Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

P'ing-liang Hun'ları ve Gök-Türklerle Bağlantıları

Burada Göktürk İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

P'ing-liang Hun'ları ve Gök-Türklerle Bağlantıları

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 21:07

P'ing-liang Hun'ları ve Gök-Türklerle Bağlantıları

SS21, TT22, TFYK23 ve WHTK24 gibi kaynaklarda kayıdı Gök-Türk bölümlerinin başlangıcını teşkil eden hadise de Gök-Türklerin menşeyini Kansu bölgesindeki P'ing-liang ile irtibatlandırmaktadır. Pek çok araştırıcı bu kaydı kesin doğru kabul etmiş ve Gök-Türklerin, P'ing-liang'lı Chü-ch'ü Meng-hsün'ün ailesinden geldiklerini ileri sürmüştür.

Bu konuyla ilgili vesikalara göre "Gök-Türkler, önce Kansu'daki P'ing-liang'ın çeşidi Hu'larındandır (bu devirde Hu adı Hsiung-nu'lar, yani Hunlar için kullanılmaktadır). Soyadları A-shih-na'dır. Tabgaç (T'o-pa, sonra Wei) hükümdarı T'ai-wu, 439 yılında Chü-ch'ü ailesinden Mu-chien'i yenilgiye uğrattığı zaman, liderleri A-shih-na beş yüz aile ile Juan-juan'lara sığındı. Bu boyun hepsi Altay Dağlarında ikâmet etti. Altay dağlarının şekli miğfere benzediği için onların dilinde miğfer de T'u-chüe olduğundan bu onların unvanı oldu".

Burada belirtmemiz gereken dikkat çekici bir nokta WHTK'da Chü-ch'ü'leri Tabgaç devleti yerine Moğol kökenli Hsien-pi'lerin devleti Chin'in yıktığının kaydedilmiş olmasıdır. Bu hadiselerden bahseden diğer kaynakların T'ai-wu'nun adını açıkça vermiş olmasından, kesin tarihini açıklamasından dolayı WHTK daki ifade doğru bulunmamaktadır. Zaten sadece Chin ülkesinin adı ara yazıda geçmektedir ve açıklayıcı bilgi mevcut değildir. Ancak P'ing-liang bölgesinde vuku bulan hadiselerde Chin devletinin de mücadele ettiği bilinmektedir.

Büyük Hun İmparatorluğunun zayıflayıp, yıkılışından sonra bazı Hun kütleleri Çin'e gidip, orada varlıklarını devam ettirdiler. Chao (329-351), Hsia (407-431) ve Kuzey Liang (401-439) Çin'de Türk kültürünü devam ettiren devletlerdir. Lou-lan devletçiği de Turfan civarında tesis edilen bir başka Hun soyundan gelen devlettir.

Kaynaklarımızın ifadesi işte bu Kuzey Liang devletini Gök Türklerinin menşeyi ile irtibatlandırmaktadır. PS 93'de kayıtlı bulunan Chü-ch'ü Meng-hsün biyografisinde kayıtlı bulunan bilgilerde Chü-ch'ü Meng-hsün ve oğullarının faaliyetleri anlatılmaktadır. Zamanla uğranılan başarısızlık neticesinde, bu ailenin bir kısmının Juan-juan'larla birleştiği kayıtlıdır. Ancak çölü geçerken halkın çoğu susuzluktan ölmüş, arta kalanlar Shan-shan'da yerleşmişlerdir. Bir kısmı Turfan'da kalmış, bir kısmı da T'u-yü-hun'lara sığınmıştır. Yani Altay dağlarının ismi metinde geçmediği gibi, bu taraflara gittiklerine dair hiç bir kayıt yoktur. Bu sebeple Juan-juan'lara sığınmak üzere yola çıkan Chü-ch'ü ailesinin çölü geçtiği söylenemez. Zaten onların çölü geçip Juan-juan'larla birleştiklerini ileri süren Ogel, bu hadiseye tamamen kendi yorumunu kattığını açıkça belirtmiştir. Arkasından bir kaç yıl sonra söz konusu gurubun reisi Wu-hui, Turfan bölgesinde gelişen olaylarda görülmekte, Shan-shan'a ulaştığı açıkça bildirilmektedir.

Netice olarak diyebiliriz ki; P'ing-liang'lı Chü-ch'ü ailesinin Gök-Türklerle ilgisi sadece bir rivayettir. Öteki rivayetlerden öne geçen fazla kesinlik bir tarafı bulunmamaktadır. Altay Dağları diğer rivayetlerde de Gök-Türklerin asıl ortaya çıktığı yer olarak belirmektedir. Zaten Wu-hui öldükten sonra yerine geçen kardeşi An-chou, 460'da Moğol Juan-Juan'larla birleşmiştir. Diğer Chü-ch'ü ailesinin kesin olarak nereden geldiği ve akıbeti bilinememektedir. Ancak, kuzey Çin'de Hunların kurduğu diğer devletler gibi P'ing-liang bölgesindeki Kuzey Liang devleti ve Turfan civarı tamamen Türk kültürü özelliklerini taşıyordu. Gök-Türklerin, Hunlardan geldiği bütün kaynaklar tarafından açıkça belirtildiği ve aynı kavim oldukları için diğer efsanelerin yanında P'ing-liang'daki Hunların, Gök-Türklere bağlanması son derece tabiidir. İlk önemli kaynak olan CS'daki Gök-Türk bölümünde ve diğer kaynaklar PS, CTS, PCS'da zikredilmemiş olması bunun da bir rivayet olduğu konusundaki fikrimizi desteklemektedir.

Menşeyleri konusunda yukarıda açıkladıklarımızı toparladığımızda, Altay Dağlarını, Gök-Türklerin çıktıkları ilk kesin bölge olarak söylemek doğru olacaktır. Hun'larla bağlantıları tamamen açıktır. Orta Asya sahasında diğer kavim ve boylarda (Wu-sun, Kao-ch'e ve Moğol'larda) görülen kurtla ilgili efsanenin Gök-Türklerde de daha geniş olarak görülmesi ve enteresan motiflerin bulunması dikkat çekici bir noktadır.

Na-tou-liu efsanelerde Gök-Türk, hanedanının ilk atası olarak tebarüz ederken, sonra A-hsien Şad, arkasından Tu-wu" Yabgu gelmektedir. Onun iki oğlu Bumın (T'u-men) ve İstemi (She-tie-mi, Se-ti-mi) tarihi vesikalarla kesinleşen iki şahsiyettir.

PS 99 ve SS 84, A-hsien Şad'ı mağaradan çıkakları ve Juan-juan'lara vassal oldukları sırada lider olarak göstermekte iken, CS, TT, WHTK ve TFYK gibi kaynaklar, onu ormanlık yerde seçimin yapıldığı mekanda bildirmekte, hatta Bumın ile aynı kişi olduğunu söylemektedirler. SS 84 ve PS 99'un Büyük Yabgu (Ta Ye-hu) 'dan bahsetmeleri de enteresandır. Büyük yabgu ile T'u-wu Yabgu aynı şahsiyet olarak görülmektedir. Her iki kaynağın ifadesine göre Büyük Yabgu zamanında Gök-Türklerin sayısı çok artarak kuvvetlenmişlerdi.

Kaynakça
Kitap: GÖKTÜRKLER I
Yazar: AHMET TAŞAĞIL
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Gök-Türk İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir