Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Oğuzlar'ın Yüreğir Boyu

Burada Türk Milletinin Temel 3 Boyundan Biri Olan Oğuz Boyu hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Oğuzlar'ın Yüreğir Boyu

Mesajgönderen TurkmenCopur » 25 Ara 2010, 06:57

YÜREĞİR (YÜREĞİR)

Bu boyun adı tahrir defterlerinde Yüragir ve Uragir şekillerinde yazılıyor. Yüreğirlere alt aynı defterlerde 44 yer adı görülüyor. Şimdi Türkiye'de her yerde Yüreğir ve Üreğir yer adları değişmesi ile Yüreğil ve Üregil şeklinde söylenmektedir. Bu yer adlarına dahil olmayan Adana'nın güneyinde, Seyhan-Ceyhan ırmakları arasındaki verimli yörenin adı da Yüreğir olup, burası aşağıda bahsedileceği gibi, Yüreğir boyunun kışlağı idi. Bugün burası da Yüreğil şeklinde söylenir. Şimdi Türkiye'de, bu yöre adından başka 10 yer adı kalmıştır. Bunların hepsi de Üreğü ve Yüreğil şeklinde telaffuz ediliyor. Yukarıdaki 44 yer adından dördü Ankara sancağında bulunmaktadır. Şimdi Ankara'nın bir mahallesi olan Yüreğil, bunlara dahil değildir. XVI. yüzyıldaki Yüreğir yer adlarından biri de Trabzon sancağına bağlı nahiyelerden biri tarafından taşınıyor. Bu nahiye Kara Burun ile İsmail Beyli'nin güneyindeki Boğalı köyünden başlayıp güney batıdaki Boynu Yoğun'a kadar dar ve uzun bir araziyi ihtiva ediyor ve 13 köyden müteşekkil bulunuyordu.

Kilikya'nın Memlukler tarafından fethine kalabalık sayıda Türkmenler de katıldılar. Bu Türkmenler'den çoğunun Oğuz elinin Üç-Ok koluna mensup olduğunu biliyoruz. Bu Üç-Okların hakim boyu da Yüreğirler idi. XIV. yüzyılın ortasında, Yüreğirler ve onunla birlikte Çukur-Ova'nın fethine katılmış olan Kınık, Bayındır ve Salarlar artık bu bölgede yaşıyorlardı. Bu zamanda Yüreğirler'in başında Ramazan Beğ bulunuyordu. Dulkadıroğlu Karaca Beğin bazı Memluk emirleri ile birlikte 753 (1352-1353) de Memluk sultanına isyan etmesi üzerine kendisi azledilerek Türkmen emirliği Üç-Oklu Ramazan Beğ'e verildi. 755 (1354) yılında Ramazan Beğ'in oğlunun Kahire'ye gelerek sultana ve büyük emirlere 1000 Türk atı (iğdiş) takdim ettiğini görüyoruz. Ramazan'ın oğluna dirlikten başka Türkmen emirliği tevcih edildiği gibi, maiyyetindekilere de onlar ve tabihane emirlikleri verilmiştir. Ramazanoğlu'nun Kahire'ye gelmesi ve ona Türkmen emirliğinin tevcih edilmesi Ramazan Beğ'in az önce vefat etmiş olduğunu gösterir.

761 (1360) yılında Adana ve Tarsus şehirleri Memlukler tarafından alındı. 783 (1381) yılında Ramazan Beğ'in oğlu İbrahim Beğ yalnız Yüreğirler'in değil, Çukur-Ova'daki bütün Türkmenler'in başbuğu olarak zikrediliyor. Onu iki yıl sonra Adana valisi olarak görüyoruz. Böylece Adana bölgesini uzun bir zaman idare eden Ramazan-oğulları beyliği kuruldu. Yüreğirler'in kışlak yurdları, yukarıda da söylendiği gibi, Adana'nın güneyinde, Seyhan ile Ceyhan ırmakları arasındaki yöre idi; yaylaklarının da kuzeyde Kızu-Dağ ve Üç-Kapıla yaylası olduğu anlaşılıyor. Yüreğirler'in doğusunda, Ceyhan kasabasının bulunduğu yerden doğudaki Gavur dağlarına dek uzanan topraklarda da Kınıklar yaşıyorlardı.

İbrahim Beğ, Çukur-Ova'daki Memluk hakimiyetine son vermek, bu bölgeye müstakillen hakim olmak gayesini taşıyordu. Daha 780 (1785) yılında eski Misis-Payas yolu üzerindeki Demir-Kapu (Karanlık-Kapu), da pusu kurarak Temür-Bay kumandasındaki bir Memluk ordusunu bozguna uğratan Türkmenlerin başında onun bulunduğu anlaşılıyor.

783 (1381-1382) yılında Haleb valisi olan Yol-Boğa, Kınıklar ile Yüreğirler'in arasını açmış ve hatta Kınıklar'ı Yüreğirlerin üzerine saldırtmıştı. Fakat bundan beklediği gibi bir neticenin çıkmadığı ve İbrahim Beğ'in duruma hakim olduğu görüldü. İbrahim Beğ Karaman-oğlu Alaeddin Beğ ile ittifak ederek Memlükler'in Sis (Kozan) valisini de sıkıştırmağa başladı. Bunun üzerine Yol-Boğa mühim bir kuvvetle Çukur-Ova'ya girdi. Bu esnada İbrahim Beğ bir talihsizlik neticesi Sis valisinin eline düştü. İbrahim Beğ'i, kardeşim ve hatta anasını Sis'te öldürten Yol-Boğa dönüşte, Saru-Çam'da Yüreğirler'in baskınına uğradı. Bu baskın sonunda Memluk ordusu bozuldu. Askerin bir kısmı Ayaş'a kadar gidebildi. Yol-Boğa gözünden yaralandı. Biri onu ölüler arasında tanıyarak güç hal ile Ayaş'a indirdi. Memlukler, Haleb'e dönmek için Demir-Kapıya vardıklarında yeniden Türkmenlerin saldırısına uğradılar; Haleb'den yardımcı kuvvetler tam zamanında yetişmeselerdi, Türkmenlerin elinden kurtulamıyacaklardı.

İbrahim Beğ'den sonra yerine geçen Ahmed Beğ devrinde (ölümü: 819=1417) Yüreğirler ve Çukur-Ova'daki diğer Üç-Oklu boylar mutlu bir hayat geçirdiler. Ondan soma Çukur-Ova'da Memluk hakimiyeti kuvvetle yerleşti ve bu, Osmanlı devrine kadar sürdü. Yüreğir, Kınık ve Özerli Türkmenleri arasında bilhassa XV. yüzyıldan itibaren çiftçiliğin geliştiği anlaşılıyor. Osmanlı hakimiyeti (1517) başladığı esnada, Yüreğir ve Kınıklar oymak hayatını ve teşkilatını kaybetmiş idiler. Yüreğir ve Kınık adları da artık o zaman onların oturdukları yerleri ifade ediyordu. Her ne kadar Kınık adı şimdi unutulmuş ise de Yüreğir adı, bu boyun Çukur-Ova'daki mühim siyasi rolünün bir hatırası olarak zamanımıza kadar gelmiştir.

XVI. yüzyılda ancak Haleb Türkmenleri ve Dulkadırlı eli arasında çok küçük Yüreğir oymaklarına rastgelinebiliyor. Bu husus şüphesiz en başta Yüreğirler'ln bütün obaları ile Çukur-Ova'da yerleşmeleri ile ilgili olmalıdır. Haleb Türkmenleri arasındaki Yüreğir oymağı 29 vergi nüfuslu olup, bu oymağın Sultan İbrahim devrinde A'zaz'a bağlı Kara-Köprü adlı köyde yerleşmiş olduğu görülüyor. Bu Kara-Köprü köyü şimdi Kilis'in doğusunda bulunan aynı addaki köy olacaktır.

Dülkadırlı eline bağlı bulunan diğer Yüreğir oymağı ise 33 vergi nüfusludur. Bu oymak kışın Suriye çölünde, yazın Bin-Boğa'da yaşamakta idi. Bu oymağın Haleb Türkmenleri arasındaki oymağın bir kolu olması pek muhtemeldir.

Kaynakça
Kitap: OĞUZLAR
Yazar: Faruk SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Oğuz Boyu

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir