Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Doğu Türkistan'ın Çin istilasına uğraması

Burada Doğu Türkistan Uygur Türkleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Doğu Türkistan'ın Çin istilasına uğraması

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 18:37

Doğu Türkistan'ın Çin istilasına uğraması:

Batıda Osmanlı devletine karşı bir harbe hazırlanan Rusya, Yakub Han'dan herhangi bir tehlike gelmemesi için General Tso'nun Kaşgar üzerine yürümesini teşvik ederek o cepheden gelebilecek bir tehlikeyi önlemişti. Bu arada ingiliz hariciyesi de fikir ayrılığına düşmüştü. Hindistan Valiliği Yakub Han'ı daha fazla desteklemeye lüzum olmadığını, Hindistan'a o cihetten bir tehlikenin bahis mevzu olamayacağı tezini savunurken, ingiliz Hariciye Vekaleti de Yakub Han'ı ziyaret etmiş olan Forsyth ile ingiltere'nin Pekin Büyükelçisi Wade, Doğu Türkistan'ın desteklenmesi ve istiklalinin korunması tezini savunuyorlardı. Bu arada Yakub Han'ın emektar elçisi Said Yakub Han Tora memleketinin istiklalini muhafaza edebilecek bir andlaşma temini için istanbul-Petersburg-Londra arasında mekik dokurcasına koşturmaya başladı ise de, ne bu başkentlerde ve ne de Londra'da Çin elçisi Kuo ile yaptığı görüşmelerden müsbet bir netice alabildi429. ingilizler son olarak Pekin'de Kaşgar ile Çin arasında bir sulh taminine çalıştılar ise de, Çin başbakanı "sulh görüşmeleri ancak General Tso vasıtasiyle olabilir" diyerek bu teşebbüsü de neticesiz bıraktı.

Son hazırlıklarını da tamamlayan General Tso, 17 Ağustos-6 Kasım 1876 arasında Urumçi ve Manas'ı Döngenler'den alarak Doğu Türkistan sınırına dayandı. Düşmanın bu ilerleyişine karşılık Yakub Han, sınır bölgesinde stratejik önemi büyük olan Turfan, Tahsun ve Davançin kalelerine kuvvetlerini yerleştirdi. Komutanlarından Hakim Han Töre'yi Turfan'a ve kendi küçük oğlu Hak-Kulu Bey'i de Tahsun'a tayin ederek, kendisi de ana kuvvetlerin başında Korla'ya ilerledi. 1876-1877 kışı kaçınılmaz hale gelen bu harbi bir müddet erteledi ise de, savaş 1877 baharında Tso'nun ansızın Davançin ve Turfan'ı işgaliyle fiilen başladı. Fakat bu arada, inatçı müstevliye karşı büyük bir muharebenin son hazırlıklarını yapmakta olan Yakub Han'ın ani ölümü, Kaşgar'ın istiklalini koruma şansını da yok etmiştir.

Yakub Han'ın Doğu Türkistan'da bizzat büyük kahramanlığı ve enerjisi ile kurduğu, Türk ve ingiliz yardımlariyle geliştirdiği Kaşgar devleti, onun ölümü ile tam bir keşmekeş içine düştü. Hak-Kulu, Hakim Han Töre'yi Korla Valisi tayin edip babasının naaşını Kaşgar'a götürürken kardeşi Beg-Kulu tarafından Aksu yakınlarında öldürüldü. Beg Kulu kendisini Kaşgar hakimi ilan etmesine rağmen, Hoten Valisi Niyaz Beg'i istiklalini ilanına ve bir iç harbin başlamasına mani olamadı. Beg-Kulu, büyük mücadeleler ve kayıplardan sonra, önce Hakim Han Töre'yi ve sonra da Niyaz Beg'i mağlup edip memleketi parçalanmaktan kurtardı ise de, General Tso'nun ordularına da karşı koyacak bir kuvveti kalmadı.

Beg Kulu, iç harbi bitirir bitirmez Hindistan ingiliz Valiliği'nden acilen maddi-manevi yardım ve Çinlilerle sulh yapabilmesi için arabuluculuk yapmaları talebinde bulundu, ancak hiç kimseden bir cevap alamadı.

Çin kuvvetleri ilerledikçe ümitsizliği artan Beg Kulu, nihayet Kaşgar'ı müdafaa eden kuvvetlerinin de dağılması üzerine, çaresizlik içinde memleketini terk ederek Ruslara sığındı. Karşılarında rakip kalmayan Çin kuvvetleri 16 Aralık 1877'de Kaşgar'ı da kolayca zaptettiler. 16 Mart 1878'de "Peking Gazette"si bütün Doğu Türkistan'ın Çin işgali altında olduğunu resmen açıkladı.

Kaynakça
Kitap: ATATÜRK VE TÜRK DÜNYASI
Yazar: MEHMET SARAY
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Doğu Türkistan Uygur Türkleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir