Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Oğuz Adının Menşei

Burada Türk Milletinin Temel 3 Boyundan Biri Olan Oğuz Boyu hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Oğuz Adının Menşei

Mesajgönderen TurkmenCopur » 25 Ara 2010, 04:14

Oğuz Adının Menşei

Oğuz adının manası hakkında eski eserlerde bilgilere rastgelinemiyor. Eski müellifler Türkmen kelimesinin ne anlama geldiğini araştırmışlar, fakat Oğuz adı üzerinde hiç durmamışlardır. İlhanlı hükümdarlarından Gazan Han devrinde (1295-1304) veya Gazanın halefi Olceytü zamanında (1304-1316) yazılmış olan Uygurca Oğuz Kağan destanında ilk süt demek olan ağı», oğuz şeklinde geçiyor.

Hatta buna bakarak bazı bilginler Oğuz adının buradan geldiğini düşünmüşlerdir. Fakat bu Oğuz Kağan destanından takriben üç asır önce yazılmış olan Divaruı lügati't-Türk'te ilk süt ağuj ve ağuz kelimeleri ile karşılanıyor. Eğer Uygurca'da, aguz (ağız-ilk süt) oğuz şeklinde kullanılsa idi, Kaşgarlı'nın bunu kaydetmesi beklenirdi. Kaldı ki, Uygurcada. da ilk sütün ağız şeklinde söylendiği anlaşılıyor. Bu sebeble destanda görülen ilk süt manasındaki Oğuz, bir imla hatası ile bu şekli almış bulunuyor.

Uygurca Oğuz destanının Olceytü devrinde İslami görüşle yazılmış şekline göre, Oğuz Han dünyaya geldikten bir yıl sonra konuşmaya başlayarak; "sarayda doğduğum için adım Oğuz konulsun" demiş. Fakat onun sarayda doğması ile Oğuz arasında ne gibi bir münasebetin olabileceğini veya düşünüldüğünü anlamak mümkün olmadı.

Zamanımızdaki müelliflerden bir çokları da Oğuz'un menşeini tesbit etmek için araştırmalar yapmışlardır. Bunlardan J. Marquart, Oğuz'un Ok+uz kelimelerinden geldiğini ileri sürmüştür. Marquart'a göre ok ok, uz da adam demek olup oğuz oklu adamlar (pheil manner) manasına gelmektedir. Marguart'ın bu görüşü ilim alemince kabul görmemiştir. Çünkü Türkçe'de adam manasına gelen uz şeklinde bir kelime yoktur.

D. Sinor ise Oğuz'u öküz ile ilgili buluyor. Fakat bu kelime, toharca A okus'dan veya toharca B Ökes'den olsun, Türkçe'ye öküz şeklinde geçmiş olup zamanımıza kadar da böyle kullanıla gelmiştir.

Sinor'un görüşüne kuvvetli dilbilgisi delilleri ile karşı çıkan L. Bazin'in de Oğuz'un tosun manasına geldiğini ileri sürdüğü görülüyor. Fakat L. Bazin'in görüşüne katılmak ta mümkün olmuyor. Çünkü, Türkiye Türkçesinde ve hatta diğer Türk lehçelerinde tosun (jeune taureau de deux ans=iki yaşında genç boğa) manasına gelen Oğuz şeklinde bir kelime yoktur.

J. Hamilton ise Oğuz'un oğuş'dan geldiğine inanıyor. Fakat Oğuş, Gök Türk kitabelerinde, bazan Oğuz ile aynı cümlede geçmekte olup sadece akraba ve aile manasına geliyor.

Oğuz adının aslı hakkında diğer bir görüş, Macar bilginlerinden J. Nemeth tarafından ortaya atılmıştır. Ona göre Oğuz ok+z'den müteşekkildir. Ok oymak, manasunda, z de çokluk ekidir Fakat k'nın ünlü ile başlayan bir ekle birleştiğinde gya dönmediği ifade edilerek Nemeth'in bu görüşüne de itiraz edilmiştir. Bununla beraber, bu görüşler arasında gerçeğe en yalan olanı, bize göre, Nemeth'in görüşüdür. Ok+uz, daki k, söylene söylene pekala g'ya dönebilir.

Kaynakça
Kitap: OĞUZLAR
Yazar: Faruk SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Oğuz Boyu

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 3 misafir