Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Rişvan Aşireti'nin Nüfusu

Burada Rişvan Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Rişvan Aşireti'nin Nüfusu

Mesajgönderen TurkmenCopur » 25 Ara 2010, 18:34

RİŞVAN AŞİRETİ'NİN NÜFUSU

Rişvan Aşireti'nin XVI. yüzyıldaki nüfus durumunu ana kaynağımız olan Tahrir Defterleri'nden tespit edebilmekteyiz. Tahrir Defterleri'nin yanı sıra diğer bazı arşiv belgelerinden de bir kısım cemaatlerin nüfuslarını görmek mümkün olabilmektedir. Osmanlı Devleti, vergi verecek vatandaşlarının tespiti amacıyla yaptığı bu tahrirler sayesinde, tahriri yapılan yerleşim birimi veya konargöçer cemaatin tahmini nüfusunu elde etmek mümkündür. Bu manada Yavuz Sultan Selim tarafından 1519 yılında yaptırılan Kahta ve Hısn-ı Mansur bölgesinin tahriri bize Rişvan Aşireti'nin ilk tahmini nüfusunu vermektedir. Aynı zamanda 1519 tarihli tahrir kayıtlarının bulunduğu 71 numaralı Tahrir Defteri de muhtemelen adı geçen aşiret hakkında Baş-bakanlık Osmanlı Arşivindeki ilk yazılı bilgileri vermektedir. Rişvan Aşireti'nin bu ilk tahrirden başka Kanuni Sultan Süleyman devrinde ilki 1524, ikincisi 1536 da olmak üzere iki tahriri daha yapılmıştır. Dolayısıyla Rişvan Aşireti'nin XVI. yüzyılın ilk yarısındaki tahmini nüfusunu bu üç tahrir kayıtlarından öğrenmemiz mümkün olmaktadır.

Hacı Ömerli Cemaati:

Hacı Ömerli Cemaati; 1519'da 66 hane 22 mücerred,120 toplam tahmini 352 nüfusa sahip idi121, 1524'te 100 hane122 olarak geçmekte, bu da 500 tahmini nüfusa tekabül etmektedir. Hacı Ömerli Cemaati'nin 1536 yılına gelindiğinde cemaatin kendi arasında iki kola ayrıldığını görmekteyiz. İsa kethüda uhdesinde kaydedilen Hacı Ömerli Cemaati 37 hane ve 10 mücerredle toplam 195 toplam tahmini nüfusa sahip iken, ."Cemaat-i diğer mezbure" olarak kaydedilen ikinci cemaatin ise; 66 hane 51 mücerredle toplam 381 tahmini nüfusa sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Hacı Ömerli Cemaati'ni oluşturan bu her iki kolun 1536 tahririne göre; 87 hane, 16 bennak123 ve 61 mücerredden124 meydana geldiği ve buna göre 576 tahmini nüfusa sahip olduğu görülmektedir.

Hacı ÖmerliHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı6622352275412,78
1524 Yılı10050029,6359014
1536 Yılı1036157615,265278,8


A.D.O. : Artış-Düşüş Oram.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Hıdır Soranı (Hıdır Sorlu) Cemaati:

Hıdır Soranı Cemaati'nin; 1519'da 26 hane, 8 mücerrede sahip ve böylece 138 toplam tahmini nüfusu bulunmakta idi, 1524 te 26 haneye sahip idi, bu da 130 toplam nüfusa tekabül ediyordu. 1536 tahririnde "Hıdır Sorlu" imlasıyla kaydedilen cemaat 63 hane, 19 bennak ve 12 mücerredden oluşuyordu ki bu da toplam 422 tahmini nüfusa sahip olduğunu göstermektedir.

A.D.O. : Artış-Düşüş Oranı.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oram.

Kelleli (Gelerli/Kelerli) Cemaati:

Kahta'ya tabi Kelleli Cemaati'nin; 1519'da 95 hane ve 47 mücerredi bulunmakta bu da 522 tahmini nüfusa tekabül etmekteydi. 1524'te 134 haneye sahip olan cemaatin 670 tahmini nüfusu bulunmakta idi. Kel-leli Cemaati büyük bir çoğalma göstermiş ve 1536 yılında üç kola ayrılmıştır. Bu kollardan biri Hısn-ı Mansur'da bulunmakta idi. 1536 tahririne göre cemaatin her üç kolunun toplam 116 hane, 59 bennak ve 16 mücerredle 1 toplam 891 tahmini nüfusu bulunmakta idi.

Kelleli (Gelerli)HaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı9547522275419
1524 Yılı13467028,3359018,6
1536 Yılı1751689133652713,6


A.D.O. : Artış-Düşüş Oranı.
A.T.N : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Celikanlı Cemaati:

Kahta kazasına tabi Rişvan Aşireti'nin bu cemaati 1519'da 43 hane ve 13 mücerrede sahip ve toplam 228 tahmini nüfusu bulunmakta idi. Cemaatin 1524'te 74 hane nüfusu vardı ve bu da 370 toplam tahmini nüfus etmekteydi. 1536 yılına gelindiğinde Celikanlı Cemaati'nin dört koldan (alt cemaatlerden) oluştuğunu ve nüfusunun kat kat arttığını görmekteyiz. Celikanlı'nın 1536'da bu dört kola ait toplam 165 hane, 103 bennak ve 7 mücerredi bulunmaktadır ki bu da 1347 toplam tahmini nüfusa tekabül etmektedir.

CelikanlıHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O.
1519 Yılı431322827548,2
1524 Yılı7437062,2359010,3
1536 Yılı26871347264652720,6


A.D.O. : Artış-Düşüş Oranı.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oram.

Mülükanlı Cemaati:

Kahta'ya tabi olan Mülükanlı Cemaati'nin 1519'da 83 hane ve 34 mücerredi bulunmaktadır ki toplam 449 tahmini nüfusa sahip olduğunu göstermektedir. Mülükanlı Cemaati 1524'te 117 hane ile toplam 585 tahmini nüfusa sahip idi. 1536 tahririne göre Mülükanlı Cemaati iki kola ayrılmış ve buna göre her iki kolun toplam 65 hane, 23 ben-nak ve 16 mücerredi bulunmaktaydı ki bu da 456 toplam tahmini nüfusa tekabül ediyordu.

Mülükanlı Cemaati'nin 181 numaralı defterde "cemaat-i diğer Mülükanlı" olarak kaydedilen ikinci kolunun hanelerin altında 21 bennak hane yekün olarak verilmiştir. Oysa haneler teker teker sayıldığında 20 bennak hane bulunmaktadır. Tahrir Defterleri'nde bu gibi hatalara rastlamak mümkündür. Bu nedenle nüfus tespiti konusunda hanelerin bitiminde verilen yekünları almak yerine, haneleri teker teker saymak bizi daha sağlıklı sonuçlara götürecektir.

MülükanlıHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O.
1519 Yılı8334449275416,3
1524 Yılı11758530,2359016,3
1536 Yılı8816456-2265277


A.D.O. : Artış-Diişüş Oranı.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Mendubali (Mendollu) Cemaati:

Mendubali Cemaati'nin 1519'da 28 hane ve 11 mücerred nüfusu vardı. Bu da toplam 151 tahmini nüfusa tekabül etmektedir. 1524'te 35 hane nüfusa sahipti ki bu da toplam 175 tahmini nüfus etmektedir. Cemaatin 1536'da ise 47 hane, 3 bennak ve 16 mücerred nüfusu vardı ki bu da toplam 266 nüfusa tekabül ediyordu.

Mendubali {Mendollu)HaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı281115127545,5
1524 Yılı3517515,935904,9
1536 Yılı50162665265274


A.D.O. : Artış-Düşüş Oram.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Zerukanlı Cemaati:

Zerukanlı Cemaati, 1519'da 67 hane ve 16 mücerred nüfusuyla toplam 351 tahmini nüfusa sahipti. Cemaatin 1524'te 84 haneyle toplam 420 tahmini nüfusu vardı. 1536'da iki kola ayrılan cemaatin 105 hane, 9 bennak ve 18 mücerredle toplam 588 tahmini nüfusu bulunmaktaydı.

ZerukanlıHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı6716351275412,7
1524 Yılı8442019,7359011,7
1536 Yılı114185884065279


A.D.O. : Artış-Düşüş Oram.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Boğrası Cemaati:

Boğrası Cemaati'nin 1519'da 49 hane 12 mücerredle toplam 257 tahmini nüfusu bulunmaktaydı. 1524'te 66 hane ile 330 tahmini nüfusa ve 1536 tahririne göre ise 86 hane, 29 bennak ve 16 mücerredle toplam 591 tahmini nüfusu vardı.

BoğrasıHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı491225727549,3
1524 Yılı6633028,4• 35909,2
1536 Yılı115165917965279


A.D.O. : Artış-Düşiiş Oranı.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Rümiyanlı Cemaati:

Rümiyanlı Cemaati'nin 1519 tahririne göre 32 hane ve 3 mücerredle 163 tahmini nüfusu bulunmaktaydı. 1524'te 23 hane ile 115 tahmini nüfus,1536 tahririne göre ise 52 hane, 12 bennak ve 25 mücerredle toplam 340 tahmini nüfusu vardı.

RümiyanlıHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı32316327546
1524 Yılı23115-29,435903,2
1536 Yılı6325340195,665275,2


A.D.O. : Artış-Düşüş Oranı.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Mansur Cemaati:

Mansur Cemaati'nin 1519'da 26 hane ve 13 mücerredle toplam 143 tahmini nüfusu vardı. 1524 tahririne göre 40 hane nüfusla toplam 200 tahmini nüfusu bulunmaktaydı.

MansurHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı261314327545,2
1524 Yılı4020039,835905,5
1536 Yılı


A.D.O. : Artış-Düşüş Oram.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfıısıı.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfıısıı İçindeki Oram.

Kaynakça
Kitap: OSMANLI DEVLETİNDE AŞİRET YÖNETİMİ, Rişvan Aşireti Orneği
Yazar: FARUK SÖYLEMEZ
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: RİŞVAN AŞİRETİ'NİN NÜFUSU

Mesajgönderen TurkmenCopur » 25 Ara 2010, 18:34

İzdeganlı Cemaati:

İzdeganlı Cemaatı, 1524 tahririne göre 19 hane ile toplam 95 tahmini nüfusa sahipti. 1536'da 70 hane 17 bennak ve 13 mücerredle toplam 448 tahmini nüfusu vardı.

İzdeganlıHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı
1524 Yılı199535902.6
1536 Yılı8713448371.565276.8


A.D.O. : Artış-Düşüş Oram.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oranı.

Mansurganlı Cemaati:

Mansurganlı Cemaati'nin 1536'da her üç kolun toplam 100 hane, 15 bennak ve 27 mücerred1"'6 nüfusu vardı ki bu da toplam 602 tahmini nüfusa tekabül etmektedir.

MansurganlıHaneMücerredNüfusA.D.O. %A.T.NC.A.N.İ.O. %
1519 Yılı
1524 Yılı
1536 Yılı1152760265279,2


A.D.O. : Artış-Düşüş Oram.
A.T.N. : Aşiretin Toplam Nüfusu.
C.A.N.İ.O. : Cemaatin Aşiret Nüfusu İçindeki Oram.

Rişvan Cemaati:

Rişvan Cemaati'nin 1540 tarihli tahrire göre 9 hane ve 1 mücerredle157 toplam 46 tahmini nüfusu mevcut idi.

Çakallı Cemaati:

Çakallı Cemaati'nin 1540 tarihinde 7 hane ve 5 mücerredle138 toplam 40 tahmini nüfusu bulunmaktaydı.
Tahrir Defterleri'ne dayalı olarak tespit etmeye çalıştığımız Rişvan Aşireti'nin XVI. yüzyıldaki nüfusu, sonraki dönemlerde şüphesiz giderek bir artış göstermiştir. Ancak, söz konusu aşiretin XVI. yüzyıldan sonraki toplam nüfusunu tespit etmek şu anda mümkün gözükmemektedir. Osmanlı Devleti'nde arazi ve nüfus sayımları saltanat değişikliklerinde veya her otuz yılda bir yapılırdı. Klasik dönemdeki bu arazi tahrirleri münasebeti ile reayanın nüfusu da belirlenmiş oluyordu. Ancak bu tahrir işlemi XVI. asırdan sonraki dönemlerde yapılmadığı için, Osmanlı Devleti'nin her yerleşim birimi ve konargöçer topluluğunun nüfusu hakkında kesin bir bilgiye ulaşmak mümkün olamamaktadır.

Her ne kadar XVII. yüzyılda Kemankeş Kara Mustafa Paşa, sadrazamlığı döneminde (1638-1643) Sultan İbrahim'e sunduğu bir raporda, memleket yazımı olan tahririn elzem olduğunu belirtmiş, Defterdar Sarı Mehmet Paşa da otuz yılda bir tahririn yapılmasının kanun olduğunu ifade etmiş ise de bu konuda ciddi bir uygulama yapıldığına dair herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır.

İlk ciddi nüfus sayımı teşebbüsü XIX. asırda; Sultan II. Mahmud devrinde, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (Vak'ayi Hayriye) ile, Rusya'ya karşı girişilen savaş (1826-1828) yıllarında olmuştur. Ancak, savaş nedeniyle bu sayım teşebbüsü, kuvveden fiile geçememiştir. XIX. yüzyılda yapılan en kapsamlı nüfus sayımı 1831 yılındadır. Bu sayım, XVI. yüzyıldaki arazi tahrirleri şeklinde olmayıp, sadece Rumeli ve Anadolu'da ülkenin nüfusunu tespit etmeye yönelik olarak yapılmıştır. Ancak, ne yazık ki bu sayıma da Anadolu'daki bütün sancaklar dahil edilmemiştir. Mesela, araştırma konumuz olan Rişvarı Aşireti'nin yoğun olarak yaşadığı Malatya, Adıyaman (Hısn-ı Mansur) ve Maraş gibi yerlerin söz konusu sayım kapsamına alınmadıkları görülmektedir. Rumeli ve Anadolu'da sayımı yapılan sancaklarda ise bir kısım aşiretler sayıldığı halde, XIX. asırda Orta Anadolu, Batı Anadolu ve hatta Rumeli'ye kadar yayılmış olan Rişvan Aşireti de dahil olmak üzere birçok Yörük ve Türkmen aşiretinin bu sayım cetvellerinde yer almadıkları görülmektedir.

Bu nedenle Rişvan Aşireti'nin XVI. yüzyıldan sonraki devirlere ait toplam nüfusunu tespit etmek mümkün olamamaktadır. Ancak, muhtelif arşiv belgelerinde Rişvan Aşireti'ne mensup bazı cemaatlerin çeşitli vesilelerle nüfusları hakkında bilgi bulmak mümkündür. Elbette ki belgelerde verilen bu rakamlar nüfus tespiti amacıyla yapılan sayımların sonuçlarından elde edilmiş veriler değildir. Bu açıdan bunlara kesin bilgiler nazarıyla bakılamaz. İskan ve benzeri nedenlerle verilmiş olan ve XVI. yüzyıldan sonraki dönemlere ait olan Rişvan konargöçerlerinin bazı cemaatlerine ait olan bu bilgiler, söz konusu aşiretin XVII, XVIII ve XIX. yüzyıllardaki nüfus artışı hakkında bir nebze olsun bizi aydınlatacaktır. Bu arada şunu da belirtelim ki; söz konusu aşiretin nüfus artışıyla birlikte cemaat sayıları da artmış, 1536 tahririnde birkaç kola ayrılan bazı cemaatler daha da büyüyerek, bu kolların her biri ayrı bir cemaat halini almıştır. Hatta bunların bir kısmı "aşiret" olarak zikredilmeye başlanmıştır.

XIX. yüzyıl başlarında, Sivas sınırları dahilinde Uzunyayla'da yaylayan ve Halep taraflarında kışlayan Dalyanlı Cemaati, Maadin-i Hümayun Emanetine bağlanmış ve yaklaşık 1000 hane olduğu tespit edilmiştir. Hane sayısını 5 rakamıyla çarptığımızda (1000 X 5= 5000) ortaya 5000 rakamı çıkmaktadır. Yine 16 Aralık 1820 (10 Rebiyülevvel 1236) tarihli bir belgede, yedi sekiz oymaktan oluşan Dalyanlı Aşireti (Cemaati)'nin kış mevsiminde Antep, Malatya ve Besni'de kışlayıp, yazın ise Antep ile Alacahan arasındaki bölgede, bir kısım oymaklarının ise Akçadağ'da yayladıkları ve bunların tahminen 2000 hane oldukları belirtilmektedir. Buna göre 2000 rakamını 5 ile çarptığımızda (2000 X 5 =10.000) 10.000 rakamı ortaya çıkmaktadır. Burada her iki belgeyi birbirinden bağımsız düşünür ve her ikisinin toplamını Dalyanlı Cemaati'nin tahmini nüfusu olarak kabul edersek yanılgıya düşebiliriz, ikinci olarak zikredilen 2000 hane cemaatin toplam hane nüfusunu vermektedir. İlk belgedeki 1000 hane de bunun içinde kabul edilmelidir. Bu konuda sonuç olarak diyebiliriz ki Dalyanlı Cemaati'nin XIX. yüzyıl başlarında yaklaşık 10.000 nüfusu mevcut idi. Bu da Rişvan Aşireti'nin XVI yüzyılın ilk yarısının sonlarında yaklaşık 7000 olan toplam nüfusundan çok daha fazladır.

Yine aynı tarihlerde Darende, Gürün, Divriği ve Deliklitaş arasıdaki bölgede Maadin-i Hümayuna bağlı olan Rişvan Aşireti'nin yazın Uzunyayla'da toplandıklarında yaklaşık 7-8 bin hane oldukları belirtilmektedir. Bu rakamı 7500 hane olarak kabul eder ve 5 rakamıyla çarparsak (7500 X 5 = 37.500) 37.500 kişilik bir nüfusa tekabül eder.

Rişvan Aşireti'nden Konya'nın Esbkeşan kazasına 1847 senesinde Nasırlı ve Hacılar cemaatlerine mensup 125 hane, Şefi-kanlı Cemaati'nden 110 hane ve Cudikanlı Cemaati'ne mensup 50 hane olmak üzere toplam 285 hane yerleştirilmeleri düşünülüyordu. Rişvan'a ait bu dört oymağın 1847 yılındaki tahmini nüfusu elde etmek için, 285 olan hane sayısını 5 rakamıyla çarptığımızda ( 285X 5 = 1425) 1425 sayısını elde ederiz ki söz konusu cemaatlerin o dönemdeki tahmini nüfusuna ulaşmış oluruz. Yine Rişvan Aşireti oymaklarından 1848 yılında Konya'nın Esb-keşan kazasına iskan ettirilmesi düşünülen, Çelikanlı, Şefikanlı, Ömeranlı, Belikanlı ve Mülükanlı cemaatlerine ait toplam 232 hane nüfus mevcuttu.168 Bu sayı 5 rakamıyla çarpıldığında (232 X 5 = 1160) 1160 nüfusa tekabül etmektedir. Aşiretin Esbkeşan bölgesindeki 1847 ve 1848 yıllarına ait toplam nüfusu 285 + 232 = 517 toplam hane çarpı 5 (517 X 5 = 2585) 2585 rakamına ulaşmaktadır ki bu sonuç Rişvan Aşireti'nin Konya bölgesinde bulunan bazı oymaklarına ait tahmini nüfusu göstermektedir.

Ankara valisi Vecihi Mehmet Paşa'nın saltanat merkezine gönderdiği 24 Şaban 1265/15 Temmuz 1849 tarihli bir arizasından anlaşıldığına göre, Rişvan Aşireti'nin tespit edilen nüfus haneleri şöyledir:

Ankara'ya bağlı Budaközü kazasında 150 hane, Kırşehir sancağına tabi Çiçekdağı kazasında 500 hane, Aksaray sancağına tabi Kağamhisar kazasının Kemiklikuyu mevkiinde 150 hane, Bozok sancağına tabi Sorgun kazasının Bankı mevkiinde 150 hane ve Konya Ovası'nda ise 1000 hane bulun-maktaydı. Böylece Aşiret'in 1849 yılındaki hanelerinin toplamı 1950'dir. Bu rakam 5 ile çarpıldığında 9750 sayısına ulaşılmaktadır ki aşiretin anılan bölgelerdeki 1849 yılı tahmini nüfusunu yansıtmaktadır.

Rişvan Aşireti XIX. yüzyılda Orta Anadolu'da yoğun olarak yaşamaktaydı. Aşiretin Malatya-Maraş arasındaki bölgede yaylayıp kışlarken, zamanla kalabalıklaşması sonucu ve Osmanlı Devleti'nin iskan siyasetinin gereği olarak Orta Anadolu'daki şehirlerin kaza ve köylerine yerleştirildikleri görülmektedir. Bu cümleden olarak 1851 yılında Rişvan Aşireti'nin, Afşar Aşireti ile birlikte Bozok, Ankara, Amasya, Çankırı, Sivas, Yeni-il, ve Kayseri sancaklarının kazalarına toplam 6336 hane nüfusları yerleştirildi. Bu rakam 5 ile çarpıldığında ( 6336 X 5 = 31.680) 31.680 sonucu elde edilmektedir. Elbette ki bu Rişvan Aşireti'nin Orta Anadolu'daki nüfusunun tamamı değildir. Osmanlı Devleti'nin iskan amacıyla tespit ettiği nüfustur. Aynı zamanda bu toplamın içinde Afşar Aşireti'ne mensup haneler de vardır. Belgede ayrı ayrı belirtilmediği için hangi aşiretin kaç hane nüfusu olduğunu tespit etmek mümkün değildir.

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Orta Anadolu'da meskün bulunan Rişvan Aşireti'nin, 1878 yılında devlet tarafından yaptırılan bir tahrire göre o dönemdeki nüfusları hakkında bir fikir sahibi olabilmekteyiz. Osmanlı Devleti, 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşma, Anadolu'daki aşiretlerden asker toplamak amacıyla bir nüfus tahriri yaptırmıştı. Rumi 1293 (M. 1877/1878) senesinden 1295 yılı Şubat sonuna (12 Mart 1880) kadar olan dönemde; Ankara, Kırşehir, Yozgat ve Kayseri sancaklarının nüfusları tespit edilerek, düzenli cetveller haline getirildi. Bu cetvellerin muhafaza edildiği Kırşehir sancağı merkez kazasındaki hükümet konağında bir kaza sonucu yangın çıkmasından dolayı bütün kayıtlar yanmış, sadece Rumi 1295 (M. 1880) yılının kayıtları kurtarılabilmişti.

Osmanlı Devleti tarafından yaptırılan Rumi 1295 (M.1880) yılındaki nüfus sayımı kayıtlarına göre Rişvan Aşireti'nin, Ankara sancağına tabi Haymana kazasında, 300 hane ve bu hanelere ait 2000 nüfusu, Kırşehir sancağına tabi Mucur kazasında 1500 hane ve bu hanelere ait 6000 nüfus, Konya vilayeti Esbkeşan kazasında 1200 hane ve bu hanelere ait 4700 nüfus ve Sivas vilayetinde 500 hane ve bu hanelere ait 2300 nüfus ile toplan 3500 hane ve 15.000 nüfusu mevcuttu. Aşiret nüfuslarının gösterildiği tabloda Hacebanlı Cemaati ayrı bir aşiretmiş gibi gösterilmiştir. Ancak, Hacebanlı konargöçerlerinin Rişvan Aşire-ti'nin bir cemaati olduğu araştırmamızın muhtelif yerlerinde belirtilmiştir. Hacebanlı Cemaati de Ankara'nın Bala kazasında 130 hane, ve bu hanelere ait 400 nüfusu bulunmaktaydı. Bu miktar Rişvan Aşireti'nin toplam nüfusuna eklendiğinde 3630 hane ve 15.400 nüfusa ulaşılmaktadır.

Tablo I: Rişvan Aşiretinin 1295/1880 Yılı Tahririne Göre Orta Anadolu'daki Nüfusu

AşiretMeskün Bulunduğu YerHaneNüfus
RişvanAnkara sancağı Haymana kazası3002000
HKırşehir sancağı Mucur kazası15006000
Konya vilayeti Esbkeşan kazası12004700
IISivas vilayeti5002300
Rişvan (Hacebanlı)Ankara sancağı Bala kazası130400
Toplam363015.4


Osmanlı Devleti'nin, XIX. yüzyılın ikinci yarısında Gavur Dağı ve Kozan Dağı bölgelerindeki aşiretleri nizam altına almak amacıyla geniş çaplı bir iskan teşebbüsüne giriştiği bilinmektedir. 1853'teki Kırım Savaşı esnasında bu bölgelerdeki aşiretlerden de asker talep edilmişti. Ancak, konargöçer aşiretlerin asker vermeye yanaşmadıkları görülmektedir. Bunun üzerine Os-manlı Devleti, bu yörede konargöçer durumda olan aşiretleri 1865 yılında iskana tabi tutmuştur. İskan edilen aşiretler arasında Rişvan Aşireti'ne tabi Çelikanlı Cemaati de bulunmaktaydı. Kerkütlü, Çerçili, Hanağzı, Kürtbahçesi ve Eğintili nahiyeleri ile Kürt Dağı'ndaki Keferdiz nahiyesi ve bunların arasında münbit bir yer olan Dumdum Ovası birleştirilip bir kaza oluşturularak, adına "Fırka-yı İslahiye"ye izafeten "İslahiye" adı verildi. İslahiye kazası sınırları dahilinde bulunan Dumdum Ovası'nda, Halep'e tabi Delikanlı Aşireti ile Maraş'a tabi Çelikanlı Aşireti (Cemaati) iskan edilerek birçok köy kuruldu. Çelikanlı Cemaati, Delikanlı Aşireti ile birlikte bu köylere yerleştirildi. Bu kazaya merkez olmak üzere Nigolu Kalesi civarında bir kasaba kurularak burada bir hükümet konağı inşasına başlandı. Delikanlı ve Çelikanlı ağalarından bazıları birer miktar haneler ile İslahiye kasabasına yerleştirildiler. İslahiye kasabasında bir meclis teşkil edildi ve öncelikle Delikanlı Aşireti boy beyisi Hüseyin Ağa ve Keferdiz hanedanından Ali Ağa azalığa seçildi. İslahiye sancak merkezi olmak üzere İzziye, Hassa ve Bulanık kazaları buraya bağlandı. Maraş Mutasarrıflığına bağlı olmak üzere bir kaymakamlık teşkil edilerek Çelikanlı ağalarından biri buranın azalığına seçildi. Bu dönemde İslahiye kazasında bulunan Çelikanlı Cemaati 372 hane ve bu hanelere ait 987 nüfustan oluşuyordu.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26


Dön Rişvan Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir