Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Oğuzlar'ın Eymür Boyu

Burada Türk Milletinin Temel 3 Boyundan Biri Olan Oğuz Boyu hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Oğuzlar'ın Eymür Boyu

Mesajgönderen TurkmenCopur » 25 Ara 2010, 06:56

EYMÜR (Eymir)

XVI.yüzyılda bu boya alt Anadolu'da 71 yer adına rastgelinmiştir. Bu sayı ile Eymürler dördüncü sırada yer almaktadırlar. Eymür yer adlarından birçoğu Sivas-Tokat bölgesinde bulunmaktadır. Yine aynı yüzyılda Anadolu'da muhtelif yerlerde olmak üzere Eymir adlı oymaklar da görülür. Bu boyun adı Anadolu'da daha ziyade Eymir (ve hatta bazan belki de İmir), İran ve Harizm Türkmenleri arasında da Eymür şeklinde yazılır.

1. Haleb Türkmenleri:

Haleb Türkmenleri arasındaki Eymür oymağı Kanuni devrinin ilk yıllarında 4 kola ayrılmıştır. Birinci Kol Affan Kethüda'nın idaresinde ve 177 vergi nüfuslu idi. İkinci kol ise Kara-Gözlü adını taşıyor. Bu kolun da vergi nüfusu 55 idi. 3. Eymür kolu Çarık-oğlu Ahmet Kethüda'nın buyruğunda gösteriliyor ve 86 vergi nüfusuna sahip bulunuyor. 4. Eymür kolu da İlyas adını taşımakta ve diğer kollardan ayrı bir yerde yaşamaktadır. Mamafih bu sonuncu kolun vergi nüfusu diğerlerine nazaran çok az olup 19 idi.

978 (1570-1571) tarihinde bu Eymür oymağının vergi nüfusunun 453'e yükselmiş olduğu görülür. Eymürler XVII.yüzyılda da eski yaşayışlarını devam ettirmişlerdir. Bu Eymürler de 1101 (1690) yılında yapılacak Avusturya seferine çağırıldılar. 100 atlı ile bu sefere katılmaları istenen, Eymürlerln başında Hacı Kadir Beğ ve diğerleri bulunuyorlardı.

Bu esnada Eymür oymağı başlıca şu kollara ayrılmıştı:

Bunsuzlu Eymürü, Dündarlı Eymürü, Tosun Eymürü, Kara-Gözlü Eymürü, Çarık Eymürü, Affan Eymürü, Sancaklu Eymürü, Yusuf Eymürü, Hacı Bayram Eymürü, Afşarlı Eymürü Haleb Türkmen! Eymürler 1104 (1692-1693) yılında Humus sancağında yerleştirilmişlerdir. Fakat 1124 (1713) tarihinde Eymürlerin buradan kaldırılarak Amik gölü yakınındaki Mıırad Paşa köprüsü derbendine nakledilmeleri emredilmiş ise de bu karar layıkiyle tatbik edilememiş ve Eymürlefin tekrar ilk iskan mahallerinde yerleşmelerine karar verilmiştir.

Mamafih bu Eymürler XVTII.yüzyılın ikinci yarısında da varlıklarını devam ettirmekte idiler. Niebuhr'un Türkmen oymakları Üstesinde Eymürlerin çadır sayısı hakkında 500 rakamı verilmektedir. Fakat Eymürlerin XIX.yüzyıldaki durumları ve en son nerede yurt tuttukları hakkında bilgi yoktur.

2. Dulkadırlı:

a. Maraş- Dulkadırlı ulusu arasında bulunan Eymir oymağı büyük bir teşekküldür. 1525 yıllarında bu Eymirler'in 48 obadan meydana geldiği görülmektedir. Bu obaların çoğu Maraş ve ona bağlı olan Pazarcık, Kuru-Pınar İle Haruniye yörelerinde kışlamakta, Ahır ve Sandık dağlarında da yaylamakta idi. Bu obalardan büyük bir kısmının kışlaklarda çiftçilik yaptığı ve hatta bunlardan bazılarının çeltik dahi ektikleri anlaşılıyor. Maraş bölgesindeki Eymirler XVI.yüzyılın ikinci yarısından itibaren Maraş ve Anteb köylerinde yerleşmeğe başlamışlardır.

Yine Dulkadırlı ulusunun başlıca boylarından biri olan Küşne boyunun birinci oymağı da Eymir-Oğla admı taşımaktadır. Bu obanın adım Eymir adh şahıstan aldığı anlaşılıyor.

b. Kars (Kadirli):

Kadirli bölgesinde yaşayan Eymirler 971 (15631564) yılında onüç kola ayrılmış idiler. Bu Eymirler de Maraş yöresindeki kardeşleri gibi kışlak ve yaylaklarda iki cepheli bir hayat yaşamakta, kışlaklarda çiftçilik, yaylaklarda da hayvancılık yapmaktadırlar. Bu Eymirlerin adının Eymir adlı bir beğden geldiği görülüyor. Mezkur yılda (971) hepsi de Sipahi ve Sipahizadegan olmak üzere Eymirin oğullarını da görmekteyiz.

c. Bozok:

Bu bölgedeki Eymir teşekkülü Gündeşlü'den bir kol ile birlikte Kara-Yuvacılı oymağını meydana getirmektedir.
Bu Eymir teşekkülü, Maraş Eymirleri'nln bir kolunu teşkil ediyordu.

3. Yeni-İl:

Yeni-İl'deki Eymir varlığı Haleb Türkmenleri arasındaki Eymirlerin bir kolundan meydana gelmiştir.

ÜI.Murad devrinde Yeni İl Eymirleri başlıca:

Ahmed Kethüda (110 vergi nüfuslu), Avşarla Eymiri (27 vergi nüfuslu) Sancarlı Eymiri (44 vergi nüfuslu), Polat kethüda Eymiri (34 vergi nüfuslu), Mehmed Kethüda Eymiri (11 vergi nüfuslu) olmak üzere kollara ayrılmışlardır. Yeni-İl'deki Eymirler hakkında son olarak bildiğimiz şey onlardan 50 evlik bir cemaatin 1102 (1690-1691) yılında Kırşehirdeki Tokat mukataasına bağlı Nusretlü köyüne yerleştikleridir.

Bunlardan ayrı olarak Dulkadırlı Eymirlerine mensup 45 vergi nüfuslu bir Eymir obasının da Yeni-İlde yaşadığını ve çiftçilik yaptığını görüyoruz.

4. Boz-Ulus:

n.Selim devrinde Boz-Ulus arasında Hacı Süleyman Kethüda'nm idaresinde olmak üzere 148 vergi nüfuslu bir Eymir oymağı görülmektedir. Bu oymak Haleb Türkmenleri veya Dulkadırlı ulusu arasındaki Eymirlerin bir kolu idi.

5. Adana:

XVI. yüzyılda bu bölgede yaşayan Kara-İsalu boyu arasında Eymir İlyaslı adlı çok küçük bir teşekküle rastgelinmektedir.

6. Söğüt:

XVI.yüzyılda Söğüt Yörükleri arasında Eymürlü adlı bir oymak görülmektedir. Bu oymak 59,13,13 vergi evi olmak üzere üç kola ayrılmıştı.

7. Aydın:

Aydın yöresindeki Karaca-Koyurdular arasında Eymirler ve Sarı Eymir-Oğlu İsa adlı iki oymak bulunmaktadır. Bunlardan Eymirler yahut İmirler adını taşıyan oymak m. Sarı-Eymir Oğlu İsa adlı oymak da 71 vergi nüfusundan meydana gelmişti.

8. İran Eymürleri:

Safevi devrindeki belli başlı Kızılbaş boylarından birinin de Zulkadr (Dulkadır) boyu olduğu malumdur. Bu boyun ismi onun Türkiye'deki Dulkadr ulusundan ayrılmış bir kol olduğunu açıkça gösterir. Zulkadr boyunu meydana getiren obalardan biri de Eymür obası idi. Buna göre bu Eymür obası Dulkadırlı ulusu arasında gördüğümüz büyük Eymür teşekkülünün İran'a gelmiş bir koludur. Tahmasb devrindeki Zulkadr emirlerinden Şir Hüseyin Beğ'in Eymür obasına mensup olduğunu biliyoruz. Kanuni 942 (1535-1536) yılında Azerbaycan'dan İstanbul'a dönerken Van'ı zaptetmeğe gelen Şah Tahmasb, Kaçar Kaya Beğ ile Eymür Şir Hüseyin Beğ'i haber almak üzere ileriye göndermişti. Şah-Abbas zamanında Zulkadr emirlerinden Kelb-i Ali Sultan ile oğlu Halil Sultan'ın da Eymürler'den olduğunu biliyoruz.

9. Hazar-Ötesi Türkmenleri:

Eymürlerin mühim bir kolu da batıya göç etmiyerek Marıgışlak'ta kalmıştı. Bunlar da her halde Mangıtların baskısı yüzünden bu eski yurtlarını bırakıp güneye indiler. XVI. yüzyılın sonlarına doğru biz Eymirler'in Gürgen ve Etrek boylarında yaşıyan "Yaka Türkmenleri' arasında görüyoruz. Osmanlı vesikalarında da onlara "Yaka Türkmeni denir. Yaka Türkmenlerinin, başlıca Göklen, Ohlu (Oklu) ve Salarlar'dan müteşekkil olduğu görülüyor. Eymirler nüfusça Ohlu ve Göklenlerden daha az idiler. Bunların bir kısmı Gürgen boyunda çiftçilik yapıyordu. Şah Tahmasb'ın ölümü neticesinde baş gösteren dahili ihtilaf ve mücadeleler sebebiyle Esterabad bölgesi Safeviler'in kontrolünden çıktı. Bu sırada Eymirlerin başı Ali Yar Beğ dirayeti sayesinde kendisini Yaka Türkmenlerinin diğer kollarına da saydırdı. Abbas hükümdar olunca Çağataylar'ın Esterabad bölgesini de ellerine geçirmemeleri için Eymür Ali Yar Beğ'i han ünvanıyla Esterabad valiliğine tayin etti.

Ali Yar Han 1005 (1596) yılında öldü ve Esterabad valiliği oğlu Muhammed Yar'a verildi. Fakat Ohlu Türkmenleri Muhammed Yar Han'ı tanımadılar ve yapılan bir çarpışmada daha 20 yaşına basmamış olan bu genci öldürdüler (1007=1598). Bunun üzerine Şah-Abbas Muhammed Yar'ın kardeşi Kılıç Beğ'i Esterabud valisi yaptı ise de, o da Ohlu'lara hakim olamadı. Bu sebeble Şah Abbas, Kaçar Ziyad oğlu Hüseyin Han'ı vali olarak Esterabud'a gönderdiği gibi kendisi de aynı yıl İçinde Gürgen'e kadar uzandı. Bu bölgede dirlik ve düzeldiği kuran Safevi hükümdarı dönüşte Eymür Kılıç Han'ı ailesi ve nökleri ile birlikte hükümet merkezine getirdi. Eymürler ve Salurların ileri gelenleri de Esterabud hakimi Hüseyin Han'ın maiyyetine girdiler. Zamanımızda yine Gürgen kıyısında bu Eymürlerin boy adı altında 200 evlik bir kalıntısının yaşamakta olduğu görülüyor.

Kaynakça
Kitap: OĞUZLAR
Yazar: Faruk SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Oğuz Boyu

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir