Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Oğuzlar'ın Çavuldur Boyu

Burada Türk Milletinin Temel 3 Boyundan Biri Olan Oğuz Boyu hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Oğuzlar'ın Çavuldur Boyu

Mesajgönderen TurkmenCopur » 25 Ara 2010, 06:53

ÇAVULDUR (Çavundur)

Bu boyun adı XVI. yüzyılda Anadolu'da umumiyetle Çavundur şeklinde söyleniyor. Bunun yanında kelimenin eski şekli ile (yani Çavuldur) birçok köy olduğu gibi, Çavdur şeklinde bazı köylere rastgelinmektedir. Mezkur yüzyılda bu adlarda Anadolu'da 21 yer adı görülebiliyor.

Danişmend-name'de Anadolu'nun fatihlerinden Çavuldur Çaka adlı bir beydeki bahsedilir. Zahir-i Nişaburi nin Selçuklu tarihinde, Anadolu'yu fetheden Sultan Alp-Arslan'ın kumandanları arasmda Emir Çavuldur adı da geçiyor. Bu müellife göre, Emir Çavuldur, Artuk, Saltuk, Mengücük ve Danişmend ile Malazgirt savaşında bulunmuş ve Anadolu'da Maraş ile Sarus (Sarız) bölgelerini fethetmiştir. Bu kayıtlara dayanarak Çavuldur boyuna mensup Çaka adlı bir beğin Anadolu'nun fethinde mühim bir rol oynamış olduğunu kabul edebiliriz. Hatta, mezkur eserlerde ondan bahsedilmesi, Çavuldur Çaka'nm adı unutulmayan ünlü beylerden biri olduğunu gösteriyor. Danişmendnamedeki Çavuldur Çaka'nın aslında Anna Komnena'da XI. yüzyılın sonlarına doğru İzmir yöresinin hakimi olarak anılan Çaka'yı ifade etmesi, her halde "limansızdır" denilemez.

Bununla beraber Çavuldurlar, bizim Oğuz boylarına alt yer adları cedvelinde 18. sırada yer aldıkları gibi, yine Anadolu'da onlara ait kalabalık nüfuslu oymaklar da görülemiyor. Bu boya mensup mühim bir kolun batıya göç etmiyerek Marıgışlak yarımadasında kalması, Anadolu'daki Çavuldur varlığının zayıf bir durumda görünmesinde şüphesiz mühim bir amildir. Fakat asıl amil olan husus, bu boyun, bazı boylar gibi, nüfusunun azlığıdır. Hazar ötesi Türkmenlerinin çoğunun mensup bulunduğu Salurlar'ın İran ve Anadolu'ya, kalabalık kümelerinin geldiğini biliyoruz.

XVI. yüzyılda bu boya mensup bir oymak Boz-Ulus arasında görülmektedir. Bundan başka aynı adda çok küçük bir oymak da Çorum sancağında yaşamaktadır.

1. Boz-Ulus:

Defterlerde adı Çavundur imlası İle yazılan bu oymak H. Selim devrinde iki kola ayrılmıştır. Duyar Kethuda'ya bağlı birinci Çavundur kolu 174 vergi nüfuslu, Pir Ahmed Kethüda'nın idaresindeki ikinci kol da 50 vergi evli idi. Bundan başka Boz-Ulus'un büyük oymaklarından biri olan Oğul-Beglü obaları arasında da Çavundur adlı bir oba vardır. Bu obanın adını, kethüdası Veli'nin babası Çavuldur'dan aldığı anlaşılıyor. Mamafih bu husus Oğul-Beğlü oymağının Çavundur boyu ile kabilevi bir bağı olduğunu gösterebilir.

2. Çorum:

Çorum'da yaşayan küçük Çavundur oymağına gelince bu oymağın Osmancık kazasına bağlı Akça-Su köyünde yerleştiği görülüyor. Bu Çavundur oymağı ile birlikte aynı köyde oturan adil ve Habil adlı oymakların da bu Çavundur oymağı ile akraba olmaları mümkündür.

3. Hazar-ötesi Türkmenleri:

Yukarıda kalabalık bir Çavuldur kolunun Mangışlak yarımadasında kaldığını söylemiştik. Eba'l Gazi'ye göre Şah-Melik'in öldürülmesi üzerine Oğuzlar dağılmaya başlamış ve bunun sonucunda onlardan büküme Kılıc, Kazan ve Karaman beylerin başlığında Mangışlak'a gitmiştir. Bu küme arasında her boydan oymaklar vardı. Fakat çoğu (köpregi) Eymür, Döğer, İğdir, Çavuldur, Karkm, Salardan idi.

Birinci Bölümde Seyhan boylarındaki Oğuz elinden bahsederken X. yüzyılın başlarında yine bir kardeş kavgası yüzünden Oğuzlardan bir kümenin o zamana kadar ıssız bir yer olan Styah-Kuh (Mangışlak) yarımadasına göç ederek orada yurd tuttuğu söylenmişti. Bu vakıa Ebu'l-Gazi'nin anlattığı rivayetin esası olabilir.

Mangışlaktaki Çavuldurlara son asırlarda Çavdar denilmektedir. Bunların diğer Türkmen boylarına mensup kollar ile birlikte Mangışlakta rahat bir hayat sürmedikleri görülüyor. XVI. yüzyılda yarım ada Mangıtlar tarafından istila edildi ve kalabalık Salar boyu oradan çıkarıldı. Daha sonra burası Kalmaklar'ın hücumuna uğradı. Kalmaklar Çavdar, İğdir ve Soynacıların bir bölüğünü Kuzey-Kafkasya'ya götürdüler. Bunlar orada varlıklarım zamanımıza kadar devam ettirdiler. Mangışlakta kalan Çavdar, İğdir ve diğer oymaklara mensup kollar ise XIX. yüzyılda Kazaklar tarafından buradan çıkarıldılar2. 1863 yılında Çavuldurlar, Aral gölünün güney kıyısı ile Kara-Boğaz arasında oturuyorlardı.

O zaman 12.000 çadır tahmin edilen Çavdarlar şu obalardan meydana gelmişti:

Abdal İğdir, Esenlü, Kara-Çavdur, Bozacu, Buruncuk, Şeyh.

Kaynakça
Kitap: OĞUZLAR
Yazar: Faruk SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Oğuz Boyu

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir