayın kinlig işg[itis]in özlük atın adğırın kara k[işin]
12 kök teyerigin Türküme budunuma kazğanu birtim, iti birtim. [... ]n buriğsuz kıltım. Üz[e terig]ri erklig [ ... ]ümen oğ[ ... ]n [ ... begle]rig budun [
13 [ ... ] igidirig, emgetmeriğ, tolğatmariğ. [ ... ] m Türk begler Türk budunum [... ] at [ ... ]rtim [ ... ] ka ta[ ... ] g [... ür] [ ... ] kazğanıp yariğ[ ... ]i bu [... ]a bu kağanırigda bu beglerig[ de ... su]burigd[a adrılmasar?] Tü[rk budun]

TERCÜMESİ:

[9] kağan, amcam kağan oturduğunda dört taraftaki milleti nasıl düzene sokmuş ... Tanrı buyurduğu için kendim oturduğumda dört taraftaki milleti düzene soktum ve tertipledim ... kıldım. ... Türgiş kağanına kızımı ... fevkalâde büyük törenle alı verdim. Türgiş kağanının
[10] kızını fevkalâde büyük törenle oğluma alıverdim ... fevkalâde büyük törenle alı verdim ... yaptırdım ... başlıya baş eğdirdim, dizliye dik çöktürdüm. Üstte Tanrı, altta yer bahşettiği için
[11] gözle görülmeyen, kulakla işitilmeyen milletimi doğuda gün doğusuna, güneyde ... batıda ... Sarı altınını, beyaz gümüşünü, kenarlı ipeğini, ipekli kumaşını, binek atını, aygırını, kara samurunu,
[12] mavi sincabını Türküme, milletime kazanı verdim, tanzim edi verdim ... kedersiz kıldım. Üstte Tanrı kudretli... Türk beylerini, milletini
[13] ... besleyin, zahmet çektirmeyin, incitmeyin! ... benim Türk beylerim, Türk milletim,... kazanıp ... bu ... bu kağanından, bu beylerinden ... suyundan ayrılmazsan, Türk milleti,
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: BİLGE KAĞAN ABİDESİ METNİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 23:21

14 özürig edgü körteçi sen, ebinge [ki]rteçi sen, bungsuz boldaçı s[en ... anda] kisre [Tabğaç kağand]a bedizçig kop k[elürtüm. Meniriğ s]abımın sımadı, içreki bedizçig ıtı. Arigar adınçığ bark yaratıd[d]ım. İçin taşın adınçığ bediz [urturtum. Taş tokıttım. Körigülteki sabimin urturtum ... ]
15 On Ok oğlırfga tatıriga tegi bum körü bilirîg. Berîggü taş [tokıtdım ... ] tokıtdım, bitid[d]im. [ ... ] ol taş barkın [... ]

TERCÜMESİ:

[14] kendin iyilik göreceksin, evine gireceksin, dertsiz olacaksın. ... Ondan sonra Çin kağanından resimciyi hep getirttim. Benim sözümü kırmadı, maiyetindeki resimciyi gönderdi. Ona bambaşka türbe yaptırdım. İçine dışına bambaşka resim vurdurdum. Taş yontturdum. Gönüldeki sözümü vurdurdum ...
[15] On Ok oğluna, yabancına kadar bunu görüp bilin! Ebedi taş yontturdum ... yontturdum, yazdırdım. ... O taş türbesini ...
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: BİLGE KAĞAN ABİDESİ METNİ

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 23:21

Batı Yüzü
1 [ ... ] üze [... ]
2 Bilge Kağan u[çdı?]
3 yay bolsar, üze t[erîgri]
4 köbürgesi öterçe anç[a takı?]
5 tağda sığun ötser [ança?]
6 sakınur men. Karigım ka[ğan]
7 taşın özüm kağan [... ]
8 [ ... ]
9 [ ... ]

Güney - Batı Yüzü
1 [ ... Bilge] Kağan b[itigin] Yol[l]uğ Tigin bitidim. Bunça barkığ bedizig uzuğ [ ... k]ağan atisi Yol[l]uğ Tigin men ay artukı tört kün [olu]rup bitidim, bedizetim. Yağ[... ].

TERCÜMESİ:

Batı Yüzü
[1] ... üstte ...
[2] Bilge Kağan uçtu.
[3] Yaz olsa, üstte gök
[4] davulu gürler gibi, öylece ve
[5] dağda yabani geyik gürlese, öylece
[6] mateme gark oluyorum. Babam kağanın
[7] taşım kendim kağan
[8] ...
[9] ...

Güney - batı Yüzü
[1] Bilge Kağan kitâbesini Yollug Tigin, yazdım. Bunca türbeyi, resimi, sanatı ... kağanın yeğeni Yollug Tigin ben bir ay dört gün oturup yazdım, resimledim
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Önceki

Dön Gök-Türk İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir