Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Bozulus'un Anadolu'da Dağıldığı Sahalar

Burada Bozulus Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Bozulus'un Anadolu'da Dağıldığı Sahalar

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 04:25

Bozulus'un Anadolu'da Dağıldığı Sahalar

Bozulus'un eski yaylalarını bırakarak Orta Anadolu'ya kayması ve burada ziraat alanlarını hayvanlarına yedirmesi veya çiğnetmesi köylülerin çeşitli şikayetlerine sebep olmuştur. Bunların yanı sıra, bazı aşiret mensuplarının köylere taarruz ederek, yağmalaması, hatta kadınları ve kızları dağa kaldırmaları yerleşikler ile konar-göçerlerin ilişkilerini bütünüyle bozmuştur351.

Resim
Bozuluş Türkmenlerinin Dağıldıkları Sahalar (XVII. Yüzyıl)

Her iki hususta da şikayetlerin artması üzerine hükümet, aşiretlerin her ne sebeple olursa olsun Orta Anadolu'ya gelmesini yasaklamış, koyun satma bahanesinde olanlardan ise, satılacak koyunlarla birlikte sadece 4 kişiye müsaade edilmesini bildirmişti. Bunun yanı sıra Orta Anadolu'da dolaşan aşiretler de eski yaylak ve kışlak mahallerine döndürülmeye çalışılmıştı. Ancak bütün bu çabalardan hiçbir sonuç alınamayınca Bozulus'a yeni bir nizam vermek mecburiyeti doğdu. Türkmenler, yeniden tahrire tabi tutuldu. Bunların Orta Anadolu'da kalmalarına müsaade edildi.

Öte yandan, Bozuluş Türkmenlerinin, Berriye-Erzurum koridorundan ayrılarak Orta Anadolu'ya gelmesi, Anadolu'nun doğusunda konar-göçer Türkmen nüfusun belirgin bir şekilde azalmasına böylece Uzun Hasan Bey'in Türkmenlerin bir bölümünü Tebriz'e götürmesinden sonra bölgenin ikinci defa boşalmasına sebep olmuştur. Bozuluş aşiretlerinden geride kalanların bir bölümü yerleşik hayata geçmiş bir bölümü ise Rakka iskanına tabi tutulmuştur.

Orta Anadolu'da yaylak ve kışlak hayatı sürmelerine müsaade edilen Bozuluş Türkmenleri H. 1084/M. 1673 yılında mali baskılara dayanamayarak yeniden dağılmıştır. Son olarak bulundukları bölgelerde yeni bir idari düzenlemeye gidilmiş, bu suretle Aydın, Karaman, Ankara ve Vilayet-i Rum merkezli olmak üzere dört gruba ayrılmışlardır. Keskin ve Diyarbekir havalisinde olanlar ise iskana tabi tutulmuştur. Bozulus'un kaza statüsü devam etmiş, mali bakımdan da uzun süre haslar içinde yer almıştır.

Bozulus'un Orta Anadolu'ya gelmesinden sonra yapılan tahrirlerde I. ve ü. tahrirlerde görülmeyen küçük cemaatlere tesadüf edilmektedir. Bu durum bazı aşiretlerde meydana gelen nüfus artışı ve buna bağlı olarak başlarında bulunan kethüdanın veya aile reisinin adı altında oba veya mahalle olarak küçük bölümlere ayrılmasının sonucudur.
Ayrıca, Orta Anadolu'ya gelindikten sonra Bozulus'tan seferler esnasında, deve ve koyun tedarikinden başka, aşiret mensuplarının da seferlere katılması istenmiştir.
Bozuluş, Anadolu'da aşağıdaki bölgelere dağılmıştır.

Vilayet-i Rum:

Bozulus'un Ali Gören, Kayalu, Eminlü, Seydilü, Çayan, Hamza Hacılu, Küfürlü, İzzeddün, Avanlu, Küşne, Oğulbeğlü aşiretlerinin bir bölümü Vilayet-i Rum maliyesine dahil edilmiştir. Bunların Ankara havalisinde yaylak ve kışlak hayatı sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Buradaki Çayan cemaati yaylak ve kışlak güzergahları boyunca sık sık yerli ahali tarafından "Kazamızda durmayın, başka yere gidin." diye diğer yerlere göç et-meye zorlanmış, nihayet merkezi hükümetin müdahalesi ile rahata kavuşmuşlardır. Küfürlü'ye tabi Çökelek cemaati ise Vilayeti Rum'a iskandan sonra, burayı terk ederek Aydın taraflarına gitmiştir. Hamza Hacılu cemaatinin bir bölümü ise Bursa kazasında Temürtaşlık köyü yakınlarında iskan edilmiştir.
Rakka'da iskana tabi tutulan ancak, iskan mahallini terk ederek Orta Anadolu'ya geri dönen Kantemir Çepnisi de Vilayet-i Rum sakini Bozulus'a ilhak olunmuş bunlar daha sonra Bergama kazası dahiline gitmişler, üç yıl sonra ise Selendi kazasındaki Darıbükü denilen mevkiye iskan olmuşlardır.

Karaman:

Karaman bölgesinde Bozuluş aşiretlerinden Oğulbeğlü, Oğulbeğlü'den ifraz olan Hacılu, Karamanlu, Abdurrahmanlu, Derilü, Karahasanlu, Karahalillü ve Çavundur obaları, Çataklu, Emrudlu, İzzeddin, Küşne, Süleyman Hacılu, Çepni, Çayan, Hamza Hacılu ve yine Çayan aşiretine tabi İl Eminlü cemaatleri bulunuyordu.
Çepni cemaati Rakka iskanından firar ettikten sonra Vilayet-i Rum sakini Bozulus'a ilhak olundu. Çataklu cemaati XVIII. yüzyılın başlarında Bozulus'tan ifraz olunarak ayrı bir mukataa şeklinde idare edilmeye başlandı. İzzeddin cemaati ise buradan Rakka iskanına gönderilmek istenmişse de "iyi hallerine binaen" vazgeçilmiştir.
Karaman sakini Bozuluş, bir ara I. Ahmed'in İstanbul'da yaptırmaya başladığı caminin evkafı reayası oldularsa da, vergi tahsilinde meydana gelen güçlükler sebebiyle yemden padişah haslarına dahil edildiler.

Keskin:

Bozuluş Türkmenlerinden; Cerid, Küçüklü, Yabaltun, Tecerlü, Harbendelü, Karaca Araplu, Danişmendlü, Şeyhlü aşiretlerinin bir bölümü Keskin bölgesinde bulunuyordu. Bunların eşkiyalık hareketlerine katılmaları, yerli ahaliye zarar vermeleri gibi sebeplerden Rakka'ya iskan edilmelerine karar verilmiş ancak aşiretler iskan mahallini terk ettikten sonra Vilayet-i Rum, Bozok, Kırşehir ve Çiçekdağı taraflarına dağılmışlardır. Hükümetin aşiretleri geri döndürme çabaları ise netice vermemiştir.

Diyarbekir:

Bozulus'un Anadolu'nun iç kısımlarına dağılması sırasında; İzzeddin, Avşar, İnallu, Anter, Çobu/Çöplü, Acurlu ve Şark Çağırganlu aşiretleri mensuplarının bir bölümü de Diyarbekir havalisinde kalmıştı. Burada bir müddet has reayası olmaktan çıkarılıp Üsküdar vakfına bağlanmışlar, aşiretlerin Rakka'ya iskanı sırasında da Beliç nehri boylarına yerleştirilmişlerse de iskan mahallini terk eden aşiretler kısa zamanda Orta ve Batı Anadolu'ya dağılmışlardır. Öte yandan Mardin köylerine yerleşen Kucur Avşarı, Acurlu, Anterlü ve Harbendelü aşiretlerine mensup 500 hane fırsat buldukça iskan bölgelerinden kaçarak Anadolu'nun iç kısımlarına gelmişlerdir.

Kaynakça
Kitap: ANADOLU'DA TÜRKMEN AŞİRETLERİ "Bozuluş Türkmenleri 1540-1640"
Yazar: Tufan Gündüz
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: Bozulus'un Anadolu'da Dağıldığı Sahalar

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 04:25

Ankara: Bozulus'un Tabanlu, Karamanlu, Avanlu, Kuşçu, Bayat-ı Atik, Bayat-ı Cedid, Çağırganlu, Karakoyunlu, Dokuzlu, Bayram Beğlü, Ali Gören, Eminlü, Yularlu, Avşar, İnallu, Kürd Mihmadlu aşiretleri ile Tabanlu'ya bağlı Mihmadlu, Yavılu, Danişmendlü, Konurlu, Karamanlu'ya tabi Danişmendlü, Çarsak, Köselü, Süleymanlu, Tokmaklu, Eminlü'den ifraz Menteşelü (Mintaşlu), Köseli Avşarı, Arelü, Ciğerlü, Ali Gören'den ayrılan Seydilü ve Abbaslu mahalleleri Ankara havalisinde bulunuyordu. Bunlar Haymaneteyn ve Çukurcak kazalarının arasında kışlıyor, Budane yaylasmda yaylıyorlardı. Burada yavaş yavaş ziraat ile de meşgul olmaya başlamışlardı.

Ankara sakini Bozuluş Türkmenleri, zamanla en büyük aşiret olan Tabanlu'nun adıyla birlikte anılmaya başlandı. XIX. yüzyılda ise Bozuluş adı seyrek zikredilerek doğrudan "Tabanlu kazası" denildiği görülmektedir. Tabanlu kazasma mensup aşiretler XIX. yüzyılın ikinci yarısında bütünüyle Ankara'ya iskan edilmişlerdir.

Aydın: Batı Anadolu'da, Aydın merkez olmak üzere Afyon, Bolvadin, Emirdağı, Sandıklı ve Manisa'yı içine alan bölgede bulunan Bozuluş aşiretleri, Germenç, Çökelek, Kuşdoğanlu, Mihmadlu, Büyüklü, Kethüdalu, Bekirlü, Çataklu, Sarı Hızırlu, Hüseyin Hacılu, Şeyh Ahmedlü, Kırcalu obaları ve yeni oluşan Maksutlu, Aykutlu, Traş, Ruganlu, Çayurlu, Şamlu obalarından müteşekkildi.

Aşiretler, Aydın havalisinde bulundukları esnada sık sık mali baskılara uğradıklarından, zaman zaman Bozuluş dairesinin dışına çıkarak yerleşme yeri aramaya başlamışlardır. Hükümetin bunları geri döndürmeye çalışması netice vermeyince bulundukları bölgelerde iskana tabi tutulmuşlardır.

Bu suretle, Çökelek, Kuşdoğanlu ve Germenç cemaatilerinin üçyüz ev miktarı Seyyid Gazi ile Eskişehir arasındaki Dutçu Paşa Mezarı denilen mevkiye; Germenç cemaatinin bir bölümü Taşluca ve Güllüsaray denilen harabeler ile Bolvadin'e; bölgelerini eşkiyadan muhafaza etmeleri tenbihi ile iskan edildiler.

Karaman sancağına tabi Turgut kazasında Subatan yakınlarında Karahüyük denilen mevkide iskan edilen Oğulbeğlü'den ifraz Çataklu, Sarı Hızırlu, Şeyh Ahmedlü, Hüseyin Hacılu cemaatlerinin ise yerli ahali ile aralarında hiçbir çekişme olmamış, buna rağmen Sarı Hızırlu cemaati yine de yerlerini terk ederek Bergama taraflarına gitmiştir. Traş ve Çökelek cemaatleri de Kaman bölgesinde Huğlu ve Sardun karyelerine yerleşmiştir.

Aşiretlerin Orta Anadolu'ya geldikten sonra Ankara, Aydın, Karaman, ve Vilayet-i Rum'a dağılması esnasında bazı aşiretlerin adına tesadüf edilmediği görülmektedir. Bu husus aşiretlerin bir bölümünün daha Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da iken yerleşik hayata geçmesi bazılarının ise dağılması ile ilgili olup, Bozulus'u meydana getiren aşiretler bölümünde açıklanmaya gayret edilmiştir.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26


Dön Bozulus Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir