Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Alaüddevle Bey Kanunnamesi

Burada Maraş Sancağı ve Dulkadirli Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Alaüddevle Bey Kanunnamesi

Mesajgönderen TurkmenCopur » 12 Ara 2010, 20:55

ALAÜDDEVLE BEY KANUNNAMESİ

ayin-i adalet ve sare ve kavanin-i ma'delet-şiar ki, sebeb-i sa'adet-i hal-i beraya ve ba'is-i tereffüh-i ahval-i re'ayadır, beheme hal hakk-ı ra'iyyetde ri'ayet lazım ve nazm-ı nizam-ı memleket içün amel olunmada vacib ve mühim olduğı sebebden, Vilayet-i Zü-kadriyye'ye sabıkan vali ve mukaddema hakim alet-tevali olan ümera-i salife Rahimehum'ullahu Teala bu kanunname-i şerifeyi vaz' edüb, eğer sipahi ve eğer raiyyetdir, bu üslûba amel edüb inna vecedna ebaena ala .... ma'nasına tebdil ve tağyir vermeyüb Padişah-ı sa'adet-penah ve kahr-intibah Meddellahu Te'ala zıllehû ila ebed'id dühûr Hazretleri ri'ayeten lehum ve himayeten aleyhim bu kanunname-i şerifeyi vaz' edüb makbûl ve mer'i buyurub emr-i hümayûn mûcebince ala ma cera'l adetü fi ma beynehum tesvid ve tahrir olundu.

Budur ki:

1. Evvela her kimesne kim yol kesüb haramilik etse, siyaset oluna.
2. Ve her kim at uğrılasa veyahud katır uğrılasa eli kesilmezse on sekiz altun alına. Eğer sığır uğrılasa kat-ı yed olmazsa on dört altun alına. Ve bu mezkûrlara her kim ki, şerik olsa eğer üç ve eğer dört kimesnedür, her birinden tamam cerime alına. Ve koyun ve keçi uğrısından beş altun alına.
3. Eğer bir kişi iki at ya iki deve ya iki sığır ya iki katır ya iki koyun veyahud ikiden artuk bir def'a ya iki defa serika eylese, her davar başına mezbûr tamam cerime alına, üçden artuk serika eylese bir def a yine üç davar cerimesi alına.
4. Ve kovan ve saban demüri ve çul ve bukağu ve özengi ve eyer ve bunlara mümasil nesne serika eylese, bahası on akçe ola, beş altun alına.
5. Ve her kim ev yarsa kat-ı yed olmazsa yirmi altun alına. Ve eğer kapu yarsa kat-ı yed olmazsa on beş altun alına.
6. Ve her sarıkın ki kat-ı yed ola, eğer aynı ile serika etdüği davar durursa alınub sahibine verile, durmaz ise tazmin olunmaya.
7. Her kim uğnyı uğnlık ederken ursa öldürse suçlu olmaya.
8. Her kim ki uğrılıkla müttehem ola, andan bir nesne sezseler örfen tazmin etdüreler.
9. Bir kimesne gece ile bir eve girse, girmesi ma'hûd değül ise,
örfen ev sahibi ursa öldürse suçlu olmaya.
10. Her kim zina eylese şer' ile ya örf ile subût bulsa, ergen ise had olmaz ise on üç altun alına, evlü ise recm olmaz ise on beş altun alına.
11. Eğer nişanlusuna duhûl etse, zina gibidir. Amma varsa duhûl etmese beş altun alına.
12. Her kim ki eve girse zina kasdına yahud yapışsa öpse ol öpüle-nin rızası olsa zina cerimesi alına. Eğer gücile ise girdüği ya öpdüği veya yapuşduğı beş altun alına. Eğer kız öpdiyse andan zina cürmi alına. Eğer kız rıza ile öpdürse, atasından ya karındaşından on iki altun alına. Eğer gücile öpdiyse atasından ya karındaşından nesne alınmaya. Amma evidir zina cürmi alına iki canibden bile.
13. Eğer bir kimesne mahremini ecnebi ile müla'abe ve mübaşeret ederken görse anları öldürse kanlu değüldür. Örfen günahlu oldı deyu nesne alınmaya.
14. Bir kimesne daim pezevenklik etmek 'adeti olsa, yüzüne kara dürtüb rüsvay-ı alem edeler, burnum ve kulağını keseler, eğer değil ise beş altun alına.
15. Ve bir nice kişi ev basub kız kapsalar her birinden varanın on beş altun alına. Eğer adem cerahat eyleseler, şer'an diyeti alınub sahibine vereler. Ve eğer oğlan çekseler, andalar ve illa yirmi dört altun alına. Eğer muhabbet bile ise iki tarafa zina haddin uralar ve illa zina cürmi her birinden alına.
16. Eğer kız çeküb alub gitdüğinden sonra nikah etse, nikahı fasiddür, ta'zir edeler. Meğer ki velisi caiz göre. Yine buncılayın rızası ile uydursa nikah etse, velisi tecviz etmese küfüz olduğı cihetden ta'arruz caizdür.
17. Ve oğlancıklar mübadele eyleseler, ziyade tevci* edüb ta'zir edeler. Amma cürm alınmaya.
18. Her kim kan eylese, katle müstahak ise kısas oluna. Ya sulha ya diyete müstahak ise, diyetden gayrı otuz altun cürm aluna.
19. Eğer diş çıkarsa dişi çıkan savaşa sebep olsa şer'an lazım olan diyetin nısfın alalar ve diş çıkarandan sekiz altun alalar.
20. Eğer barmak sısa ya baş yarsa taş ile yahud ağaç ile yahud bir katı nesne ile ursa beş altun alına birini başı yarulana vereler.
21. Amma eli ile urub uvatsa ya yakasın yırtub saçın sakalın yolsa otuz akçe alına.
22. Kara bere ve sıyruk ki taş ile ya ağaç ile olsa yaruk hükmi gibidir. Eğer bunlar el ile ya tırnağ ile olsa burun kanamak gibidür.
23. Her kim kol sısa yahud ayak sısa yahud bir uzvını sındursa döşeğe düşer eylese, kazancından kaç gün kalsa betalet zamanın on dört altun alına ve hata ile eylese beş altun alına.
24. Ve göz çıkaran diyetin sahibine verüb on dört altun alına ve hata ile etse beş altun alına.
25. Ve eğer kulağın urub taş ile ya ağaç ile sağır eylese ve burnın kesse, hükmi göz hükmi gibidir. Şer'an diyet aldukdan sonra kasden eylese on dörder altun aluna değil ise beş altun alına.
26. Eğer bir katı nesne ile urub yara bere etse, bir altun alına. Ve el ile ve yumruğ ile ve depme ile etse otuz akçe alına. Saç sakal yolsa öyle oluna. Eğer kılıç ile ya bıçağ ile ya ok ile urub yer etse on altun alına.
27. Eğer öldürmek ya paralamak kasdına kovsa kurtulsa dönse pa-ralasa ya kolun ya parmağın sısa hiç nesne yok.
28. Eğer kılıç ya bıçak çıkarsa ya ok gizlese çalmak ve urmak kasdına çalsa iki yüz akçe alına. Eğer çalub kılıç ile veya ok ile ya bıçağ ile döşeğe düşerse on dört altun alına. Eğer çalsa kesmese, olmuş gibidür on dört altun alına.
29. Eğer savaşa sebeb olan paralansa şer'an lazım olan diyetin yarısı alına.
30. Eğer sayıcıdan koyun gizleseler koyun başına bir akçe alına.
31. Eğer tavuk ve bostan ve yemiş uğrılasa bahasın ıssına verüb yirmi akçe alına.
32. Ve ölçümden tahıl gizlese kabıyla alalar.
33. Ve fellah sipahiye el kaldırmaya kaldursa on altun alına.
34. Eğer davar tahıla girse beş ağaç urub beş akçe alına.
35. Ve kaz uğrısından otuz akçe alına.
36. Eğer bir kimesnenün kapusından ya bacasından baksalar kırk akçe alına. Eğer 'avamdan ise şer'le isbat etdüreler değül ise havasdan dindar kimesne ise sözine inanalar ve avamdan olan yalan çıkarsa beş altun alına veyahud dili kesile.
37. Ve eğer nügisin eksik dartsa satduğından dirhem başına bir akçe alına ve had dahi uralar.
38. Ve dam ve huğ yıkub ziyan etse sahibine ziyanın eda edüb beş altun alına.
39. Eğer sipahi kolayına giderken ra'iyyeti incidüb döğse sipahinün hakkından geleler.
40. Eğer yalan yere kasd ile tanukluğı zahir olsa veya and içse yüzine kara dürtüb beş altun cürm alına.
41. Ve eğer ağza söğse had uralar otuz akçe alına.
42. Ve süci içen ayıldıktan sonra seksen akçe alına veya seksen ağaç uralar.
43. Eğer muhsan ya muhsana bühtan etse zina gibidür seksen ağaç veya seksen akçe alına.
44. Eğer bu hıyanetler baliğ olmadan ki on beş yaşından aşağada ola nesne yok lakin tahvif edüb ta'zir edeler.
45. Eğer bir taife ev basmağa varsa ol cema'atdan kime ki yarak dokunsa suçı olmaya meğer ki öldüreler yahud paralayalar ve ev basanlardan ikişer altun alına.
46. Ve eğer kız deyu alsalar delük çıksa özr-i şerl ile zail oldı ise mehri tamam vereler, eğer özge cihetle zail oldı ise nısf mehir alalar.
47. Eğer bir kimesnenün serika etdüği on akçeden ekall değül ise eli kat olmayub bir altun alına. Şer'an iki Müslümanı 'adil şehadetiyle mevkûfdur.
48. Eğer bir kimesne ağza söğse kadi huzurunda had uralar.
49. Ve koyun bacın satandan ve alandan birer osmani alına.
50. Ve her nikahdan kadaaskere sekiz akçe ve mirasdan yüzde iki buçuk akçe alına.
51. Ve kan cerimesi üç yüz para ve uğrı cerimesi yüz elli para ve ok ve kılıç cerimesi yüz ellişer para ve kız ve avret çekilse ki çeken evlü ola üç yüz para ve bir mahalleye bir mahalleden kimesne gelüb ev bassa adem başına kırk para.
52. Ve kul ve at ve deve ve katır yavaşı vaki olsa Zülkadr beğleri tasarrufundadır.
53. Amma kız ve 'avret çekilse ve evlü kişi çekse yüz elli para ve azeb kimse çekse ve hamile etse üç yüz para ve bir kişi nişanlusına varsa yüz para.
54. Ve baş yaruğuna elli para ve diş çıkarana yüz yirmi para, göz çıkarandan yüz elli para ve kara bere cerimesi on iki para, ve kol sınmak cerimesi seksen para.
55. Ve at ve deveden ve kuldan ve katırdan yava vaki olsa ve boylara kethüda nasb etmek husûsi bu cümlesi boy beginündir.
56. Ve ihtisab hususunda dükkancılardan bin iki yüz para ve bisat yayanlardan bin para ve etmekcilerden üçyüz para ve börekçilerden yüz para ve aşçılardan yüz para ve helvacılardan elli para ve şerbetçilerden elli para ve takyacılardan otuz para ve başmakçılardan yüz para ve tacirlerden ve çerçilerden iki yüz para ve kasablardan üç yüz para ve peynir ve yoğurt ve balık ve bunlarun gibi ki pazara gele satıla üç yüz para ve bir hıml hasır gelse ve bir hasır ve bir yük soğandan bir batman soğan alına.
57. Ve narh verdükleri eyyamda bin iki yüz para, amma üç defa da olur biri baharda ve biri güzde ve biri kış ortasındadır. Ve hakk-ı bisat ki zikr olunmuşdur, her bisata üçer osmani. Ve etmekcilere üç defa narh verilür, ayda üçer akçe alınur ve börekçi ve helvacı ve şerbetçilerden ayda üçer akçe ma'dası üç def'a alınur.
58. Ve bu kanunnamenin hükmine muhalefet edenler suçludur, ita-ba müstahak olurlar şöyle bileler.
Sûret-i kanunname-i Alaüddevle Beğ nukile 'an'il asli bila tağyirin vela tebdilin.

Kaynakça
Kitap: XVI. Asırda Maraş Kazası
Yazar: İbrahim Solak
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Maraş Sancağı ve Dulkadirli Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir