Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Maraş Sancağında Yerleşme Ve Nüfus

Burada Maraş Sancağı ve Dulkadirli Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Maraş Sancağında Yerleşme Ve Nüfus

Mesajgönderen TurkmenCopur » 24 Ara 2010, 20:48

YERLEŞME VE NÜFUS

Maraş sancağında kayıtlı bulunan 5 kaza ve bunlara bağlı 27 nahiye mevcut olup bütün sahada 869 köy ve 917 mezraa vardır. Yerleşmeleri kent ve kır olarak ikiye ayırırsak sancak içerisinde üç adet kent özelliğine sahip yerleşmenin varlığı ortaya çıkar. Bunlar sancak merkezi olan Maraş, Hısn-ı Mansur (Adıyaman) ve Elbistan'dır. Bu yerleşme birimlerini kır yerleşmelerinden ayıran özellikler ekonomik faaliyetlerdeki çeşitlilik ve toprağa bağlı olmayışıdır. Çünkü defterde bu merkezlerin mahalleleri için kaydedilmiş bulunan bilgiler içinde tarım ve toprakla ilgili olanlara rastlamıyoruz. Buna rağmen mahallelerin sonunda "Mahsül-i Şehir" başlığı altında yazılmış olan vergi türleri arasında her ne kadar tarımla ilgili olanlar varsa da bunun miktarı genel toplamın % 10 nu geçmemektedir. Bu bilgiler arasında arasta, çarşı, dükkan, han, hamam, kervansaray, boyahane gibi tarım dışı ekonomik faaliyetlerle ilgili bilgilerin oluşu, bu merkezlerin şehir olduğunu gösterir.

Ahır dağının güney eteğinde, Antakya, Halep, Adana ve Gaziantep'ten gelip İç Anadolu'ya geçen yolların kavşak noktasında ilk çağda kurulmuş bulunan Maraş, 1563 de gayri müslimlerin bulunmadığı 42 mahalle ve 3050 vergi nüfusuna sahipti.
Biri gayri müslim olan 9 mahalleye sahip Hısn-ı Mansur'un (bugünkü Adıyaman) 948 vergi nüfusu, Şardağ'ın kuzey eteğindeki Elbistan'ın ise tamamı Türk 10 mahallesi ve 891 vergi nüfusu vardır (Tablo: 1).

Sancak dahilindeki kır yerleşmelerini köy, mezraa ve yayla olmak üzere üçe ayırmak mümkündür. Köyler daha ziyade bazı kesimlerde bataklıkların yer aldığı taban araziden uzak, ovaların kenarlarında, platolar üzerinde ve su boylarında yoğun olarak görülmektedirler. Tarım ve hayvancılığın yapıldığı köylerde 35246 vergi nüfusu yaşamaktaydı.

Defterde şehir ve köylerde toplam 40135 vergi nüfusu kaydedilmiştir. Bunun % 90i olan 36088 vergi nüfusu Türk, geriye kalan % 10'u ise gayri müslimdir. Bunlar sancak içerisinde bulunan 829 köyden ancak 40'ında görülmekte olup 11 köyde Türklerle beraber yaşamaktaydılar. Bu gayri müslimlerin büyük bir kısmı ise Zeytun nahiyesinde toplanmış bulunuyorlardı. Gerek Türk nüfusunun çokluğu ve gerekse buradaki yer adlarının büyük çoğunluğunun Türkçe oluşu sahanın çok daha önceden beri Türkler tarafından iskan edilmiş olduğunu gösterir (Tablo: 1 ve Yer Adları Dizini).

Nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu yerler tarım alanlarının genişlediği Elbistan ovası ve çevresi ile Maraş merkez nahiyesi, Camustil, Pazarcık, Göynik Aladinek nahiyeleri ve Hısn-ı Mansur kazasıdır. Bu sahaların dışında kalan yerlerin büyük çoğunluğunun orta yoğunlukta nüfuslu olduğu görülmektedir. Yoğunluğun en düşük olduğu sahalar ise güneydeki Güvercinlik kazası, Elbistan kazasına bağlı Hurman ve Zamantu kazasının büyük bir kısmıdır.
Köylerin ekinliği durumundaki mezraalar çoğunlukla tarım alanlarının dağınık durumda bulunduğu dağlık kesimlerde yer almaktadırlar. Mezraalarda devamlı yerleşmeler söz konusu olmayıp, sadece tarımın yapılabildiği zamanlarda çevre köylerden gelenlerin belli bir süre oturdukları yerlerdi.

Göçebe cemaatlerin yaylakları ise özellikle Binboğa dağlarında bulunmakta olup yazın buraya gelenlerin hayvanlarım bu mevsimde otlattıktan sonra kışın daha güneydeki sahillere indiklerini defterdeki kayıtlardan öğrenmekteyiz.

Kaynakça
Kitap: MARAŞ TAHRİR DEFTERİ (1563)
Yazar: Refet YİNANÇ, Mesut ELİBÜYÜK
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13985
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Maraş Sancağı ve Dulkadirli Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir