Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Oğuzlar'ın Peçenek Boyu

Burada Türk Milletinin Temel 3 Boyundan Biri Olan Oğuz Boyu hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Oğuzlar'ın Peçenek Boyu

Mesajgönderen TurkmenCopur » 25 Ara 2010, 06:53

PEÇENEK

Bu adda X. ve XI. yüzyıllarda Kara-Deniz'in kuzeyinde ve Balkanlarda mühim siyasi roller oynamış bir Türk elinin bulunduğunu biliyoruz. Bundan başka XI. yüzyılda Peçenek adında bir Oğuz boyu da vardı. Kaşgarlı, Türk Peçenek eli ile Oğuz Peçenek boyunu ayn zikreder.

Şüphesiz Oğuz Peçenek boyu, Türk Peçenek elinin bir parçası olup, Oğuzlar'ın tabiiyeti altına girmiş ve zamanla Oğuzların bir boyu haline gelmiştir. Peçenekler, Bayındır, Çepni ve Çavuldurlar gibi Oğuz-Han'ın dördüncü oğlu Gök-Han'a bağlanmışlardır. Peçenek boyuna alt tahrir defterinde ancak 4 köy adı görülebildi ki2, bunlardan dördü de, diğer boylara ait pek çok yer adlan gibi, Ankara sancağında bulunmaktadır. Bu münasebetle Ankara bölgesinde Selçuklu fethinden beri çok yoğun bir Türkmen kümesinin yaşamış olduğuna bir defa daha dikkati çekelim. XII. yüzyılda Ankara Türkmenlerinin ünü Horasan'a kadar gitmişti.

Ankara sancağındaki Peçenek köyleri Yaban-Ova, Murtaza-Ova ve Kasaba kazalarında bulunmaktadır. Bu köyler adlarım zamanımıza kadar devam ettirmişlerdir. Bunlardan başka yine Ankara'ya bağh Şerefli Koç-Hisar yakınındaki bir vadi de Peçenek-Özü (Peçenek vadisi deresi) adım taşıyor. Yalnız şimdi bu Peçenek-Özü'nde Yeni-İle bağlı Türkmenlerin köyleri bulunmaktadır. Bu durumda Ankara İlinde Yeni mahalle, Altındağ, Çamlıdere, Çubuk kazalarına bağlı dört köy, Ayaş'a bağlı bir ekinlik (mezra) ve Koç Hisar'a bağlı bir vadi Peçenek adım taşımaktadır.

Zamanımızdaki diğer Peçenek yer adlarından biri Bolünün Kıbrısçık kazasında, yine biri Adana'nın Osmaniye kazasında (semt adı), diğer ikisi de Maraş'ın Elbistan kazasında, dördü de Konya bölgesinde bulunmaktadır. Bunlardan başka Beçenek adında Aksaray (Konya) vilayetinde bir çiftliğin, Isparta bölgesinde de iki yer adının var olduğunu biliyoruz.

Fazla olarak Peçene şeklinde biri Su-Şehrine (Sivas), diğeri de Emir-Dağina (Afyon) tabi iki köy görünmektedir ki, bunların da bizim boydan geldiklerinde şüphe yoktur. Reşideddin'de Peçenek boyunun admın Biçene şeklinde yazıldığını biliyoruz.

XVI. yüzyıldaki Peçenek adlı oymaklara gelince, bunlar Haleb Türkmenleri Tarsus Varsakları ve At-Çekenler arasında bulunmaktadır.

1. Haleb Türkmenleri:

Kanuni Süleyman'ın ilk saltanat yıllarında bu topluluk arasmda yaşayan Peçenekler ayn ayn kethüdaların buyruğunda olmak üzere dört kola ayrılmışlardır. Bunlardan Süleyman Kethüda'ya tabi Peçenek kolunun 34 vergi evi, Ahmed, Mustafa ve Ali kethüdaların idaresindeki Peçenek kollarının da 57, 67 ve 109 vergi nüfusları vardır. Bu Peçenekler her ne kadar Haleb Türkmenlerinden iseler de yurdlan o zamanlar Maraş'a, şimdi Adana'ya bağlı olan Haruniye kazasındaki Bayırıdır yöresinde bulunuyordu. Bununla beraber onlara alt ekinliklerin Bularak (Bahçe) ve güneyde Kınık toprağındaki Yarpuz'a kadar uzandığı görülür. Peçenekler bu ekinliklerinde çiftçilik yapmakta ve çeltik dahi ekmekte idiler.

Bu ekinliklerin başlıcaları şunlardır:

Kene Güneş, Pürnek (?), Sısca, Sakızcık, Kuzu Deresi, Tekfur Burcu (Hudu Dağı'nda), Taşlıca-İniş, Çanak-Alanı, Uşacuk Pınarı, Fındık, Büyük Sakız, İncügez, Berkeşlik, Ovacık Pınarı, Gök-Pırıar, Yarpuz, Hüseyinler (Sarvandı-Kaypak- kalesi yalanında). Peçeneklerin Hızır-Hacı, Şah Melik (öteki adı Ali-Kethudalu, yukarıdaki Ahmed Kethüda'nın oğlu), Ekiz ve Yad-Beğlü kolları Haruniye'nin kuzey doğusundaki Hudu Dağı'nda yaylamaktadır. Yalnız bu kollardan Yad-Beğlü, aynı zamanda Hudu Dağı'ndaki Tekfur Burcu'nda kışlayıp yine orada yaylamaktadır. Diğer taraftan Şah-Melik'in bir kolunun da Sarvandı dağında yayladığı görülüyor.

1530-1540 yılları arasında Peçeneklerin vergi nüfusları 473'e, 978(1570) yılında ise 722'ye yükselmiştir. Onlar bu son tarihte şu kollara ayrılmışlardı. İsa-Hacılu (82 vergi evi), Boy acıla (9 vergi nüfuslu), Ekizler (97 vergi nüfuslu) Piri-Beğlü (142 vergi nüfuslu), Şah-Meliklu (31 vergi nüfuslu), Hubillu (3 vergi nüfuslu) Eküz (5 vergi nüfuslu), diğer Boyacilu (7 vergi nüfuslu), Sipahiler (39 vergi nüfuslu). Bunlardan 9 vergi nüfuslu Boyacılu, Güvercinlikte (Elbistan'a bağlı) yerleşmiştir. Peçenekler'in zamanla yeni kethüdalarının adlarım aldıkları görülüyor.

993 (1585) yılında Maraş ve Güvercinlik kadılarına yazılan bir hükümde Peçenek taifesinden Seyyidi Gazi ve Kanln Mehmed'in yol kesici olup yine Peçenek taifesinden Hasan Ali Fakih'i öldürdükleri, aynı taifeden Kara Ahmed oğlu Mustafa'nın da Seyyidi Vakkas'ın evini bastığı yazılarak bunların yakalanıp muhakemelerinin yapılması emrediliyor. Bu Peçenekler yukarıda Güvercinlikte yerleştirildiklerini söylediğimiz Peçenekler'dir.

Sultan İbrahim devrinde (1639-1648) yine Haleb Türkmenlertne bağh olan Peçenekler Gebe oğlu Ali Beğin idaresinde olmak üzere, beş oba halinde idiler:

Berayirlu (40 vergi nüfuslu), Ekizler (13 vergi nüfuslu), Hızır-Hacılu (29 vergi nüfuslu), Hamudlu (12 vergi nüfuslu), Bayırlı (13 vergi nüfuslu). Şu son durum Peçenekler"den çoğunun tamamiyle yerleşmiş olduğunu veya tahrire girmediğini gösteriyor. Bunlar nereye yerleştiler? Peçeneklerden mühim bir kısmın, bahsedilen yaylaklarda yerleşmiş oldukları kesin bir şekilde söylenebilir. Peçeneklerin Bayındır'daki kışlak yurdları bugün de Peçenek adını taşıyorsa da orada ancak Tecirlilere mensup köylüler görülebiliyor.

2. Tarsus:

Bu bölgedeki Peçenek varlığı çok ehemmiyetsiz olup, ancak 9 vergi evinden müteşekkildir. Bu Peçenekler Tarsus'un büyük boylarından Kuş-Temür (Koş Temür) boyu obaları arasında bulunuyor. Bu husus bu iki teşekkül arasında bir oymak akrabalığının mevcudiyetini ifade edebilir.

3 .At-Çeken:

Sonuncu Peçenek varlığı da At-Çekenler arasında görülüyor. I. Selim devrinde Turgut kazasında yaşayan bu Peçenek oymağının vergi nüfusu 34 idi. Bu Peçenek oymağının kalabalık bir Peçenek varlığının kahnüsı olduğu anlaşılıyor. Çünkü, yine Turgut kazasında Peçenek adlı bir köy olduğu gibi, bu kazaya yalan yörelerde de aynı adda bazı yer adlan vardır.

Kaynakça
Kitap: OĞUZLAR
Yazar: Faruk SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Oğuz Boyu

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir