Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Kırşehir Varsakları

Burada Varsak Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Kırşehir Varsakları

Mesajgönderen TurkmenCopur » 28 Ara 2010, 05:52

Kırşehir

Bu konuda yapılan araştırmalar bize, Kırşehir yöresine Varsak göçünün, XV. yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren başlamak üzere özellikle XV. yüzyıl, kısmen de XVI. yüzyılda devam ettiğini göstermektedir. Bilhassa XV. yüzyılın ikinci ve üçüncü çeyreği üzerinde durulmalıdır.

Bugün Kırşehir yöresindeki Varsak kökenli köy, yer, lakap ve şahıs adlarından yola çıkıldığı zaman, bu Türkmen grubuna bağlı aşiretlerin, Kırşehir bölgesine; Çukurova, İçel ve Tarsus civarından gelme ihtimallerinin yüksek olduğu ortaya çıkmaktadır.

Sabahattin Yaşar, Osmanlıların iskan ve vergi amacıyla düzenledikleri anlaşılan 1520 tarihli Sivas tahrir defterinin, Varsakların Kırşehir'e göçünü aydınlatacak en önemli defter olduğunu belirtmekte ve sözkonusu defterin Kırşehir ile ilgili bölümüne dayanarak önemli bilgiler vermektedir. Verilen bilgilere göre o yıllarda Kırşehir'e göçen Varsak cemaatlerinden 136 bölük bu defterde işlenmiştir. Ancak bu bölüklerin bazılarının ismi belirtilmeden sadece kondukları yerler belirtilmiştir. Bu bölüklerin 10 büyük cemaat halinde geldikleri anlaşılmaktadır.

Bunları özet olarak şu şekilde sıralamamız mümkündür:

-Bölük Gözlü cemaatine tabi 35 kabile:

Yöreye gelen en kalabalık Varsak cemaati olup bunların ağırlıklı olarak Kaman-Akpınar ve Kaman-Kırşehir arasındaki topraklara iskan edildikleri belirtilmektedir.

-Kara Koçlu cemaatine tabi 32 kabile:

Tamamına yakını Kaman yöresine konmuştur. Kırşehir merkeze bağlı, güneybatı yönündeki Karaduraklı köyünde soy ismi Karakoç olan geniş bir sülale bulunmaktadır. Bu cemaatin içerisinde bulunan Kaman bölüğünün, adını Kaman ilçesine verdiği ve yöreye geldikten sonra Kaman'ın en etkili ailelerinden olduğu tahmin edilmektedir.

-Toklu Gümüş (Kömüş) cemaatine tabi 23 kabile:

Bu cemaatin Kırşehir'in pek çok yerine dağıldığı, hatta Kulu, Çelebi ve Yozgat'a kadar gittiği rivayet edilse de çoğunun ırmak kenanna konduğu tahmin edilmektedir.

-Bekdik cemaatine tabi 15 kabile:

Bunların da çoğunun Kaman yöresine konduğu anlaşılmaktadır. Varsak Bekdikler'in bir kısmının, son zamanlara kadar güneydeki Bulgar dağında yan göçebe yaşayan bir cemaat olduğu belirtilir.

-Konur cemaatine tabi 12 kabile:

Bu grubun daha çok Çiçekdağ'ın batısı, Akçakent, Kırıkkale Çelebi ve Keskin ilçeleri ile Yozgat'ın bazı merkez köylerine yerleştikleri düşünülmektedir. Odönemde burada bir Konur nahiyesi olduğu bilinmektedir.

-Uç Beği cemaatine tabi 4 kabile:

Bu grubun genellikle Kırşehir merkezin güneyinde Kızılırmak kenarında yerleştiği tahmin edilmektedir.

-Sarsallu cemaatine tabi 2 kabile:

Kamış Ağıl, Çarık, Karakaya, Karakurd, Tirme, Kızılcakışla, Küçük Kaya, Alaeddin ve Menteşoğlu gibi yerleri kışlak olarak kullandıkları kaydedilmektedir. Sarsalluların Kırşehir merkez civarını yurt tuttuğu anlaşılmaktadır.

-Karacalu, Todurga ve Öz Yahşi cemaatleri:

Bunlardan Karcalu cemaatine tabi 8 kabile bulunmaktadır. Bunlar Hengamcı, Köselü Burma, İshak Fakih, Kara Bekirlü, Ağçelü, Kökler, Rabi ve Astarcı bölüklerinden oluşmaktadır. Mucur ilçesinin 5 km güneydoğusunda yer alan Karaçalı köyü, bir kısım yazar tarafından Karacakürt diye nitelenirse de, söz konusu köyü kuran Karacalular, yöreye XVI. yüzyılın başında gelmiştir. Halbuki bu köye Bozulus'a tabi Karacakürtler çok sonra, yani XVII. yüzyılda yerleşmiş olmalıdır.

Todurga cemaatine tabi Kara Hızırlu, Musa Oğlu Ali ve Yarı Todurga olmak üzere üç kabile bulunmaktadır. Mucur merkezde Dodurga lakaplı geniş bir Türkmen sülalesi vardır.

Öz Yahşi cemaatine tabi ise 2 kabile bulunmaktadır. Bunların da Mucur yöresine konup yerleştikleri nakledilmektedir.
Ayrıca 1584 tarihinde Kırşehri kazasında Gökçe Özlü, Eyük, Boz Viran Sümer'de bölgedeki Varsaklar konuna değinmiş ve Varsak cemaatlerinin Kırşehir'in kuzey-batısında geniş bir yöredeki ekinliklerde ve kışlaklarda yurt tuttukları üzerinde durmuştur. Sümer'e göre bu bölgeye gelen Varsak Türkmenleri, on kol veya kümeden meydana gelen, kalabalık bir topluluktur. Kırşehir'in çeşitli bölgelerine yerleşmiş olan bu Varsaklar'ın daha sonraki durumları hakkında geniş ve açık bir bilgi mevcut değildir. Bir başka rivayete göre de Dulkadirli eli'ne (iline) bağlı oymakların XVI. yüzyılın başlarında Kayseri ve Kırşehir'e kadar geldikleri, daha sonra ise bir kısmının Çukur-Ova'ya döndükleri, diğer bir kısmının buralarda kaldıkları belirtilmektedir. Bu Dulkadirli elini meydana getiren oymaklardan biri de Varsaklar'dır.

Bu bilgileri aktardıktan sonra şunu da belirtmek gerekir ki, Kırşehir yöresine Varsak cemaati adı altında gelen grupların tamamını Varsak Türkmenleri olarak değerlendirmek yanlış olur kanaatindeyim. İçlerinden bazı gruplar, başta Dulkadirli ulusuna bağlı Halep Türkmenleri olmak üzere diğer bazı Türkmen gruplarından müteşekkildi. Örneğin Düldül dağı, Gavur dağları ve Bulgar dağlarında yaylayıp Çukurova ve Amik'te kışlayan Varsaklar ile aynı yerde kışlayan Elbistan Dulkadir ulusu ve ona tabi Halep Türkmenlerinden önemli bir kesimin Kırşehir yöresine göçtüğü anlaşılmaktadır. Çukurova Varsakları ile Halep Türkmenlerinden bazıları beraber de göçmüş olabilir. Zira Varsakların bu bölgeye göçünün XV. yüzyılın ortalarına doğru, Halep Türkmen göçünün ise Dulkadirlilerin zayıflamaya başladığı bir sonraki dönemde gerçekleştiği ve bu göçün XV.yüzyıl boyunca devam ettiği kaydedilmektedir.

Kaynakça
Kitap: Anadolu'da Varsak Türkmenleri
Yazar: Ahmet GÖKBEL
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Varsak Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir