Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Doğu Türkistan'ın Yüzölçümü ve Yüzey Şekilleri

Burada Doğu Türkistan Uygur Türkleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Doğu Türkistan'ın Yüzölçümü ve Yüzey Şekilleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 20 Ara 2010, 15:56

Doğu Türkistan'ın Yüzölçümü ve Yüzey Şekilleri

Türkler'in yaşadığı ülke manasına gelen Türkistan'ın yüzölçümü 5.340.066 km2 olup, bunun 1.823.418. km2'si Doğu Türkistan topraklarını teşkil eder. Doğu Türkistan'ın 1/3'üne yakınını çöller (Yaklaşık 600.000 km.si), 90.000 km2.sini ormanlıklar ve geri kalanını da tarıma elverişli topraklar ve dağlık bölgeler teşkil eder.

Yukarıda da görüldüğü gibi. Doğu Türkistan'ın yüzey şekilleri tezatlarla doludur. Bir tarafta uçsuz bucaksız çöller ve vahalar uzanırken, diğer tarafta da yüksek tepeler ve ormanlıklar en bariz şekliyle göze çarparlar. Kısaca bir tarafta geniş çorak topraklar ve çöller, diğer yanda da gayet verimli ve ağaçlık araziler insanı hayrette bırakır. Yüksek dağ silsileleri ormanlar ve karlarla kaplıdırlar.

Doğu Türkistan'ın kuzeyinde Altay dağlan, güneyinde Karakurum çölü ile Altun dağı (Kuenlun) ve Pamir dağları yükselir. Ülkenin orta kısmında ise kendisini boydan boya kesen Tanrı dağı silsilesi bulunur. Bu dağ silsilesi ülkeyi kuzeyde Cungarya, güneyde ise Tarım havzalan olmak üzere iki önemli kısma ayırır. Yüksekliği 4.000 m. civarında olan Tanrı dağlarının orta kısmında ise Turfan çukurluğu yer alır. Tanrı dağlarının doğudan batıya doğru uzunluğu 2.500 km'dir. Bu dağ silsilesinin 1.700 km'si Doğu Türkistan sınırlan içerisinde kalır. Bu dağların kuzeyden güneye uzunluğu da 2.500-2.700 km.yi bulmaktadır.

Bir tarihi menkıbeye göre, bu heybetli yüksek görünüşünden dolayı insanlar, göğe yükselen ve çıkılması imkansız bir duygu veren bu dağlara "Tanrı dağları"' adını vermişlerdir. Bundan dolayı "Tanrı dağları", Türk toplulukları tarafından kutsal bir dağ olarak görülmüştür.

Tanrı dağlarının kapsadığı geniş ve yüksek alan ülkenin iklimine de tesir etmiştir. Bu sebepten dolayı kuzeyden gelen nemli havanın güneye geçmesine mani olur. Dolayısıyla ülkenin güney kısımlan daha kurak geçer. Yağmur ve kar olarak iyi yağış alan "Tanrı dağları" ormanlarla kaplıdır. Çoğunluğunu çam, ardınç, şimşir gibi ağaçların kapladığı ormanlar, Tanrı dağlarına ayn bir güzellik ve haşmet getirir. Kapsadığı geniş alan dolayısıyla İli, Tokkuztara, Moğulküre, Turfan. Çong Yultuz (Büyük Yıldız), Küçük Yıldız gibi pek çok ovayı da sinesinde barındırır.

Muhakkak ki, Doğu Türkistan'ın en bariz yüzey şekli Tanrı dağlarının ülkeyi batıdan doğuya iki büyük havzaya bölmesidir ki, bu havzaların adları "Tarım" ve "Cungarya'dır. Bu önemli havzaları ayn ayn incelemek zarureti vardır.

Kaynakça
Kitap: DOĞU TÜRKİSTAN TÜRKLERİ TARİHİ
Yazar: Mehmet SARAY
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: Doğu Türkistan'ın Yüzölçümü ve Yüzey Şekilleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 20 Ara 2010, 15:57

a. Tarım Havzası

900.000. km2'lik yüzölçümü ile Tarım havzası ülkenin yansından fazla bir alanı kapsar. Tanrı dağlan ile Karanlık dağları arasında uzanan havzanın 500.000.km2'sini dünyanın en geniş çöllerinden biri olan Taklamakan çölü oluşturur. Tarım havzasının geri kalan kısmını, yani 400.000 km2"yi de ziraata elverişli topraklar oluşturur. Havza'nın doğudan batıya olan mesafesi 1000 km'dir. Havzanın denizden yüksekliği 280 ile 1300 m. arasında değişir. Tarım havzasının su ihtiyacını bilhassa ziraate elverişli yerlerde Tarım nehri karşılamaktadır. Bir kaç koldan meydana gelen Tarım nehri, havzanın doğu istikametine doğru akar ve Karaburan (Lop) gölüne dökülür.

Ekime elverişli olan araziyi sulayan Tarım nehri sayesinde bölgede: buğday, mısır, pirinç ile bol miktarda meyve ve üzüm yetiştirilir. Bu arada hayvancılık için bölgenin gayet müsait olduğunu belirtmekte fayda vardır. Zira birbirinden güzel verimli yaylalar sayesinde bol miktarda koyun ve keçi türünden hayvan yetiştirilmektedir. Ayrıca sayısı azımsanamayacak kadar büyük baş hayvan ve bilhassa at yetiştirilmektedir.

b. Cungarya Havzası

Ülkenin ikinci büyük havzasını Tanrı dağlan ile Altay dağlan arasında kalan "Cungarya havzası" oluşturur. Yaklaşık 600.000. km2'yi bulan Cungarya havzası, Tarım havzasına nispetle daha küçük fakat daha verimli topraklardan meydana gelir. Doğu Türkistan'ın kuzey bölgesini oluşturan Cungarya havzası, yer yer engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Çorak ve çöllük bir kısımdan meydana gelen havzanın ortası hariç diğer bölümleri tarıma elverişli topraklardan oluşur. Havzanın güney kısımları sulanabilen arazilerden oluştuğu için oldukça verimlidir. Aynca, otlak olarak geniş arazilerin bulunması Cungarya havzasını hayvancılık için de cazip bir yer haline getirir. Bunlara ilaveten ülkeyi komşu memleketler ile uzak doğu ülkelerine bağlayan kara ve demiryollarının bu havzadan geçmesi diğer kısımlara nispeten bölgeyi her sahada daha kalkınmış bir duruma getirmiştir. Bugünkü Doğu Türkistan'ın başkenti Ürümçi de Cungarya havzası içinde yer almıştır.

c. Akarsular

Doğu Türkistan'ın en önemli akarsuları Tarım havzasını sulayan Tarım nehri ile Cungarya havzasını sulayan Bulungir, Kara irtiş ve Hurungudu nehirleridir.
Karakurum dağlarının doğu yamaçlarından doğan Tarım nehri, güneye doğru akarak Doğu Türkistan ile Keşmir arasındaki sınıra kadar ulaşır ve oradan doğuya doğru yönelir ve Lob gölü'ne dökülür. Altı koldan meydana gelen Tarım nehrinin uzunluğu 1.600 km'dir. Tarım nehrini oluşturan kolların en önemlisi Kaşgar şehrinin bulunduğu vadiyi sulayan Kaşgar Derya'dır. Güneybatıdan gelen ve Yarkent vadisini sulayan Yarkent Derya ile güneyden gelen Hoten ovasını sulayan Hoten Derya ve Aksu bölgesini sulayan Aksu Derya, Tarım nehrinin diğer kollarım oluşturur. Bu büyük nehir ve kollan buz ile karların erimesinden ve daha ziyade ilkbaharda görülen yağışlardan beslenir. Modem bir sulama tekniği olmadığı için bu nehrin sularından istenildiği kadar faydalanılamamaktadır. Son derece basit usullerle yapılan sulamalar dahi iyi ürünlerin yetişmesine kafi gelmemektedir. Ülkenin en doğusunda akan Bulungir ırmağı, Urumçi'ye kadar olan bölgeyi sulayarak güneye doğru akar ve Yulutoy gölüne dökülür. Doğu Türkistan'ın doğu ve kuzey bölgelerini sulayan Kara İrtiş ve Hundügü nehirleri başta Turfan bölgesi olmak üzere, ülkenin kuzey bölgelerinde bol pamuk ve ipek yetişmesini sağlar. Kara İrtiş nehri Kazakistan'da Zaysan gölüne dökülürken, Hurundugu nehri vadilerde oluşan küçük göllerde kaybolur.

Bu arada. Doğu Türkistan'da fazla göl bulunmamaktadır. Ülkede en önemli gölü oluşturan Bağraç ile Lop, Tanrı dağlarının güneyinde ve güneydoğusunda bulunmaktadır. Ebi Gölü ise Cungarya havzasında yer almaktadır. Bu göllerin sulan kar ve buz erimesi ile küçük ırmak sularından oluşur.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26


Dön Doğu Türkistan Uygur Türkleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir