Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Kara - Koyunlu oymağının adı

Burada Kara-Koyunlu Devleti hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Kara - Koyunlu oymağının adı

Mesajgönderen TurkmenCopur » 22 Ara 2010, 23:16

Kara - Koyunlu oymağının adı:

Bugün ilim aleminde hakim olan umumi kanaata göre, Kara-Koyunlu oymağının adı, totem inanışından gelmektedir. Lakin Türklerde de, diğer kavimlerde olduğu gibi, totem ittihaz olunan hayvanın etinin yenmesi memnu olduğuna göre, bu adı onların avcılıkla yaşadıkları bir devirde almış olduklarını farzetmek gerekiyor ki, bu da bize göre, pek uzak bir ihtimaldir. Diğer taraftan Oğuz elini meydana getiren yirmi dört boya ait totem(ungun)'ler kamilen eti yenmeyen avcı kuşlardan ibarettir. Bu sebeple bu adın onlara ait sürülerin rengi veya cinsi ile basitçe izah olunabileceği şeklindeki Minör sky'nin teklifi, daha akla yakın görünüyor. Kara-Koyunlular'ın bayraklarında koyun resmi bulunduğu ve ondan dolayı bu adı almış olduklarına dair bazı garplı eski müelliflerin iddiaları hiç bir esasa dayanmamaktadır.

Aşağıda da anlatılacağı üzere, İran, Irak-ı Arab ve Doğu-Anadolu'daki Moğol hakimiyetinin çökmeye başlaması ile kendi ad ve hesaplarına siyasi faaliyete geçen Doğu-Türkmenleri'nin en belli başlı kollarından biri olan Kara-Koyunlu oymağının Oğuz veya İslam ülkelerindeki daha yaygın adiyle Türkmen elini teşkil eden yirmi dört boydan hangisine mensup olduğu hakkında mehazlarda sarih bir kayıda rastgelinemiyor. Yalnız XV. yüzyılın Osmanlı müverrihlerinden Mevlana Şükrullah, Kara-Koyunlu hanedanının Deniz Han' dan geldiğini, bizzat bu hanedanın en büyük hükümdarlarından biri olan Cihan-Şah'ın ağzından nakletmektedir. Şükrullah'ın bu kaydına nazaran Kara-Koyunlu oymağının Oğuz ensabı an'anesinde Deniz Han'ın oğulları olarak gösterilen İğdir, Büğdüz, Yıva ve Kınık boylarından birisine mensup olması icab eder.

Filhakika, bunlardan Yıva boyu ile Kara-Koyunlular arasında kabilevi bir akrabalığın mevcut olabileceğine dair bazı izler vardır. Moğol istilasından önce Berçem adlı bir boy-beyi ailesinin idaresi altında bulunan Yıva kabilesinin yaşadığı Hemedan bölgesinde, Kara-Koyunlu devletinin başlıca dayanaklarından birisini teşkil eden ve hükümdar ailesi ile yakın bir karabeti olduğu söylenen Baharlu oymağı yurt tutmuştu. Hatta Minörsky'nin söylediği gibi bu oymağın taşıdığı adın Hemedan civarındaki Bahar kalesiyle alakalı olması ihtimali vardır. Diğer taraftan Nahçivan yöresi de Kara-Koyunlu hanedanının amca oğullan tarafından idare edilen Sa'dlu oymağının -kaynakların ifadesiyle- "kadim yurdu" idi. Bir üçüncü olarak Moğol kasırgası esnasında bir kısım Yıvalar'ın oturdukları Musul-Kerkük bölgesinin Kara-Koyunlu oymağının kışlık sahası olduğunu biliyoruz. Bunlara ilave olarak Kara-Koyunlular'ın Moğol kudretinin çökmesinden sonra adıgeçen bölgelerde siyasi bir kuvvet olarak ilk defa görülen Türkmenler'den oldukları da göz önüne alınmak suretiyle Kara-Koyunlular ile Yıvalar arasında kabilevi bir akrabalığın mevcudiyeti ileri sürülebilirse de biz Minorsky'nin aksine olarak, buna pek az ihtimal veriyoruz. Minorsky, kuvvetle ortaya attığı bu iddiasında Şükrullah'ın yukarıda işaret edilen kaydından haberdar olmıyarak sadece bu mekan birliğine dayanmakta ve Kara-Koyunlu sikkelerinde görülen şu işaretlerin Reşidüddin'deki Oğuz damgalarından en fazla Yıra Zar'ınkine benzediğini ileri sürmektedir. Lakin derhal işaret edelim ki gerek meskukat alimi H. L. Rabinot ve gerek Minorsky'nin aksine olarak bu işaretlerin bir damgadan ziyade birer nakış olduklarından şüphe edilmez. Çünkü gösterilen şekillerden birçoğu Ak-Koyunlu paralarında ve bazıları da Celayirli sikkelerinde bulunmaktadır. Diğer taraftan Minorsky'nin Kara-Koyunlu damgası olarak kabul ettiği ve bizim Ak-Koyunlu sikkelerinde de gördüğümüz işaret ne Kaşgarlı'daki ne de Reşidüddin' deki Yıva damgasına benziyor. Fazla olarak Kara-Koyunluların, aşağıda anlatılacağı gibi, Türkistan'dan Iran ve sonra Doğu-Anadolu'ya Moğol istilası neticesinde geldikleri hakkındaki rivayet de bu kavmi münasebete daha zayıf bir ihtimal verdirmektedir.

Yine bazı Kara-Koyunlu paralarında görülen şu işarete gelince, buna bir damga nazariyle bakılabilir ise de bu, ancak Kaşgarlıdaki Çepni boyuna ait işareti biraz andırmaktadır. Lakin Çepniler ile Kara-Koyunlular arasında kabilevi bir münasebetin mevcudiyetine dair hiç bir kayıda malik değiliz. Malum olduğu üzere tarihi kaynaklarda Ak-Koyunlular'ın Bayındır boyuna mensup oldukları yazıldığı gibi, bizzat bu hanedanın mensupları da kendilerinin Bayındır boyundan olduklarım iftiharla söylemişler ve paralarına da bu boyun damgasını koydurmuşlardır. Lakin buna karşılık, görüldüğü üzere, Kara-Koyunlular hakkında bunun gibi sarih ve kat'i bilgilere sahip değiliz.

Kaynakça
Kitap: Kara Koyunlular
Yazar: FARUK SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Kara-Koyunlu Devleti

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir