Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Şeyh Sait İsyanı'nda Seyit Rıza'nın Rolü

Burada Dersim İsyanları ve Seyit Rıza hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Şeyh Sait İsyanı'nda Seyit Rıza'nın Rolü

Mesajgönderen TurkmenCopur » 05 Oca 2011, 02:03

ŞEYH SAİT İSYANI'NDA SEYİT RIZA'NIN ROLÜ

Kürtçülerin, bağımsız bir devlet kurmak amacıyla başlattıkları ikinci ayaklanma Şeyh Sait İsyanı'dır. Nakşibendi Kürtlerin yer aldığı bu ayaklanmada, Dersim aşiretleri yer almadılar. Çünkü Nakşibendilerle Aleviler arasında eskiden beri sürüp gelen inançsal çatışmalar vardı. Belli bir belgeye bağlanmamasına karşın, isyan dönemini hatırlayanların anlattığına göre, Şeyh Sait, Seyit Rıza ile buluşmuş ve isyana onu katılmaya çağırmıştır. Görüşmeler sürerken, yemek yenilme zamanı gelmiş, Seyit Rıza'nın adamlarının kestiği koyun etini Şeyh Sait ve adamları "Kızılbaş'ın kestiği yenmez." şartlanması yüzünden yememişlerdir. Bu durumun ortaya çıkması üzerine, Seyit Rıza ile Şeyh Sait arasındaki görüşmeler kesilmiştir.
Baytar Nuri'nin anlatımına göre de Şeyh Sait ile Dersim aşiretleri arasında isyan esnasında bağlantı kurulmuştur.

Bu durumu şu satırlar gösteriyor:

"Gökdereli Şeyh Şerif ve Yado kuvvetleri, Palu'yu işgal ederek buradaki aşiretlerin de iştirakiyla 5-3-1925 te Elaziz vilayetini zaptettiler. Elaziz ahalisi kamilen mücahitlere iltihak etmişti.

Şeyh Şerif, Huseynik merkezinde Dersimli Hasan Hayri'nin evine misafir olmuş, 6-3-1925 te Elaziz merkezine gelerek, Müftü Mehmet efendiyi Elaziz valiliğine tayin etmiş ve Dersim'e aşağıdaki telgraf çekilmişti:

Hozat'ta Celalzade Mehmet Efendi vasıtasıyla bilumum Dersim aşiretleri rüesasına:

Sükûneti muhafaza ediniz, yakında bir heyetle Dersim'e geleceğiz, muvaffakiyetler. Elaziz 6 Mart 1925 Elaziz cephesi kumandam: Şeyh Şerif Dersim mebus sabıkı: Hasan Hayri"

Baytar Nuri'nin verdiği bilgiler gösteriyor ki Dersimli eski milletvekili Hasan Hayri bu isyanın elebaşıları arasındadır. Seyit Rıza da isyancıları desteklemek niyetindedir. Lakin Sünni Kürtlerin geçmişte Alevi aşiretlere yaptıkları zulüm yüzünden arada bir düşmanlık oluşmuştur. Bu yüzden bazı Alevi aşiretler, Şeyh Said kuvvetlerine karşı devlet güçlerinin yanında savaşa katılmışlardır.

Bu durumu Baytar Nuri şöyle anlatıyor:

"Dersimli Seyit Rıza, Elaziz'i işgal eden Şeyh Şerif kuvvetlerinin Malatya üzerine hücumlarını ümit ederek, o anda kendisi de Erzincan ve Koçkiri aşiretleriyle Sivas'a hücum tasavvurunda bulunuyordu. Düşünce bu merkezde iken, Malatya-Siverek cephesinden 5 inci F. K. Kâzim Paşa kıtaatı Elaziz'e doğru taarruza başlamıştı. Türk erkânının iğfalatına kapılan Elaziz beyleri, Şadan aşiret reisi Ohili Necip ağa kuvvetleri ve o sırada Elazizde bulunan Doğan Dede oğlu Hüseyin'in tahrikiyle de, Şarki Dersim aşiretlerinden Palu mıntıkasına hemhudut olan Hıran, Lolan, İzolan, Şuran aşiretleri, Şeyh Şerif kuvvetlerine arkadan saldırmışlar ve Kürt mücahitlerini Pahı istikametine doğru çekilmeğe mecbur etmişlerdi. (1-4-1925).

Bu durum karşısında, Dersimin mütebaki aşiretleri kendi mevcudiyetlerini tamaınen koruyabilmişler ve Türk ordularının Dersim mıntıkasına nüfuz edebilmesine mani olabilmişlerdi."

Dersim ve Bingöl bölgesindeki Alevi aşiretlerin bir bölümünün Türk ordusu ile birlikte isyancılara karşı çarpıştıklarını M. Şerif Fırat, daha önceden bir bölümünü verdiğimiz belgeleriyle birlikte ortaya koymuştur.

Kaynakça
Kitap: DERSİM İSYANLARI VE SEYİT RİZA GERÇEĞİ
Yazar: Rıza Zelyut
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Dersim İsyanları ve İngiliz Ajanı Seyit Rıza

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir