Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Bozok Sancağı ve Çevresi

Burada Bozok Sancağı ve Çapanoğlu Türkmenleri hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Bozok Sancağı ve Çevresi

Mesajgönderen TurkmenCopur » 17 Ara 2010, 19:07

Bozok Sancağı ve Çevresi

XVI. yüzyıl başından itibaren bir sancak olarak bilinen Bozok, Sivas eyaletine bağlıydı. Sancağın idaresinden başta sancakbeyi olmak üzere kadı, çeribaşı, alaybeyi, sipahi kethüda yeri ve yeniçeri serdarı sorumluydu. XVII. yüzyıl ortalarında 1 has, 19 zeamet ve 731 timarı bulunan Bozok'tan sefer zamanı sancakbeyinin askerleri ve timarlı sipahilerle birlikte ,1.100 kişilik bir kuvvet cepheye gönderilebilmekteydi. Sancağın kazaları Sorgun, Akdağ, Hüseyinova, Budaközü, Beşiközü, Kı-zılkocalu, Gedük. Çubuk, Emlak, Boğazlıyan Süleyman-U-i Sagir ve Han-ı Cedit'ten ibaretti.

Bozok sancağı, adını bu bölgede Oğuzların sağ kolu olan 12 boyunu teşkil eden Bozok Türkmenlerinin çoğunlukta bulunmasından almaktaydı. Bozok Türkmenlerinden Dulkadırlu ve Halep Türkmenlerinin XV. yüzyıldan itibaren Bozok bölgesini yurt edindikleri bilinmektedir. XVI - XVIII. yüzyıllarda da bu durum devam etmiştir. Nitekim Bozok'un Gedük bölgesine Kara Yahyalu, Deli Alilu, Ağçalu, Ağça Koyunlu, Şam Bayadı; Karataş havalisine Ali Beğlü, Ağçalu, Tecirlü, Kızılkocalu; Akdağ kazasına Karalu, Kırklu, Hisarbeğlü, Kızılkocalu, Söklen; Boğazlıyan'a Çiçeklu ve Kulağuzlu; İli-Su'ya Tatar, Arslan Beğlü- Ağçalu; Sorgun'a Kızılkocalu ve Zakirlu oymakları yerleşmişlerdir. Tokat voyvodalığına tabi Hoca hassına bağlı bulunan Mamalu Türkmenleri de konargöçer olarak Bozok'ta yaşıyordu. 1696 civarında Boğazlıyan, Kızılkocalu, Emlak, Akdağ, Süieymanh Kebir ve Süleymanlı-i Sagir kazalarına yeni obalar iskan edilmişti.

Bozok'a komşu olan ve Sivas'ın Kangal, Yellüce, Mancınık. Alacahan ve çevresini içine alan Yeniil'de Halep Türkmenleri ve Dulkadırlu teşekkülleri bulunmaktaydı. Bunlar, istanbul kazalarından Üsküdar'daki Atik Valide Sultan evkafı reayası idiler. Maraş ve Elbistan taraflarında Dulkadırlu oymakları, Çukurova'da Üçok Türkmenleri, Konya havalisinde Atçeken ulusu ile Sivas'ın doğu, kuzey ve batısında Samsun ve Ankara'ya kadar yayılan sahada Uluyörük adlı teşekkül yaşamaktaydı.

Bozok sancağında bulunan konargöçerler, bilhassa Şam Bayatları arasında Şiilik yaygındı. Nitekim bunlardan biri 1576'da öldürülen Safevi~ hükümdarı II. Şah İsmail olduğunu iddia ederek etrafına topladığı kimselerle 1578'de ayaklanmış, fakat merkezi hükümet kısa sürede duruma hakim olmuştu. Bozok bölgesinde yaşayan halk eşkıya ve asi konargöçerlerden oldukça zulüm ve zarar görüyorlardı. Bunun üzerine XVII. yüzyıl sonlarında Mamalu aşireti Bozok'u eşkıyadan korumakla vazifelendirildi. 1715-1718 yıllarına gelindiğinde ise kapısız leventler bölgede eşkıyalık faaliyetini sürdürüyordu.

Bozok sancağında durum böyle iken ayan ve eşraftan bellibaşlı kimseler olarak Sungurlu'daki Sungurzadeler ile Çunkar'daki Çerkeş asıllı Tokmak Hasan Paşazadeler dikkati çekmektedirler. Sonunculardan Ahmet Ağa 1727'de Bozok sancağı mütesellimliğini ve Ömer Paşa ise 1732'de Akşehir sancağı mutasarrıflığım ellerinde bulunduruyorlardı.
Bozok'a komşu ve ileride Çapanoğulları'nın hakimiyetlerini yayacakları sahalardan Kayseri'de Zennecioğulları ve Kalaycıoğulları, Çukurova'da Kozanoğulları, Konya'da Gaffarzadeler ve Mühürdarzadeler, Ankara'da Muslu Paşazadeler, Müderriszadeler ve Nakkaşzadeler rakiplerine ve bazan da Bab-ıali'ye karşı ayan, mütesellim ve voyvoda olma mücadelesi veriyorlardı.

Kaynakça
Kitap: XVIII. ve XIX. YÜZYILLARDA ÇAPANOĞULLARI
Yazar: Özcan Mert
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Bozok Sancağı ve Çapanoğlu Türkmenleri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir