Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Türkmenler ve Koyunculuk

Burada Bozulus Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Türkmenler ve Koyunculuk

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 04:10

Koyun

Bozuluş aşiretlerinin temel iktisadi faaliyetleri koyunculuk ve buna bağlı olarak tereyağı, peynir, et, yapağı, deri ve keçe üretimi idi.
Türkmenler, Kızılkoyun, Karakoyun, Akkoyun, İrik, Yerli ve Türkmen Koyunu gibi isimlerle anılan koyunlar besliyorlardı. Rumeli'deki Yörük aşiretlerinin İstanbul'a gönderdiği koyunlar arasında Anadolu'da da beslenen Kıvırcık ve Karaman koyunu türleri de bulunmakta idi. XVII. yüzyılın başlarmda Anadolu'dan geçen Polonya'lı seyyah Simoen, Ankara yakınlarındaki Çaşnigir köprüsü civarında iri kuyruklu Türkmen koyunlarına tesadüf etmiş, hergün çok sayıda gördüğü koyun sürüleri dikkatini çekmişti.
Bozuluş Türkmenleri, Rumeli Yörükleri, Halep ve Yeni İl Türkmenleri gibi, İstanbul'un et ihtiyacının bir bölümünü karşı-lıyordu. Aşiretler, İstanbul'a gönderdikleri koyunları, burada daha önce tespit olunan bir ücretle satıyorlardı. Bazen alış-verişte, kasapbaşı zimmetinde alacağı kalan Türkmenler, bu paranın ödemeleri gereken avarız ve sürsat bedeline karşılık olarak tahsil edilmesini talep ediyorlardı.

Aşiretlerin bazı hallerde koyunlarını İstanbul'a götürmeyerek Bursa, Kayseri gibi şehirlerde hatta İran topraklarına girerek hududa yakın merkezlerde satmaya kalkıştıkları vaki oluyorsa da, merkezi hükümet bunu önlemek için çeşitli tedbirler alınması yoluna gidiyor; celeplere koyun şevki esnasında güzergahlarının dışına asla çıkmamalarını tenbih ediyordu.
Öte yandan, ordunun sefere hazırlanması sırasında et ve yağ ihtiyacı diğer konar-göçer Türkmenlerin yanı sıra Bozuluş Türkmenlerinden de karşılanıyordu.
1540 tarihinde Bozulus'un 1.998.264 adet vergiye tabi koyunu vardı. Ancak, aşiretler arasında koyun dağılımı bakımından tam bir orantısızlık göze çarpmaktadır. Mesela, 403 neferenli Oğulbeğlü cemaatinde toplam 184.045 koyun bulunup, kişi başına ortalama 430 koyun düşerken, 15 neferenli Çiçeklü cemaatinin 800 koyunu vardı ve kişi başına ortalama 60 adet koyun düşüyordu. Bunların yanı sıra aşiret mensupları arasında sahip olunan koyun sayıları bakımından da belirgin bir orantısızlık olduğu da derhal dikkati çekmektedir. Mesela, 80 hanelik Pürnek cemaatinin sadece 29 hanesinde koyun mevcut idi.

Ailelerin elindeki koyunlar ise 58 ila 100 adet arasında değişiyordu. Keza, 48 haneli Koca Hacılu cemaatinin sadece 8 hane-sinde koyun vardı. 72 haneli Uzan/Evran aşiretinin ise hiçbir koyunu bulunmamakta idi. Bunun gibi, Kelhor cemaatinde koyun gözükmez iken, hasıl kısmına 1000 adet koyun kaydedilmiştir. Bu misalleri çoğaltmak mümkündür. Ancak Bozulus'un sahip olduğu koyunların genel toplamına bakıldığında, sayımda yapılması muhtemel hataların bile, iki milyona yaklaşan miktarın ortaya çıkmasını engellemediğini göstermektedir.

Ayrıca, vergiye tabi koyun miktarına yakın kuzu ile kısır koyun, şişek, toklu, inek, öküz, katır, merkep ve atların yanı sıra I. ve II. sayımda miktarları belirtilmeyen develeri de hesaba katmak gerekir.

Bozulus'un ürettiği malların en önemli tüketicisi sefer halindeki ordu ile büyük şehirler idi. Yeni İl'e mensup aşiretlerin ürettikleri malların bir bölümünü yaylak pazarlarında satıyor olmalarına bakılırsa, Bozuluş aşiretlerinde de böyle bir uygulama yapılıyor olmalıdır. Bununla birlikte yaylak ve kışlak güzergahı boyunca ve şehir merkezlerine yaklaşıldığında pazarlara inilerek tereyağı, peynir, yoğurt, tulum peyniri, yapağı, keçe gibi ürünlerini satıyorlardı.

Koyunların hastalık sebebiyle kırılması veya eşkıya baskınları neticesinde çalınması halinde aşiretlerin, sadece koyunculuğa dayanan iktisadi hayatları büyük sarsıntıya uğruyor, bu yüzden bazı aileler, hatta bazen aşiretin tamamı, fakir düşüyordu. Böylece, vergilerini ödeyemez hale gelen aşiretler genellikle yeniden tahrire tabi tutuluyor veya sadece koyun ve deve sayısını tespit etmek amacıyla da tahrir yapılıyordu.

Kaynakça
Kitap: ANADOLU'DA TÜRKMEN AŞİRETLERİ "Bozuluş Türkmenleri 1540-1640"
Yazar: Tufan Gündüz
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Bozulus Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir