Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Konar-göçerlerin kendiliğinden yerleşmeleri

Burada Türkmen Aşiretleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Konar-göçerlerin kendiliğinden yerleşmeleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 13 Ara 2010, 04:51

Konar-göçerlerin kendiliğinden yerleşmeleri:

Şakavetlerinden dolayı Rakka'ya iskan edilen cemaatler, gerek urban eşkıyasının tazyiki, gerekse bölgenin kendileri için elverişli olmaması yüzünden, arzu ettikleri birer mahalle kaçıp yerleşmişlerdir. Devletin bunları sıkı takibi sebebiyle de, şakavetle uğraşmayıp, ziraat yapmaları karşılığında yerleştikleri yerlerde alıkonulmaları için arzda bulunmuşlardır. Ayrıca, Anadolu canibinde yerleştikleri yerleri terkederek başka mahallere yerleşen aşiret veya cemaatler de, çeşitli bölgelerde yerleşik ahali sınıfına dahil olmuşlardır.

Bu şekilde olmak üzere, Ifraz-ı Zülkadriye cemaatlerinden bir kısmı ziraatlerini terkederek, başka mahallere yerleşmişlerdi. Bu cemaatlerin bulundukları yeri gösteren 1707 yılına ait bir defter mevcuddur. Bu deftere göre, Ayas, Berendi ve Kınık'dan kaçan cemaatlerden bir miktarı Adana kazasında, bir miktarı Maraş, Ayntab (Antep), Trablus-şam, Haleb eyaletinde Şeyhü'l-hadid, Sivas, Aydın, Aksaray civarlarında ve Üsküdar Türkmenleri ağası yanında bulunmaktaydılar.

Bunlardan Adana kazası dahilinde bulunanlar:

Şemseddinlü, Tarsus-Adana ve Yüregir perakendeleri, Polasalı ve Sis Gühercilesi mahalleleriyle, Yüregir Dokuzu, Karnı-Boğunlu (Karnı-Yoğunlu ?), Değirmibolu, Hacı Halil-uşağı, Sofulu Dokuzu, Toros Bekir-Kethüda, Bostancı, Opladanlı, Ayrancı-uşağı ve Çalanelli cemaatleri idi.

Maraş dahilinde bulunanlar ise:

Bekir, Bulanıklı, Çeçenli, Kanlı-Kavak, Dokuz-oğlu Hacı Hüseyin, Akça-oyluk (Ağçe-oyluk), Çadır-dolap, Diyuz, Camuscul-yünsüzü ve Kösürge ile Çeklerli cemaatleri idi.

Ayntab livası dahilinde sakin olanlar:

Şabdalı-evcisi, Kara-Araplı ve Sof-ceridi cemaatleri ile, Ovacıklı, Yenice-Kal'a, Tabanı-Büyük, Toyaklı Baba-öldüren, Karaman uşağı, Andırın Gühercilesi, Kızılcık ile Karşun, Kars Gühercilesi ve Balcı Döneklisi mahalleleri idi. Trablus-şam dahilinde ise, Çakallu Dokuzu ve Sanlı Tüccarhsı cemaatleri, Lazkiye yakınlannda yerleşmişlerdi. Haleb eyaleti dahilinde Şeyhü'l-hadid'e: Gördengöre, Basanlu ve Kara Süleymanlu cemaatleri yerleşmişti.

Aynı şekilde Sivas eyaleti dahilinde de:

Kara Dedelü, Horbendelü, Kavaleddin-uşağı, Gönenli Çavdar, Maraşlu ve Kafir-kıran, Süleyman-Fakihlü, Sanlı mahalleleriyle Hasan Demircilü ve Sanklı-uşağı Duacılar cemaatleri yurd tutmuştu. Dönek-uşağı, Eksiklü ve Hacı ishak-uşağı cemaatleri ise, Üsküdar Türkmenleri ağası yanındaydılar.

Aydın livasında ise:

Anamaslu, İncili Süleyman Kethüda, Perakendegan-ı Aydın, Çıkrık Tüccarlısu, Tancılu (veya Kancılu olabilir), Dokuz-Kethüda cemaatleri ile Keçilü Karamanlu mahalleleri ahalisi yerleşmişlerdi.

Aksaray canibinde:

Kırkılı, Hüseyin Fakihlü ve Kulu-Kethüda ile Mehmed-Kethüda cemaatleri bulunmaktaydı.

Daha önce, İfraz-ı Zülkadriye cemaatlerine tabi olup Hama ve Humus'a iskan olunan Karalar ve İsalu cemaatleri de yerlerini terk ile Kınık bölgesine gelip yerleşmişlerdir. Mezkür cemaatler, yerlerinden kaldırılmadıkları takdirde, yolu muhafaza edeceklerini, kimseye zarar vermiyeceklerini ve vergilerini devlete muntazaman ödiyeceklerini beyan etmişlerdi. Bunun için de, 14 Haziran 1712'de Karalar cemaati ve tevabii 15.000, Isalu ve tevabii cemaatleri ise 5.000 kuruş nezr vermeyi taahhüd etmişlerdir. Yine ifraz cemaatlerinden Rakka, Hama ve Humus'a iskan olunan Hüseyin Hacılu cemaatinden 2, Anamaslu'dan 1, Musa-Fakihlü'den 2, Karamanlu'dan 1, adilli'den 2, Hüseyin-Fakihlü'den 1, Mihmadlu'dan 1, Karaman-Hacılu'dan 1, Davud-Hacılu'dan 1 ve Geğili cemaatinden de 4 hane olmak üzere, toplam 16 hane iskan mahallerinden kaçarak Kurd-kulağı havalisine yerleşmişler ve şakavete başlamışlardı. Hükümetin eski yerlerine nakletme teşebbüsü üzerine, içlerindeki eşkıyayı teslim, herhangi bir şekilde yolculara ve ahaliye verecekleri zararın yine kendilerinden tazmini şartiyle, yerlerinde alıkonulmalarını istemişlerdi. Ayrıca 10.000 kuruş nezr vermeyi taahhüd etmişler, vergilerini de zamanında ödeyeceklerini bildirmişlerdi.
1720 yılında, yolların emniyeti bakımından, önemli mevkilerde bulunan hanların tamiri ve yeniden nizama konulması esnasında, imarına başlanan Arkıd Hanı'nın da şenlendirilmesi için bir takım çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar sırasında bir kısım cemaatlerin kendiliğinden hana yerleşmek istedikleri görülmüştür. Bunlardan 38 hane Arkıd Hanı çevresindeki başı-boş reayadan ; 6 hane, Gence karyesi reayasından ve 23 hane Han-ağası Halil Ağa'nın babası Hacı Veli'nin getirdiği hanelerdi.
Boz-ulus Türkmenlerinden Ortacıyan ve Aluclu cemaatleri, Ladik ile E-reğli arasında bulunan Esbkeşan mukataası köylerinden hali ve harab Cağyasun karyesine yerleşmek üzere teşebbüse geçmişlerdi. Lakin yapılan tahkik sonucu, Kamışlı karyesinde ziraatci reayadan oldukları tesbit olunarak, 1722 tarihli bir fermanla, istekleri reddedilmiş ve hiç bir surette yerlerinden kaldırılmamaları için de emir verilmiştir.

Rakka'ya iskan olunan il-beylü Türkmenlerine tabi cemaatlerden bir kısmı, yerlerini terkederek etraf kaza ve vilayetlere dağılmışlardı. 14 Mart 1729 tarihli bir fermandan anlaşıldığına göre, yerlerini terkeden bu cemaatlerden Karataşlı'ya tabi 10 hane Maraş'a, 7 hane Antakya ve Han-ı cedid taraflarına, Tarikli cemaatinden 9 hane Trablus-şam ve Lakiye'ye, İl-beylü cemaatinden 7 hane Adana'ya, 9 hane Maraş'a olmak üzere, toplam 32 hane yerleşmişlerdi.

Çoğunlukla eşkıya baskısından kurtulmak veya arazilerinin kifayetsizliği sebebiyle, oturdukları mahalleri terketmek zorunda kalan ahali, kendi arzularına uygun birer mahal seçerek yerleşmiştir. Devlet, bu gibi durumlarda, cemaatlerin taahhüdlerine bağlı kaldıkları müddetçe, onları yerlerinden kaldırmamıştır. Aksi halde, cemaatleri, bağlı bulundukları taifenin içine katmış, çoğu zaman da eski iskan mahallerine nakletmiştir.

Kaynakça
Kitap: XVIII YÜZYILDA OSMANLI İMPARATORLUĞU'NUN İSKaN SİYASETİ VE AŞİRETLERİN YERLEŞTİRİLMESİ
Yazar: Yusuf Halaçoğlu
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Türkmen Aşiretleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir