Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Türkmenlerin kültür hayatı ve yetiştirdikleri şahsiyetler

Burada Hazar Ötesi Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Türkmenlerin kültür hayatı ve yetiştirdikleri şahsiyetler

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 18:26

Türkmenlerin kültür hayatı ve yetiştirdikleri şahsiyetler:

Türkmenler XVI. asırdan XIX. asrın ortalarına kadar bir devlet kurma imkanına sahip olamadıkları için kültür hayatları oldukça sönük geçmiştir. Buna rağmen Türkmenler arasında pek çok edipler ve şairler yetişmiştir.
Türkmen şairlerinin en büyüğü ve Türkmenlerin milli şair olan Mahdum Kulu'dur.

Türkmen ediplerini ve şairlerini mensup oldukları boylara göre şöyle sıralamak mümkündür:

- Teke Boyundan yetişen şairler: Talibi, Il-Geldi, Mehtacı, Şeydai, Katibi, Ak-Molla, Allah-Verdi, Hıra-Beğ, Kemine, Divan-Şairi, Molla-Nefes, Durdu-Şairi, Sakar-Molla, Kör-Molla, Beğ-Muhammed.
- Yamud Boyundan yetişen şairler: Şah Bende, Ana-Can, Ata-Beğ, Nuri-Şair ve Ezber.
- Sarık Boyundan yetişen şairler: Kara-Şair, Arna-Satlık, Baba-Şair ve Cuma-Şair.
- Göklen Boyundan gelen şairler: Devlet-Muhammed-Molla, Mahdum-Kulu ve Molla-Zelili.
- Diğer Türkmen Boylarından gelen şairler: Ma'rufi, Sarı-Şair, Abd-üs-Sattar-Kadı, Dost-Mamed, Dövlet-Yar-Beğ, Seyyid-Hoca ve Miskin-Kılıç.

XIX. asrın ikinci yarısı diğer Orta Asya Türklerinde olduğu gibi Türk-menler için de kültürel sahada bir uyanış devri durumundadır. Rus istilası ve onu takip eden esaret yıllarının getirdiği ızdıraplar Türkmenler arasında yeni bir uyanışın başlangıcı olmuştur. Kültür sahasında Türklük şuurunun uyanışını sağlayan Gaspıralı İsmail Bey'in fikirleri Türkmenler arasında da yayılmış ve XIX. asrın sonlarına doğru açılan modern okullarda pek çok Türkmen aydını yetişmeye başlamıştır. Bu Türkmenler arasında vatanperver büyük şairler ve edipler de yetişmiştir. Bunların en meşhurları Gök-Tepe'deki Rus katliamını şiirlerinde dile getiren Gayip Verdi Miskin Kılıç (Molla Kılıç) ile komünist rejimine rağmen Türkmenistan ve Türkmenlerin istiklal ve hürriyeti için kalemiyle savaşan Abdülhakim Kulmuhammedoğlu, Kör-Molla. Berdi Kerbabayoğlu, Garaca-Burunoğlu, Vopayoğlu ve Amandurdu alamışoğlu gibi edip ve şairlerdir. Bunlar vatanın istiklali ve milletin hürriyeti için mücadelelerine bütün baskılara ve güçlüklere rağmen yılmadan 1930'a kadar devam etmişlerdir. Fakat, 1930 başlarında Stalin önderliğindeki Marksist rejimin baskı ve terörü ile bu şair ve edipler eserleriyle birlikte bir bir yok edilmişlerdir. Arkasından başlatılan propaganda ile bu Türkmen şair ve ediplerinin ayırıcı birer burjuva milleyetçisi oldukları yayılmış ve 1934'de toplanan I. Sovyet Yazarları Kongresi'nde de onların lanetlenmeleri sağlanmışıtr.

Rus terörü ve vahşeti ile Türkmen şairlerinin ve ediplerinin yok olmaları Türkmen milli kültürü için büyük bir darbe teşkil etmiştir. Bunların tesiri ile birkaç milliyetçi edip ve şair yetişmiş ise de Sovyet tipinde ve Sovyetlere paralel bir zihniyetle yetişen Türkmen şair ve edipleri çoğunluğu teşkil ettikleri için onların da seslerini duyurmaları mümkün olmamıştır. Bugün Türkmen kültür hayatının öncüleri olan şair ve edipler kendilerine zorla kabul ettirilen Sovyet görüşünü Türkmenlere aşılamaya çalışmakta, Türkmenler de onlara karşı direnmektedirler.

Kaynakça
Kitap: ATATÜRK VE TÜRK DÜNYASI
Yazar: MEHMET SARAY
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Hazar Ötesi Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir