Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Osmanlı ve Cumhuriyetin Kuruluşunda Bektaşiler

Burada Türk Tarihinin Çeşitli Dönemlerinden ve Çeşitli Konularından birlikte anlatılan konular bulabilirsiniz. Ayrıca Türk Kültürü hakkında da Konular bulabilirsiniz

Osmanlı ve Cumhuriyetin Kuruluşunda Bektaşiler

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 20:47

OSMANLI VE CUMHURİYETİN KURULUŞUNDA BEKTAŞİLER VE GÜNÜMÜZDE BEKTAŞİLİK

90'lı yılların başından itibaren sivil toplum örgütleri içinde etkin bir biçimde görülmeye başlayan ve daha çok "Alevi" adını kullanan dernek ve vakıflarla, medya, bazı ekonomi çevreleri ve tabi siyasetçiler birbirleriyle çelişkili bilgiler vererek Aleviler/Bektaşiler hakkında zihinleri karıştırdılar.

Üzülerek belirtmem lazım ki, genel olarak din ve özel olarak da dinimiz olan İslam dini hakkında yeterli bilgi sahibi olmayan millet çoğunluğu verilen bu çelişkili beyanlar, yapılan açıklamalar, açık oturum ve her türden tartışmalı toplantılar sebebiyle bu anlatılanların hangisinin doğru olduğunu seçemez duruma gelmiştir.

Anadolu'da Selçuklu ve Osmanlı devleti ile birlikte bin yıla yaklaşan devlet geleneğimize ve bu kadarlık geçmişimize hiç bakmadan, sanki yepyeni bir problemle karşılaşmışız gibi davranmamızı izah güç sayılabilir. Ancak, Hacı Bektaş Veli'nin "ilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır" özdeyişini bilenler Alevilik/Bektaşilik konusunun nevzuhur bir mesele olmadığının farkındadırlar.

Konuya ilişkin bir tek tarih, din veya tasavvuf kitabı okumamış ve konuya daha çok ideolojik ve/veya siyasi bakan kişilerin bu konuda doğru bir tanımı ortaya koymasını beklemek doğru da olamazdı. Ve... öyle oldu. Bu sebeple bu kadar bilgi eksiğine dayanan tezler de doğrusu yanlışlıklarla dolu olmalıydı, bu da beklendiği gibi oldu. Zihinleri bulandırmaktan başka çare de yok, şu benim dediğim doğru kabul edin de iş bitsin demeliydiler. Şimdi söylenenler budur.

Kaynakça
Kitap: Osmanlı Devleti ve Bozok Sancağı
Yazar: Ali Şakir Ergin
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: OSMANLI VE CUMHURİYETİN KURULUŞUNDA BEKTAŞİLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 20:48

Doğrusunu söylemek gerekirse hala doğruyu bulma umudumuz var. İlme henüz adım atılmadığı için şansımızı kaybetmiş sayılmayız.
İşte bu arayışlar içinde biz de, tarihi, dini, tasavvufi ve sosyolojik geçmişi ve temelleri olan Alevilikle/Bektaşilikle ilgili olarak bazı konulara temas etmek istedik.
Ne yazıktır ki, Aleviliği/Bektaşiliği bir etnik yapı (ırk) olarak görenler Alevi olmayanlar bu işle ilgilenmesin derken, Türk ve Müslüman olmayan batılı ve Hıristiyan olanlarla Yahudi ilim adamları için bir itirazda bulunmadıkları gibi, onları kaynak olarak da kullanmaktadırlar.
Şunu başlangıçta belirtmemiz lazımdır ki, Alevlik/Bektaşilik bir ırkçı hareket veya anlayış olmadığı gibi, ırkçılığı kabul de etmez. Pir Hacı Bek-taş öğretisinde 72 milleti aynı gözle görmek vardır.

Bu anlayış bir bakıma Mevlana Celaleddin'in "ne olursan ol gel" diye başlayan mesajında olduğu gibi, evrensel bir çağrıdır. Bu çağrı Yunus Emre'de "Yaratılmışı hoş gör Yaratandan ötürü" deyişi ile ideal anlatımını bulur.
Bu anlatımda bir "Yaratan" ve bir de "yaratılan" vardır. Yaratan Yüce Tanrı, yaratılan da biz kullarız. Yani, bu anlatımda bir tek olan Allah'a iman bulunmaktadır. Onun için de nasıl olsa, hepimizi yaratan Tanrı tekdir ve hepimiz O'na inanmaktayız. Şu halde O'na olan sevgimiz, O'nun yarattıklarına da olmalıdır, fikrini açıklar. Bunu diyen Yunus'un "iyi bir mümin" olduğu ve bu imanını "Canım kurban olsun senin yoluna Adı güzel kendi güzel Muhammed" diyerek Muhammed Mustafa'ya imanla tamamladığını bütün dünya bilmektedir.

Adına ister Alevilik, ister Bektaşilik denilsin, isterse bu iki kelime birlikte söylenmiş olsun anlatılmak istenilenler hep aynı şeydir. Bu bizim kendi milletimize has, bizim atalarımızın kurup geliştirdiği ve evrensel boyutlar kazandırıp bütün insanlığa hediye ettiği bir anlayış, bir hayat tarzı iken bunu, satrançta ileri sürülen at, piyon veya vezirin geri çekilmesi gibi geri çekmeye kalkmanın ne tutarlı tarafı vardır, ne de buna gücümüz yeter.
Doğrusu, şimdi birilerinin bu evrensel mesajı mahalli hale getirme gayretleri içerisinde olduğu ayan beyan fark edilmektedir.

Pir-i Türkistan Ahmet Yesevi'yi yetiştiren Yusuf Hemedani ve Aslan Baha'dan Budapeşte'deki Gül Baha'ya kadar uzanan coğrafyamızda Bektaşilik pek çok milleti etkilemiş, pek çok milletin gönlünde taht kurmuştur. Bu sebeple, şimdi yapılmak istenilenler sadece Bektaşiliğe haksızlık değil; ayrıca yeni, dar ve bir takım kısır görüş ve düşüncelerle elde edilmek istenilen şey, siyasi ve/veya ideolojik menfaatlerdir.
Dünyanın neresinde olursa olsun, güneşe bakanlar, güneşin kendileri için doğduğunu sanırlar. Halbuki güneş, sadece kendisine bakanlar için değil, her şey ve herkes için doğmaktadır.

Alevilik veya Bektaşiliği kendi anlayış, inanış ve ideolojisi için bir model olarak görenler, yahut bunu kendi maksadı için kullanabileceklerini zannedenler aldandıklarını çok geçmeden görürler. Bunlar da, Avrupa'nın ortaçağ karanlığında yaşamadığımızı, bilgi çağım idrak ettiğimizi fark edeceklerdir.
Küçülen dünyamızda evlerimize kadar giren bilgisayarların internet denilen dünyaya açık bilgi kapısı ile hemen herkesin tanış olduğunu kabul etmemiz lazımdır. Tek tek harfleri yazarak kaydetme yerine optik okuyucularla belgeler, arşivler ve kitaplar bu bilgi akışı içinde yer aldıkça, bulanık suda balık avlamak, yahut cahillikten istifade ile halkı kandıracaklarını sananlar meydanda yapayalnız kalmaya mahkum olacaklardır.

Tarih-i Lütfi bu konuda şunları kaydetmektedir:

"Saltanat-ı Seniyye-i Osmaniye'de en evvel tertip olunan Yeniçeri askeri olup, sultan Orhan zamanında tahrir ve tertibine şüru ve o esnada, o vakit eizze-i kiramından Es Seyyid Muhammed el Hacı Bektaş - Kuddise sırruhu - Hazretlerine ümeradan bazılarının irsaliyle tanzim olunacak asker için duaları talep olunmuş, aziz-i müşarün ileyh, varan memurları hüsnü kabulle telebbüs ettikleri, ridalarından züvara aba pareler ita eylediler."

Yani Osmanlı devletinde ilk kurulan teşkilatlardan biri Yeniçeri askeri teşkilatı olup, Sultan Orhan zamanında, ululardan Seyyid Muhammed Hacı Bektaş Veli Hazretlerine devlet ileri gelenlerinden bazıları gönderilmek suretiyle, kurulmakta olan ordu için duaları talep edilmiştir.

Hacı Bektaş Veli Hazretleri de, gelenleri hoş bir tarzda kabul ederek, ziyaretçilere kendi giydiği elbisesinden aba parçaları (elbiseler) vermiştir.
Daha açık bir deyişle daha kuruluş aşamasında Yeniçeri Ocağı bir Bektaşi Ocağı olarak kurulmuştur. Bu konuda bütün dünya hemfikirdir.
Bu sebepledir ki, Hacı Bektaş Veli'nin sıfatları arasında "Gaziler Serdarı" ve "Alp Erenlerin Serçeşmesi" de bulunmaktadır.

Bektaşilik, Osmanlı'nın resmi ideolojisi olarak Yeniçeri Ocağının imha edildiği ve adına "vak'a-i hayriye" denilen 1826 yılma kadar da devam etmiştir.
En azından başlangıcından kapandığı tarih olan 1826 yılına kadar Bektaşilerin Osmanlı devlet düzeni içindeki uyumlu ve resmi ideoloji doğrultusundaki çalışmalarını anlatan günümüzde kaleme alınmış bir tek çalışmaya şahit olmayışımız ayıp olarak bize yetmelidir. Özellikle de Alevilik/Bektaşilik çalışmaları için kurulduğu iddiasını taşıyan vakıf ve dernekler için bundan daha büyük ayıp olamaz.

Bir de bu konularda yapılmış yüksek lisans ve doktora tezleri vardır ki, bunlara bakarsanız Aleviler başlangıcından itibaren Osmanlı devlet idaresi ile ters düşmüşler ve bu sebeple de yüzlerce yıl zulüm görmüşlerdir. Bunlara göre Sünni (Ortodoks) İslamı benimsemiş Osmanlı ile gayri Sünni (heterodoksi)yi benimsemiş Aleviler hep zıt kutupları oluşturmuşlardır. Bu çatışmalı ortam Cumhuriyete kadar gelmiştir.

Bu fikirleri Alevilik/Bektaşilik olarak kabul edenlerin bir taraftan tasavvuftan, vahdet-i vücud ve vahdet-i mevcut'tan bahsetmeleri, Bektaşiliğe ait bir takım ayin ve zikir usullerini çağdaş, hatta laik toplumsal kurumlar gibi göstermeleri ise, anlaşılabilir gibi görünmemektedir.

HACI BEKTAŞ VELAYETNAMESİNDE OSMAN VE ORHAN BEY

Alevi/Bektaşilerce makbul sayılan ve Hazrei Pir'in mehkıbe ve kerametlerinin anlatıldığı Velayetname-i Hünkar Hacı Bektaş Veli El Horasani4 de, Bektaşilerin Osmanlı Devletinin kuruluşunda birinci derece etkili olduklarını, hatta Ertuğrul Beyin ölümünden sonra Osman Beyin Kayı aşiretine Bey olmasını Hacı Bektaş Veli'nin sağladığını gösteren bir bölüm bulunmaktadır. Bu anlayış Bektaşilerin, en azından 1826 yılına kadar, bu devlet bizim kurduğumuz devlet diye sahip çıkmalarının tarihi, siyasi, dini ve psikolojik temelini oluşturmaktadır.

Müstakil bir bab (bölüm) halindeki menkıbe şöyle:

Rivayet olunur ki, Kayı Beyi Ertuğrul Hakka yürüyüp, rahmet-i Rahman'a kavuştuktan sonra, aşiretin beyliğine Ertuğrul Beyin büyük oğlu Gündüz Bey geçmiş. Osman yağız mı yağız, deli mi deli, ele avuca sığmaz bir yiğit, bir delikanlıdır. Sergerdelerini toplayarak zaman zaman Bizans üzerine akınlar yapmaktadır. Devletin zayıflığını hisseden Selçuklu Sultanı da Bizans ile hudut güvenliği anlaşmaları yapmıştır. Bu anlaşmaya göre her iki taraf da birbirlerinin sınırlarının değişmezliğini kabul ile, iyi komşuluk ilişkileri içinde yaşayacaklardır. Osman bu anlaşmalara riayet etmez. Bizanslılar bunun üzerine Selçuklu Hükümdarına bir mektup yazıp göndererek, Osman Bey denilen bu delikanlının yaptıklarını anlatıp şikayet eder ve eğer bunu durdurmazsanız, size karşı daha önce yaptığımız anlaşmalardan vazgeçerek ve biz de sizin topraklarınıza saldıracağız, diyerek bu delikanlının cezalandırılmasını ister.

Elçilerin bunu Selçuklu Sarayına, Konya'ya getirmesinden sonra, Selçuklu Sultanı bir müfreze göndererek, bu söz dinlemez, ele avuca sığmaz Osman nam kimseyi Konya'ya getirip cezalandırmak ister.

Söğüt'e gelen müfreze Osman Beyin elini, kolunu bağlayıp Konya'ya getirir. Konya'da Osman Beyi gören kumandanlarla vezirler, bu yiğide hayran olurlar. Böyle bir yiğidin cezalandırılamayacağı kanaatına varırlar ve bu fikirlerini Sultana arzederler.

Selçuklu Sultanı bunun üzerine:

Madem öyle dersiniz, o zaman bu Osman'ı Sulucakarahöyük'e götürünüz, Hazreti Pir ne derse onu yapalım, diye ferman buyurur.
Eli kolu bağlı olarak huzuruna getirilen Osman'ı görür görmez Haz-reti Pir heyecanlanır ve derhal çözülüp serbest bırakılmasını ister. Kendisine izzet ve ikramda bulunur.

O'nu getiren askerlere dönüp:

Ben burada yıllardır Osman'ı beklerdim, deyip sakladığı bir sandıktan bir tac çıkartıp Osman'a giydirir ve:
Biz O'na hünkarlık verdik, Selçuklu Sultanına selam idünüz, o da Beylük versün! der.

Bunun üzerine Ağabey Gündüz, Kayı Boyu Beyliğinden alınıp, Beylik görevi Osman'a verilir. Osman, Hünkar Hacı Bektaş Veli buyruğu ile Ka-yı boyuna Bey olur.
Ayrıca Sultan Orhan Yeniçeri teşkilatını kurduğunda, Hacıbektaş'a getirilen askerlerle ilgili menkıbeler zikredilir.

Yüzlerce yıl Bektaşi tekke ve dergahlarında okunan bu menkıbeler ve onların meydana getirdiği atmosfer; sosyo-psikolojik muhit nasıl inkar edilebilir?
1362-63 yılında çıkartılan bir kanunname ile esirlerden alınan ve adına "Pencik" denilen "Humus" vergisinin Gaziler Serdarı Hacı Bektaş Veli'ye ödendiği, daha sonra, bu vergilerin Murat Hüdavendigar zamanında Seyit Ali Sultan, Kara Rüstem ve Çandarlı Kara Halil Paşa'nın da imza koyduğu bir anlaşma ile orduya bırakıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca tekkenin sahip olduğu vakıf gelirleri yanında, başka gelirlerinin de mevcut olduğu bilinmektedir. 1826 yılında tekkenin kapatılması üzerine bu gelirlerin kesildiği, 1862 yılı başında yeniden açılmasına izin verildikten sonra, bu gelirlerin bir kısmının yeniden bağlandığı biliniyor. Hala kısmen devam eden ve adına "Hakkullah" denilen paranın Şamanlarda da örneği görülen din adamı tarafından toplanılan paralardan olmayıp, yasak döneminde, tarikat faaliyetlerini idame ettirebilmek için cemaat ileri gelenlerinin koyduğu özel bir tarikat vergisi niteliğinde olduğunu biliyoruz.

Kaldı ki, Fransız Hasluk'un da kabul ve itiraf ettiği gibi Osmanlı fetihlerinden sonra, fethedilen yere gelen ilk sivil kurum Bektaşi Tekkesidir. Ayrıca, pek çok Bektaşi Şeyhi de Osmanlı'nın askeri harekatına dervişleri ile birlikte katılmışlardır. Budapeşte'de medfun bulunan Gül Baba bu dervişlerin en meşhuru olmalıdır. Sefer sırasında vefat eden ve bu sebeple şehid kabul edilen Gül Baha'nın cenaze namazına Kanuni Sultan Süleyman bizzat katılmış ve defin merasimi sonuna kadar da mezarlıkta cemaatle birlikte bulunmuştur. Bu husus Gül Baha'nın Türbesindeki kitabede de kayıtlıdır.

1997 Yılında Hakk'a yürümüş olan Dede-Baba Doç.Dr. Bedri Noyan da:

"Bektaşilik uzun yıllar Osmanlı Devleti himayesinde Tanrı yolu olarak benimsenmiş ve korunmuştur" derken, Osmanlı dönemine ilişkin son yıllarda yazılıp söylenenlerin hilafına bir hususa işaret etmiş olmaktadır.

Osmanlı Döneminin son ve Cumhuriyet döneminin ilk Bektaşi Çelebisi Cemaleddin Efendi'nin de topladığı "Mücahidin Alayı" adlı bir gönüllü birliği ile Rus cephesinde savaşa iştirak ettiğini biliyoruz.

Bektaşi Tekkelerin 1862 tarihinde yeniden açılmasından sonra 18 Sefer 1322 (1904) tarihinde Çelebi Cemaleddin Efendi'ye Hacı Bektaş Veli Vakfi Mütevelliliği verildiğini de yine merhum Bedri Noyan Dede-Baba'dan öğreniyoruz.

Günümüz "Alevici yazarlarının iddialarının aksine Osmanlı döneminde Bektaşiler devletle bütünleşmiş durumda idiler.
Sultan Osman, Şeyh Edebalı'nın dervişi ve damadı olması sebebiyle Yesevi Tarikatına bağlı olduğu gibi, Sultan Orhan, Sarı Beyazıt, Yavuz Sultan Selim ve nihayet Sultan Abdulaziz de Bektaşi Tarikatına ikrar vermiş devlet başkanları idi.

Bugünkü problemlerin de kaynağını oluşturan 1826-1862 yılları arasında Bektaşiliğin kapalı ve Bektaşi'yim demek dahil, Bektaşiler lehine konuşmanın suç ve karalamanın serbest olduğu dönemdir. Bu konu bizim kitaplarımızda ve doktora çalışmamızda arşiv belgeleriyle ortaya konulmuştur. Bu konuyu teferruatıyla ve "iyi ki yapıldı" uslubu ile anlatan "Üssü Zafer" adlı eser Türk ilim hayatına tarafımızdan kazandırılmıştır.

Unutmamak lazımdır ki, imparatorluk Türkiye'sinin sosyal hayatım günümüze kadar, şiddetle tesir altına alan iki büyük Türk Tarikatı Mevlevilik ve Bektaşiliktir. Evliya Çelebi'nin yaşadığı devirde İstanbul'daki tekke sayısı 557'dir ve bunların çoğunluğunu Bektaşi ve peşinden de Mevlevi tekkeleri oluştururdu.

Geçmişi karalamanın, şimdiki zamanı ve geleceği de karalama olduğunu ne zaman kabul edeceğiz?
Üstelik geçmiş, yani tarih de bizim tarihimizdir; biz karalasak da aklasak da tarihçiler gerçeği bilmektedir ve bu gerçeğin kamu oyundan gizlenmesinin de kimseye yararı yoktur.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: OSMANLI VE CUMHURİYETİN KURULUŞUNDA BEKTAŞİLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 20:48

ATATÜRK HACIBEKTAŞ'TA

Atatürk ve arkadaşları 21 Kanunu Evvel 1335 (23 Aralık 1919) Pazar günü Hacıbektaş ilçesine gelmiştir. Bu gelişinde Hacı Bektaş evlatlarından Çelebi Cemaleddin Efendi'nin konağında kaldığını, ayrıca Salih Niyazı Baba'yı ziyaret ederek birlikte yemek yediklerini ve her iki Bektaşi büyüğünün de Milli Mücadeleye destek sözü verdiklerini biliyoruz. Söz vermenin dışında Salih Niyazı Baha'nın Atatürk'e 1800 altın verdiği de bilinmektedir.

Çelebilerin ise, verdikleri parayı saymaksızm Atatürk'e verdikleri rivayet olunduğu gibi, Çelebi Cemaleddin Efendi'nin:

"Anadolu'da bulunan Ceddim Hacı Bektaş Veli Hazretlerine samimi muhabbeti bulunan bilcümle muhibban ve Hanedan taraf-ı halisanelerine" başlıklı bir genelge neşrederek, Mustafa Kemal Paşa'ya muhalefet edeceklerin Hacı Bektaş'la kat'iyen münasebetlerinin olmayacağını ilan ettiği anlaşılmaktadır. Çelebi Cemaleddin Efendi daha sonra Kırşehir Mebusu olarak Meclise girmiş yan edilmiştir. ve B.M.M Başkan Vekilliği görevinde de bulunmuştur.
Alevilerin/Bektaşilerin Atatürk ve Cumhuriyet'e sahip çıkmalarının en önemli sebebi ve dayanağı olarak gösterilen Milli Mücadele günlerinde Atatürk'ün Hacıbektaş'ı ziyareti ve Çelebi Cemaleddin Efendi'nin Meclis Başkan Vekilliği yapmasıdır.

Hangi sebeple olursa olsun Alevilerin/Bektaşilerin Cumhuriyet'e sahip çıktıklarında kimsenin tereddüdü bulunmamaktadır. Tıpkı Osmanlının kuruluş ve yükselme dönemlerinde olduğu gibi, canla başla Cumhuriyet'in de kurulup gelişmesinde ciddi katkıları olan Aleviler/Bektaşiler, bu bakımdan kutlanmaya ve övülmeye değerdir. Bu da doğaldır. Çünkü bu devletlerin her ikisi de hem Türk devletidir, hem de kurucuları arasında Alevi/Bektaşi kültürüne mensup insanlar bulunmaktadır.
Bir takım yazarlar, Aleviliğin/Bektaşiliğin laiklik olduğu iddiasında bulunarak, bizim Osmanlı ile ilgili olarak belirttiğimiz hususlara itiraz etmekte ve Cumhuriyet de Osmanlı'yı birbirinin devamı değil muhalifi veya muarızı zannettiklerinden, Cumhuriyeti destekleyenlerin Osmanlıyı destekleyemeyecekleri iddiasında bulunmaktadırlar.
Bu iddialar tutarsızdır. Osmanlı, Selçuklu ve Akkoyunlu mirasına sahip çıktığı gibi, Cumhuriyet de Osmanlıdan pek çok şeyi devralmıştır. Aslında Nihal Atsız'ın dediği gibi, bu devletler, ayrı ayrı devletler değildir. Türk devletinde gerçekleşen "Hanedan" veya yönetim değişikliğidir.

Yoksa devlet aynı devlettir. Nitekim 1 Kasım 1922'de Saltanatın ilga edildiği haberi İstanbul'a gelir gelmez, Sadrazam'ın kendisine görev vermiş olan Padişaha çıkarak, Ankara'da Saltanatın ilga edildiğinden bahisle, bir devlette iki "Sadrazam" (Başbakan) olamayacağım beyanla görevi 4 kasım 1922'de iade ettiğini herkes bilmektedir.

Bunları yok sayarak veya bunları bilmeden, bir yere varmamız mümkün değildir. Ayrıca, birini sevmenin diğerine sövmeyi gerektirdiği gibi yanlış bir anlayışın bizi, karanlığa götüreceği ise açıktır.

Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet ne kadar bizim devletimizse, Osmanlı da o kadar bizim devletimizdir.
Kara Kuvvetlerimizin iki bin kaçıncı yılını niçin kutluyoruz?

ŞerAye ve Evkaf Vekaleti'nin 3 Mart 1924 tarihinde kapatılmasından tam bir buçuk yıl sonra 2 Eylül 1925 tarihinde 677 sayılı kanunla tekkeler ve tarikatlar da kapatılmış ve faaliyetleri yasaklanmıştır.
Tarikatların kapatılmasının iki temel sebebinden birisi, Şeyh Sait isyanı,20 diğeri de tarikatlardaki tefessüh ve savaş sonrasının sıkıntılarım istismar eden tarikatçıların tavrıdır.

Yasağa rağmen ülkemizin her tarafını dolduran tarikatlardaki deformasyon sosyal hayatımızı ciddi şekilde etkilemeye devam etmektedir.
Alevilik/Bektaşilik konusunda yazıp çizen veya vakıf ve dernekler kuranlar bu yasağı bildikleri için, bunları sivil toplum örgütü veya demokratik kitle kuruluşu biçiminde tesis ederek bu yasağı delme gayreti içine girmişlerdir.

Asıl problem de buradadır ve konuya ilişkin çözümler arayanların, palyatif ve siyasi istismar amaçlı çalışmalar yerine, temel insan hakları ve hürriyetleri açısından yaklaşarak çözümler üretmesi gerekir.

Çünkü, kendilerini örnek aldığımız ve kendileriyle birleşip entegre olmak istediğimiz Avrupa'da bugün bütün tarikatlar serbesttir. Kendi kıyafetleri ile gezerler ve bazı büyük tarikatların, milyarları aşan varlıkları vardır. ABD ve Japonya gibi ülkelerde de durum aynıdır.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: OSMANLI VE CUMHURİYETİN KURULUŞUNDA BEKTAŞİLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 20:48

GÜNÜMÜZDE BEKTAŞİLİK VE BEKTAŞİLERİN PROBLEMLERİ

Bu konuyu belli bir disipline de bağlı kalmaksızın aşağıdaki biçimde maddeler halinde anlatmayı uygun bulduk:

a. Terminoloji Problemi:


Bektaşi Tarikatı da diğer tarikatlar gibi klasik bir tarikattır ve tamamen İslami bir kimliğe sahiptir. XII. yüzyıldan XX. yüzyılın başına kadar uygulamalar da bunun reddedilmez tanığıdır. Fakat, bu konulardan habersiz veya, mensup olduğu ideolojisi itibariyle kendisini Müslüman saymayan bir takım kimseler, bu gerçeği inkar ederek kendi ideolojilerine uygun yeni iddialar ileri sürmekte ve zihinleri bulandırmaktadır.

imparatorluk dönemimizde, yurdun her tarafında, her türlü belgede sadece Bektaşi kelimesinin kullanıldığı ve 1826 yılında Bektaşiliğin yasaklanması sonrasında kendilerini tanıtıcı bir kelime olarak Bektaşiler tarafından Alevi kelimesinin kullanılmaya başlandığı ve bu kelime etrafında günümüzde bir takım spekülasyonlar meydana getirildiği bilinmektedir.

Bugün bütün İslam dünyasında kullanılan "Alevi" kelimesinin, hemen hemen her ülkede farklı anlamlara geldiği de bilinmektedir. Mesela, İran'da "ben aleviyim" dendiğinde, Hz. Ali soyuna mensup olduğunuz anlaşılır ve Hz. Ali torunlarından kimin soyundan olduğunuz, sorulur. Medine'de de durum aynıdır.
Eğer Azerbaycan'da Alevi olduğunuzu söylerseniz, size hayretle bakarlar ve Hz. Ali'yi Allah kabul ettiğinizi zannederler. Çünkü, orada Alevi sözü "Ali Allahi" 1er denilenleri ifade eder.

Bektaşilik ise, hiç bir yanlış anlamaya meydan vermeyen açık ve net bir deyimdir.
Bu noktadan bakıldığında, mesela Nahçıvan'da önce şaşırırsınız, cadde ve meydan ismi olarak bile Bektaşi isimleri vardır. Sosyalist dönemde 15 yıl kadar Eğitim Bakanlığı yapmış bir zat sebebiyle Bektaşi adı cadde ve meydanlara verilmiştir. Aile ismi olarak Bektaşi adı orda yaşamaktadır. Ancak Bektaşilik hakkında fazla bilgi yoktur.

Ülkemizde Aleviler denilince bundan Bektaşiler kastedilmektedir. Nitekim Alevi kelimesi, Bektaşi kelimesi yasaklandıktan sonra, onun yerine kullanılmaya başlanmıştır. Ancak özellikle de 1990 sonrasında Alevi kelimesinin, Bektaşi, Halveti, Kalenderi, Torlak, Nusayri, Ateist, Ateşperest, güneşe tapan gibi, birbiri ile yan yana dahi gelmeleri mümkün olmayan, dini, felsefi gurupların hepsine şamil olacak şekilde, karma bir deyim olarak kullanılmaya çalışıldığı görülmektedir. Alevi kelimesinin hatta solcu, sosyalist, azınlık ırkçısı anlamlarında bile kullanıldığına şahit olunmaktadır.
Bu sebeple de kimin hangi Alevilikten veya nasıl bir inançtan bahsettiği anlaşılamamaktadır.

Aleviler için Fuat Köprülü ile kullanılmaya başlayan ve günümüzde de daha çok Fransız tarih ekolüne mensup olanlarca ifade edilen heteredoks deyiminden Sünni olmayan anlamı mı, yoksa sapık, yoldan çıkmış anlamı mı kast edildiği izaha muhtaç görünmektedir.
Alevilerle/Bektaşilerle ilgili olarak kullanılan (şeriat, tarikat, marifet, hakikat, zikir, niyaz, ayin, ... gibi) tasavvuf terimleri yazarlara göre, tarihi ve klasik anlamları dışında ve bazan da zıt anlamlarda kullanılmaktadır.

b. Siyasallaşma Problemi:

Günümüzde hemen her şey gibi, bir din problemi olan Alevlilik/Bektaşilik konusu, kendi alanı içinde değerlendirilmesi gerekirken, siyasallaşmış ve tamamen siyasi bir muhtevada ele alınmaktadır. Hatta o kadar ki, din kurumu olan Diyanet İşleri Başkanlığı, belki de konunun aşırı derece siyasallaşmış olması sebebiyle Alevlilik/Bektaşilik konusunu din problemi olarak algılamak bile istememektedir.

Laik devlet yapımız içinde, dinin siyasete alet edilmesi yasaklanmış olduğu halde ve dini şöyle veya böyle siyasete alet eden partilerin kapatıldığı veya kapatılması içi davalar açıldığı günümüzde ortalıkta, Aleviler parti kuruyor, Aleviler şu partiyi destekliyor, Aleviler şu partiye destek vermezler, Aleviler şunu istiyor, bunu istemiyor gibi pek çok söylentiler dolaştığı ve mevcut partilerden en sağdakinden en soldakine kadar bütün siyasi partilerin Alevilik üzerine siyaset geliştirmekte oldukları halde görevi bu işleri takip olan "ilgili ve yetkililer harekete geçmemektedir.
Nerede ise, hemen herkes Aleviliği/Bektaşiliği bir siyasi konu zannetmektedir.

Rufai, Kadiri veya Nakşi tarikatından bahsedildiğinde "dinci, şeriatçı" imajı oluşurken Alevilik/Bektaşilikten bahsedilince "çağdaşlık" kastedildiği gibi bir durum ortaya çıkmaktadır.

Halbuki tarikat olma bakımından Alevliğin/Bektaşiliğin diğer tarikatlarla bundan hiç farkı olmadığı bilinmektedir.
Tarikatçılığın yasaklığı sebebiyle-yukarıda da temas edildiği gibi - eskiden olmayan yeni bir takım müesseseler de icat edilmektedir. Bu yeni icat şeylerin başında "Cem Evi"nin geldiğinde kuşku yoktur.

Devrim kanunları kabul edilen kanunlardan birisi ile kapatılmış tarikatlara, sırf siyaset ve rey endişesi ile Bütçeden para verilmesi ise, sadece bize ait garipliklerden olmalıdır.

Öyle zannediliyor ki, birkaç vakıf veya derneğe para verilince Aleviler/Bektaşiler iktidar partisine rey verecekler... Yahut bu paraların Alevi/Bektaşi fakirlerine ulaşacağını zannedenler de var. Bu paranın siyaset yapan birkaç vakıf veya dernek yöneticisine kaldığını bilenler de bilmezlikten geliyor.
Devletin temelini oluşturan laikliğin, devletin din, mezhep ve tarikatlar karşısında adil ve eşit bir tutum takınması gerektiği ve dinle doğrudan bağlantılı olan bu unsurların siyaset dışında tutulması lazım geldiği henüz anlaşılamamış, gözükmektedir.

Alevi-Sünni, her ne olursa olsun, dinle ilgili her şeyin siyaset dışı kalması gerektiğinin altını özellikle çizmek istiyoruz.
Laikliğe herkesin rıza göstermesi gerekir. Bizim partiye rey verenleri istisna edelim mantığı, patolojik bir mantık olmalıdır.
Alevilik/Bektaşilik konusu laiklik şemsiyesi altına alınarak siyaset dışına çıkartılmadan herhangi bir çözüme kavuşturulamaz.
Alevilik/Bektaşilik siyaset ve ticaret metaı olmaktan kurtarılmalıdır.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: OSMANLI VE CUMHURİYETİN KURULUŞUNDA BEKTAŞİLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 20:49

c. Zaman ve Mekan Problemi:

Alevilik/Bektaşilikten bahsedenlerin büyük bölümü tarihe ait zaman dilimleri ile günümüzü birbirine karıştırmakta; bunlardan bir kısmı da Türklerin Aleviliği İran'dan aldığını zannetmektedirler.

Ayrıca, konu Türkiye ve İran olunca da iki ülke arasındaki hududun Safevi ve Osmanlı devletleri zamanında da aynı olduğu zannedilerek mekan karıştırılmaktadır.
Özellikle de Alevi/Bektaşilere yapılmış olan zulüm ve baskı dönemi olan 1826-1862 yılları yerine bütün Osmanlı tarihi böyle zannedilirken, Hacı Bektaş Veli, Şeyh Edebalı, Geyikli baba ve benzeri Horasan erenlerinin hizmetlerinden ve Yeniçerilerin Bektaşiliğinden hiç bahsedilmemektedir.

Osmanlı tarihi boyunca Aleviler/Bektaşiler zulüm görmüşlerse, kendileri Bektaşi olan ve istemedikleri Padişahları "al aşağı" ediveren Yeniçeri askerleri bu zulme niye dur dememişler diye bir soru bile akla gelmemektedir.

Çorum ili Osmancık ilçesinden olan Baltacı Mehmet Paşa gibi yüzlerce Osmanlı Paşasının Alevi/Bektaşi olduğunu bugün biliyoruz. Bu adamlar, kendi zamanlarında Bektaşiliklerini sakladılar mı sanıyoruz?

Bugünkü değerlendirme hatta topyekun meseleyi kavramadaki en önemli handikapımız, zaman ve mekan konusunda zihnimizin netliğe kavuşmaması gözükmektedir.
Osmanlı Tarihi konularında doktora veya benzeri uzmanlık çalışması yapmış olanlar içinde -ne hikmetse- Yavuz Sultan Selim dönemi çalışmış adamımız yoktur. Fakat, Osmanlı paleografyası okuyamayan ve eski deyim ile "Elifi görünce mertek zanneden" nice yazar, Yavuz dönemi ile ilgili hükümler vermektedir.

Özellikle de Safevi Şeyhleri'nin merkezi olan Erdebil, Erdebil Tekkesi ve Safevi ideolojisinin ideologları Şeyh Safiyüddin, Şeyh Sadrettin, Şeyh İbrahim, Şeyh Cüneyd, Şeyh Haydar ve nihayet Şah İsmail silsilesi ve yaklaşık 250 yıllık bir zamanı ve bunların Trabzon'dan Konya'ya kadar uzanan serüvenlerini hatta neler yaptıklarını ve bunların etrafında yer alan Türk oymak ve boylarını bilmeden söylenen şeylerin yanlış olabileceği aklımıza bile gelmemektedir.

Zaman ve mekanla birlikte bu konularda bilgi eksiği bulunanlar, tarihi, tarihi olayları, bu olayların geçtiği mekanları birbirine karıştırmakta ve sonuçta içinden çıkılmaz karışıklıklara şahid olunmaktadır.

TV'lerde bazı Prof'larca, Sünniliği 1517'de Mısır'ın fethinden sonra, Yavuz'un Mısır'dan, Sünni din adamlarından alarak ülkemize getirdiği iddiası, söz konusu gülünç durumlara bir misal olarak zikredilebilir.

Bu iddiaya göre, devlet ve millet olarak Sünni olmayan Osmanlı bu tarihten sonra Sünniliği seçmiştir. Halkı zorla Sünnileştirmişiz.! Madem öyle ise, Sünni olmayan İran'la niçin savaş yapılmıştır?

d. Yeni Bir Din yahut Ateizm Problemi:

Dün komünizm varken bütün hür dünya, komünizme karşı müşterek tedbirler alma ve insanlığı bu fesadın tehlikesinden korumaya çalışıyordu. Sovyetlerin çöküşü ile birlikte komünizm de ortadan kayboldu gitti ve bu tehlike de ortadan kalktı.

Şimdi, aynı hür dünya bu sefer eski Sovyetlerden yayılan din tanımazlık olarak tanımlanabilecek olan "ateizm" fesadına karşı iş birliği yapmaktadır. Bizim de yakından takip ettiğimiz bu faaliyetlere Vatikan dahil Hıristiyanlar, Yahudiler ve Müslümanlar ikili veya üçlü çalışmalar yaparak katılmaktadırlar.

Gerçekten de ateizm insanlık için aşağılayıcı, disiplin tanımaz ve kamu düzeni açısından da ciddi problemler içeren bir inkar sistemidir. Dinlerin iman sisteminin zıddına, inanılması gereken her şeyi inkarı esas alır.

Bizde Abdullah Cevdet ve arkadaşları tarafından gündeme getirilmiş ve 1938'de Atatürk'ün ölümünden sonra bir süre eğitimimizi de etkilemiş olan bu ateizm denilen akım, Eski Yunan Felsefesine dayanıyor ve kelime anlamı "Allahsızlık ve inkar" anlamlarına geliyor.

Sovyetler Birliği devrinde her dereceli okulda ve her bilim dalında ateizm bir ilim gibi okutulurdu ve baraj dersti. Bu dersi geçemeyen sınıfta kalırdı.
İşte burada okutulan ders kitaplarına göre de ateizm: "Ateizmin (inkar etmek) tetkik ettiği mühim problemler, gerçekliğin insan şuurunda tahrif edilmiş in'ikası olan dinin sosyal tabiatı, onun meydana gelmesi, inkişafı ve aradan kaldırılmasıdır. İlmi ateist nazariye yalnız dinin, onun sosyal tabiatının ve içtimai rolünün ilmi tahlili esasında mümkündür.

İlmi ateizm dini itikatların meydana gelmesinin ve mevcutluğunun sebeplerini aydınlaştırarak, onun aradan kaldırılması yollarını ve usullerini muayyenleştirerek, dini tasavvurların ve anlayışların bütün kompleksinin: Allah'a imanı, ruhun ölmezliğini, kıyamet gününü, alın yazısını (kadere iman), ahiret mükafatını vs.'ni tehlilden geçirir. İlmi ateizm materyalist mevkiden dinin aslının, esasının olmadığının felsefi, tabii-ilmi, tarihi ve psikolojik isbatını yapar."

Marksist - Leninci felsefeye dayanan ateizm, komünizmin özünü ve inanç kısmını oluştururdu.
Osmanlı gibi bir devleti kurmuş ve bütün dünyaya medeniyet ve insanlık öğretmiş bir toplumu bu şekilde insan haysiyetine ters bir anlayışa çekme çabalarını hoş görmek, en azından insanlık onuruna, milli medeniyet, kültür ve tarihimize saygısızlıktır.
Ateistler kabul etse de etmese de Aleviler/Bektaşiler Türk'tür ve Müslüman'dır.

e. Aşırı Sol ve Bölücü Örgütler:

Aleviler/Bektaşiler arasında taban oluşturmak isteyen aşırı sola mensup terör örgütleri ve etnik bölücü terör örgütleri, Aleviliği ve Alevileri savunuyor görünerek kendi siyasi ve ideolojik anlaşıylarını Alevilik/Bektaşilik olarak sunmaya çalışmakta, yurt içinde ve dışında bu maksatla yayınlar yapmaktadırlar.

Bu örgütler:

1. TKP/İşçinin Sesi
2. Devrimci Yol
3. TDP Türkiye Devrim Partisi (TKP-B)
4. TKP/ML
5. MLKP-K (Marksist-Leninist Komünist Parti - Kuruluş)
6. PKK
7. TİKKO
8. Kürdistan Aleviler Birliği, gibi örgütlerdir.

Özellikle son aylarda Karadeniz bölgesine sarkan bu aşırı sol terör örgütlerinin Alevi/Bektaşi vatandaşları kendi yandaşları gibi gösterme çabasında oldukları bilinmektedir. Alevi Sünni bütün vatandaşların ve güvenlik güçlerinin dikkatli davranarak bu oyuna gelmemeleri lazımdır.

f. Kiliselerin ve Yabancıların Destekleri:

Çeşitli kiliselerle, yurt dışındaki bazı belediye, mahalli senato ve üniversite gibi kuruluşlar, toplantı, hafta, yıldönümü gibi bahaneler ve mahalli kültürün yaşatılması gibi kılıflarla bölücü ve bozguncu muhtevalı ve istismara yönelik çalışmalara maddi destek sağlamaktadır.
Türkiye ve Orta Doğuda Alevilik ve Batıni Hareketler Enstitüsü gibi bir takım enstitü ve araştırma merkezleri de, bulundukları ülkenin istihbarat teşkilatlarının çizdiği milli politikalar istikametinde faaliyetler yaparak bu bölücü ve bozguncu faaliyetleri kültürel açıdan desteklemektedirler.

g. Muhafazakar Alevilik/Bektaşilik Sahipsiz:

Yurt içinde ve yurt dışında muhafazakar Alevi/Bektaşi kesim sahipsiz ve ilgisiz durumdadır. Anasından babasından gördüğü, bildiği; ikrar verdiği Bektaşiliği yaşamak isteyen, her işini Musahibinden ve Dede veya Baba'dan öğrendiği gibi yapmak isteyen ve Alevi/Bektaşi gurubun çoğunluğunu oluşturan halk hem bilgi, hem para, hem de organizasyon bakımından zayıf durumdadır.

Dedeler, Babalar hem bilgi bakımından yetersiz, hem de tarikatçı damgasını yiyecekler diye çekingendirler. Medya kendilerine ilgi göstermemektedir. Devletin maddi yardımı örgütlere ulaşmaktadır. Kültürel bakımdan, bilgi desteği bakımından kendilerine yardımcı olabilecek resmi veya gönüllü kuruluşları yoktur.
Malatya'daki Hacı Bektaş Derneği ve Cem Vakfı'nın bazı şubeleri gibi birkaç gönüllü kuruluş yanında Hacı Bektaş Çelebisi ve birkaç Baba kendi gayretleri ile bir takım telkinlerle cemaatı kendi çizgisi içinde tutabilmenin gayretini göstermektedir.

h. Köyün Şehirleri İşgali Ve Bektaşiliğin Köylüleşmesi:

1930'lu yıllarda merhum Atatürk, tarım toplumu özelliğini yaşayan insanlarımıza moral vermek ve onları daha çok üretime sevketmek için, "köylü milletin efendisidir" demiş olmasına karşın, kültürümüzde bir köylü - şehirli farklılaşması vardır ve - ne yazıktır ki - hala yaşamaktadır.
Yolsuz, okulsuz, susuz, kitle haberleşme imkanlarından yeterince istifade edememiş, şehirdeki sağlık ve sosyal imkanları bulamayan insanların yaşayışları, olaylara bakışları, dünya görüşleri elbette biraz daha geri olmaktadır.

Kalkınmış ülke, köydeki imkanların seviyesini şehir seviyesine getirmiş ülkedir, demek bile mümkündür.
Denilebilir ki, önemli olan insan olmaktır, köylü veya şehirli olmak o kadar önemli değildir.
Doğrusu, günümüzde yaşanılan din kaynaklı bütün problemlerin baş kaynağı, köylülüğün şehirleri işgal etmesi; okumuş - yazmış ama köylülükten kurtulamamış, medeniyetin imkanlarından istifade edemeyerek dünya görüşünü değiştirememiş köylülerin din adamı sınıfını ve din ilimlerinde (İlahiyat Fakülteleri) akademik kadroları işgal etmiş olmalarındadır.

Aynı akıbet Alevilik konusunda da yaşanmaktadır.
Dün, Cumhuriyet öncesi ve tarikatlar kapatılıncaya kadar, Hacı Bek-taş Veli tarikatına girmiş köylüye Kızılbaş veya Alevi, şehirliye ise, Bektaşi denilirdi.
Şehirlerde devlet denetimi daha fazla olduğu için, tarikatların kapanmasıyla, diğer tarikatlarda olduğu gibi, Bektaşilik de sıkı denetimle ortadan kalktı. Tarikatların çok partili dönemde siyasette kullanılması başladığında, diğer tarikatlarla birlikte Bektaşilik de istismar konusu oldu.

Ülkemiz sosyal yapısı bakımından da önemli bir problem olan bu konu zaman zaman "gece kondu" problemi şeklinde incelemelere konu olmuşsa da, sosyal yapı ve sosyal değişme noktasından yeteri kadar incelenmemiş görünmektedir.

Cemiyetimizde entellektüel, aristokrat ve aydın kesim olarak da anlatılan kesimde din konusunda farklı algılamaların olması, din adamlarının dili ile bu kesimin dilinin birbirinden farklı olması; tarihimizdeki en yüksek seviyede akademik din bilgini seviyesine ulaşmış olmamıza rağmen, İslamın iyi anlatılamaması gibi sebeplerin en önemlisinin köylü insanların din ve dünyaya bakışlarında bir gelişme ve değişme yaşamadan; bir dünya görüşü elde edemeden din adamı sınıfı içinde ciddi bir yekuna kavuşması var gözükmektedir.

1938-1950 arasında din eğitim ve öğretiminin olmayışı, 1950'lerde yeniden başlayan din eğitim ve öğretimine şehirlilerin ilgi göstermemesi yüzünden, dünyayı kendi köyleri zanneden bir takım köylü çocukları, çoğu bir takım dernek ve vakıfların yardım ve katkıları ve (aman ha başını dik tutma, sen dersini ezberle, yere bak) gibi lüzumsuz ve aşağılayıcı telkinleriyle din eğitimi yapmış olan insanlar akademik çalışmalar yaptılar, derslerinde çok başarılı oldular, ama hayatı ve dünyayı öğrenemediler.

Şehirlerin yerleşik insanları olan aristokratlarla aydınlarının problemlerini anlayamadılar ve bunlara verdikleri cevaplar da bu kesim tarafından yetersiz ve kaba bulundu.

"Aydın din adamı" arayışı bu sebeple hala devam ediyor.
Arada bir çıkan ve ümit veren insanlar da, şöhretin ve bu yeni çevrenin baskısı ile "ne oldum delisi" dedikleri şekle dönüyorlar.
Kültürümüzde pek çok bakımdan köy , şehir ayırımı vardır. Bu ayırımın azaltılması, köylerimizin de şehirlerdeki imkanlara kavuşması gerekir. Normal sosyal gelişme bu şekilde sağlanır.

Osmanlı İmparatorluğu döneminden, tarikatların kapandığı döneme kadar Hacı Bektaş Veli Tarikatına bağlı olan şehirlilere Bektaşi, köylülere de Kızılbaş denirdi.
Bizim bu yazımızda (Alevi/Bektaşi) şeklinde birlikte kullanmamız, bunların eş anlamlı olduğunu belirtme ve anlatım kolaylığı düşünülerek yapılmıştır.
Köyde tarikat toplantısı olan Cem Ayini, saz veya kopuzla, aşığın okuduğu nefeslerle yapılırken, şehirdeki Bektaşi toplantılarında saz veya kopuzun yanında kudüm, tambur, çalpala gibi aletler de kullanılır ve Cem ayininin yapılış maksadına uygun bestelenmiş ayinler icra edilirdi.
Bu besteler arasında da en çok saba, segah, neva, uşşak, hicaz ve hüseyni makamları yer alırdı.

Osmanlı döneminde olduğu gibi, Cumhuriyet'in kurulduğu yıllarda da, Muharrem ayının ilk on günü öğle ezanları camilerde ağıt havasım andıran "Hüseyni" makamında okunurdu. Bu, toplumun bütünü tarafından paylaşılan Kerbela hüznünü hatırlatırdı.

Eski toplum yapımız "tarım toplumu" özelliği gösterdiğinden köy Bektaşiliği bu yapıya uygun bir tarzda düzenlenmişti. Tarım düzenimizde işin olmadığı mevsim olan kış günleri tarikat toplantılarının yapıldığı zamanlardı.

Şehir hayatında biraz daha farklı yapı vardı. Çok az bulunan memur yanında esnaf ve zanaatkar yılın her mevsiminde çalışırdı. İnsanlar içinde okur yazarlar ve sanatkarlar da bulunurdu. Özellikle İstanbul gibi, pek çok tarikatın olduğu ve devlet başkanlarının oturduğu yerde protokole katılan, Padişahı tahta çıkaran, taç giydiren, kılıç kuşatan törenlerde Mevlevilerle birlikte olan şehir Bektaşileri, Bektaşiliği entelektüel bir boyuta taşımışlardı.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: OSMANLI VE CUMHURİYETİN KURULUŞUNDA BEKTAŞİLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 20:49

Toplum yapısındaki değişiklikler, köyden şehire göç, sanayiin gelişmesi, gecekondulaşma gibi sebeplerle köylülerle birlikte "köyden indim şehire, şaşırdım birdenbire" deyişinde özetlenen bir şaşkınlık dönemi hala yaşanmaya devam edilmektedir.

Köyleri şehirleştireceğimize, bu yapı ile şehirleri köyleştirmiş olduk. Köylü Alevi/Bektaşi Dedesi şehirde de evlerde toplantılar düzenleyerek, köy usulü ayinler yapmaya devam etti.

Bazı yerlerde buna da imkan yoktu. İş hayatı pek çok şeye fırsat vermiyor, ekmek parası insanların bütün vaktini alıyordu.
Birdenbire Alevilik gündemi işgale başlayınca, Alevi/Bektaşilerin yaşadıkları mahallelerde dernekler, vakıflar kurulmaya başlandı ve çoğunluk köylü olduğu ve bağlı olduğu tarikat adamları da köylü Dedeler olduğu için, şehir Bektaşiliği yerine köylü Bektaşiliği olan Kızılbaşlık şehirleri ve medyayı doldurdu.
Şehirlerde azınlığa düşen Şehir Kızılbaşları diyebileceğimiz Bektaşiler ve şehirlilerin tarikat adamı olan Babalar nerede ise, tanınmaz duruma düştüler.
Eskiden büyük salonlarda, kalabalık cemaatlerle yapılan Bektaşi ayinleri yerine, yeni icat "Cem Evleri"nde, küçük guruplarla, tıpkı köylerde yapılan ayinler icra edilmeye başlandı.

Dedeler eskiden ezberledikleri ve kendilerinden de cahil olan köylülere hitap eden nasihat, tebliğ ve duaları otantik olarak tekrarlamanın dışında, bu yeni duruma intibakı sağlayamadılar.

Alevilik konusunu anlatan günümüz yazarları ayin sırasındaki müziği göstererek Alevilik/Bektaşilikten ayrı olduğunu ile sürüp, aralarında ayrılık yoksa, Sünniler niçin namazda saz çalmıyorlar gibi bir soru da soruyorlar.

Tarikat ve tasavvuf hakkında bilgi sahibi olmayanların sormasını makul bulmakla birlikte, bunları bildikleri halde soranların iyi niyetli olmadıkları da anlaşılmaktadır.
Tarikatlarda, tarikatın ibadeti olan zikir ve ayinlerde ritim saz kullanılmaktadır. Sadece "hafi" (sessiz ve gizli) zikri benimsemiş olan Nakşi-likte ritim saz yoktur. Onun dışında kalan, Mevlevi, Kadiri, Rufai, Halvet, Gülşeni tarikatları ve benzerlerinde farklı musiki aletleri ritim saz olarak kullanılır. Tarikat ibadetleri hiç bir zaman, bizim ülkemizde camilerde yapılmamıştır.

Şeriatın ibadeti olan namaz ise, bütün tarikatlarda olduğu gibi Alevilik/Bektaşilikte de vardır ve bunu inkar, sadece inkar eden kişinin şahsi görüşü olur.
Mevlevilerde ve Bektaşilerde, ayin başlangıcında halka veya salonun durumuna göre, salonu çevreleyecek şekilde oturan dervişlerin birbirlerine ve posta niyaz etmelerini, namaz kelimesi ile anlatmak ve buna "halka namazı" gibi isim verme işi yeni icat bir yakıştırmadır. Bu bir niyazdır.
Alevilik/Bektaşilik Sünnilikten farklıdır, çünkü camiye isteyen herkes girebildiği halde Cem'e herkes giremez, diyenler suç işleyenlerin, günahkarların bu ayine katılamayacaklarını belirterek bunun önemli bir fark olduğunu ifade etmektedirler.

Doğrusu bütün tarikatlarda, tarikat ayinine sadece o tarikata daha önce usulüne göre girmiş olanlar katılır; bu genel kuraldır. Diğer muhip-ler ve seyirciler sahnede okuyan sanatkara tempo tutarak katılmak kabilinden katılırlar ve zikri kendileri de sanki derviş gibi, şeyhin tekrarlarına ve talimatlarına göre gönüllü olarak iştirak ederler.

Ancak Ayin-i Cem bir farklılık gösterir ve burada Baba veya Dede'nin "Hakim"lik görevi de vardır. Daha çok "Dar-ı Mansur"a çekilen Çan'a işlediği iddia edilen suçu sorulur, gerekirse şahitler dinlenir ve Baba veya Dede kararını açıklar ve infaz eder.

Bugüne kadar bu ayindeki Baba veya Dede "Hakim" gibi karar verip, Savcı veya Polis müdürü gibi infaz yapmasında bu yetkileri kimden alır? Bu yetkilerin kaynağı nedir? diye hiç kimse sormamış veya düşünmemiş gözükmektedir.

Gerçekten bu yargı yetkisinin kaynağı laiklik midir, çağdaşlık mıdır, demokrasi veya halk mıdır? Yoksa ilahi midir?
Dede veya Baba hakim (yargıç) sıfatıyla sürgün ve ölüm cezalan dahil, pek çok ceza verebilir ve cezasını çekmeden suçluyu tekrar ayine alırsa, suçlunun cezasını kendisi çeker.

Diğer taraftan sadece bir gösteri haline dönen bu Cem törenleri, ticari bir faaliyete dönme eğilimi göstermesi bir yana, tamdık, tanımadık herkesin katıldığı toplantılar şekliyle zaten özelliğini kaybetmiş görünmektedir.
Şehirler köyden farklı olduğu için, kimse, diğerinin ne yaptığını bilememekte ve takip edememektedir. Baba veya Dede birini "düşkün" ilan etse bile, düşküne uygulanan toplumla ilişkilerini kesme müeyyidesi nasıl uygulanabilir?

Kaldı ki, bugün liderlik yapan pek çok insanın Alevilik/Bektaşilik ölçülerine göre düşkün olduğunu herkes bilmektedir. İkrar vermemiş liderler ise, ayrı bir problemdir.
Biz bu yazımızla, din, tasavvuf ve tarikat hakkında bilgi eksikliği olanların yaptıkları yanlışlıklara işaret etmek istedik. Başka niyetimiz de yoktur.
Diğer taraftan tarım toplumu için düzenlenmiş tarikat kurallarının körü körüne savunulması ve taklidi yerine, artık şehirli toplum için düzenlenmesi gereğine de işaret etmiş olduk.

Yasak devam ederken bu reform sayılabilecek düzenlemeleri yapmak mümkün değildir.
Tarikatları yasaklayan 677 sayılı kanun daha önce birkaç değişikliğe maruz kalmıştır. Bu mesele din, tarih, hukuk, sosyoloji, sosyal psikoloji, strateji ve güvenlik uzmanları başta olmak üzere ilim ve devlet adamlarınca müzakere edilerek, tarikatlar yeniden açılmalıdır. Bize göre, başlamış olan sosyal çözülmeyi önlemenin en doğru yolu budur.

Merhum Atatürk'ün kurduğu ve herkesin melcei olan laik, demokratik hukuk devletinde herkesin aklını başına alması ve çocukların "benim horozum senin horozunu döver" mantığından kurtulması lazımdır.

DİĞER BAZI PROBLEMLER

1. Aleviliğin bugünkü problemlerini herhangi bir disipline bağlı kalmadan aşağıdaki şekilde ve maddeler halinde saymak mümkündür:

a. Alevilik müstakil bir dinse, kurucusu kim, temel esasları ne, öteki dinlerden farkı ve toplumumuz veya vatandaşlarımız için gerekli olduğunu gösteren ilkeleri nelerdir?
Kaldı ki, milletin bin yılı aşkın mensup olduğu ve mennun da olduğu bir dini de bulunmaktadır. İşin garibi, bu siyasiler de bu milletin kabul ettiği İslam dinine mensup olduklarını söylemektedirler ve milletimizin yeni bir dine de ihtiyacı bulunmamaktadır.

b. Alevilik gerçekten farklı bir İslam mezhebi ise, öteki mezheplerle benzer ve farklı tarafları nelerdir? Bu mezhep bir inanç mezhebi mi, yoksa fıkhi bir mezhep midir?

Eğer farklı bir mezhepse, farzedelim ki, Caferi Mezhebi ise, İran, Irak ve Suriye Caferileri ile benzerlikleri ve farklılıkları nelerdir?
Türkiye Alevilerinden siyasilerimiz dahil, herhangi bir vatandaşımızın tanıdığı bir tek Humeynici var mıdır? Yoksa, bu nasıl Caferiliktir?

c. Bunların hiçbiri doğru değil de, Türkiye Alevileri bir tarikat mensubu iseler -ki öyledir ve bu tarikatın adı Bektaşi Tarikatı'dır- insanlarımız, herhangi bir tarikata girmek için, sadece o tarikatın dayandığı dine mensup olmanın şart olduğunu; tarikatlara girmek için şu veya bu mezhebe mensup olmanın hiçbir dinde şart olmadığım, bir tarikata o dine mensup olmak şartı ile farklı mezheplerden insanların girebileceğini nereden bilsinler?

2. Ülkemizde tarikatlar resmen kapalı, tarikatçılık (de facto) bir durumda, fiilen serbest konumdadır.

Cumhurbaşkanı ve başbakan dahil, pek çok devlet yetkilisi tarikat liderlerini ve tarikatların örgüt evi olan Tekke veya Dergahları ziyaret etmekte, devlet bütçesinden buralara paralar verilmektedir.
Bunu hukuk devleti kavramı ile yan yana getirmek mümkün gözükmemektedir.

Anayasaya aykırılığı öne sürülemeyecek olan kanunlardan olan 677 sayılı kanunun adı bu bakımdan çok önemlidir:

"Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin Şeddine ve Türbedarlıklar ile Bir Takım Ünvanların Men ve İlgasına Dair Kanun"
Bu kanuna göre, "alelumum tarikatlarla şeyhlik, dervişlik, müridlik, dedelik, çelebilik, babalık, emirlik, naiblik, halifelik, falcılık, üfürükçülük ve gaibden haber vermek ve murada kavuşturmak maksadı ile muskacılık gibi ünvan ve sıfatların istimalile bu ünvan ve sıfatlara ait hizmet ifa ve kisve iktisası memnudur."
Buna rağmen hukuk profesörü de çıkıp dede olduğunu, seyyid olduğunu rahatlıkla söylemektedir.

Bu suçlan işleyenlere hapis, para ve sürgün cezası verileceği de yazılıdır.
Bu konuda neler oluyor diye TV'lere bakmak, dergi ve gazeteleri görmek yeterlidir.

3. Bu kanunla yasaklanıp da, fiilen varlığını sürdürmeyen bir tek husus yoktur.

Asıl tehlike, yasağa rağmen var olmaya razı, yani illegale razı olanların legaliteye; hukuki, meşru olana razı olmamalarıdır.
Hatta daha da önemlisi Cumhuriyet'in laik mahkemelerinin kanunla yasaklanmış bu unvanlar konusunda kararla tespit yapmaları; bir takım insanların şeyh, dede, baba veya seyyit olduklarına karar vermeleridir.

İstanbul'daki Hukuk Mahkemelerinden birisinin açılmış bir "tespit davası" sebebiyle, davayı reddetmek yerine bu tür bir seyyitlik kararı verdiğini kendisine nakletme fırsatı bulduğum Anayasa Mahkemesi Emekli Başkanı Sayın Y. Güngör Özden, inanamamış ve böyle bir konuda laik devletin yargıcı karar veremez, demişti.
Ama, bütün bunlar var ve ülkemiz bu yasakların serbestçe varlığını sürdürdüğü bir cennet manzarası arzetmektedir.

Biz, tarikatların yasaklanmasından yana değiliz. En doğudan en batıya bütün çağdaş ülkelerde halkın kabul ettiği dinlere ait tarikatlar serbesttir. Bu inanç hürriyetinin zaruri bir sonucudur. Ama, bunlar hiçbir zaman kaos yaratacak biçimde başıboş anlamında serbest değildir.
Ülkemizde de böyle olmasını; tarikatların laiklik şemsiyesi altına alınarak siyaset dışına çekilmesini ve devletin denetim ve gözetimi altında faaliyette bulunmalarını arzu ediyoruz.
Yasakçılar ve yasağa rağbet edenler de buna razı olamamaktadır.

4. Merhum Türkeş, ömrü boyunca bu iki şeyi en büyük düşman olarak gördü ve gösterdi: Cehalet ve Fukaralık.

Bu milletimizin topyekun en büyük düşmanıdır. Her alanda olduğu gibi, Alevilik konusunda da en büyük düşman cehalettir.
Bütün dünyada Alevilik konusunda üretilen bilgi bakımından en geri olan ülke bizim ülkemizdir. Üstelik bizim ülkemizde yaşanılan ve bizim ülkemizde bulunan bir inançla ilgili olarak en az bilgi sahibi olanların bizler olduğumuzu söylememiz gerekiyor.

ABD'den İsrail'e Fransa'dan Rusya'ya varıncaya kadar bu işle meşgul olanların en az bilgili olanları, yahut en fazla cahili olanlar, bizde bu işle uğraşanlardır.
Arı bal yapar, yaptığının bal olduğunu bilmez, balık denizde yaşar, suyu aramak için dolaşır, derler ya bizimkiler o türdendir.
Ayrıca, bütün Türk vatandaşlarının en önemli problemlerinden biri işsizlik ve bunun sonucu olarak da fukaralıktır. Alevi vatandaşlarımız da bu fukaralığın ezici baskısı altındadır.

Cehalet ve fukaralığın önünün alınması bizim en ömemli meselemizdir.
Millet olarak bu iki canavarı yenmek için el birliği etmek; millet olarak birlik ve beraberliğimizi her şart altında sağlamamız lazımdır. Bu hiç bir zaman bir tek partide, bir tek görüşte toplanmak değil; milli birlik ve beraberlik içinde, birbirimizi severek çalışmak demektir.
Demokrasi içinde birlik, çalışma ve kalkınmak...

5. Anadoluculuk ve Anadolu'da Türk Birliği fikri, XIII. yüzyılda Horasan'dan gelen ve Yesevi dervişleri olarak bilinen Alp Eren'lerle sağlanmıştır.

Bilindiği gibi Horasan, bugün güney kısmı İran topraklarında, kuzey ve doğu kısmı da Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan sınırlarında kadar uzanan bir coğrafyadır.
Anadolu Erenleri de denilen Hacı Bektaş Veli, Mevlana, Şeyh Edebalı, Abdal Musa, Geyikli Baba, Yatağan Baba, Gajgaj Baba gibi büyüklerin tamamı Horasan bölgesinden gelmişlerdir.

Batıya giden Türk'ün yurt tutması ve birlik ve beraberlik içinde yurtlarında mutlu olmaları sevdası diye ifade edebileceğimiz kutlu düşünce, eline, diline, beline sahip olma şuuru ile varlığını sürdürmüş; başını Ahmet YESEVİ'nin çektiği Horasan tekkesi bir bakıma Anadoluculuğun ideolojisi olmuştu.

Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan Bey tarafından, kendisinden önce gelmiş ve daha da batıda bir devlet kurmuş olan Osmanlılar ile kendi devleti arasındaki rekabet sebebiyle Erdebil şehrinde bir Tekke kurdur-muştur. Bu tekke bugünkü terimi ile ve tam anlamıyla bir stratejik araştırmalar merkezi idi.
Şeyh Safıyyüddın, Şeyh Haydar, Şeyh Cüneyt'le iki asra yakın ömrü olan bu tekke, gerçekten çok ciddi çalışmalar yapmış ve her ikisi de aynı millete, aynı dine mensup Akkoyunlularla Osmanlılar arasında siyasi ve ideolojik farklar meydana koymuş ve Akkoyunlu devletini Safevi Devleti haline getirmiştir.

Bu farklı siyasi ve ideolojik görüşün gelişmesinden sonra Türkistan'la Anadolu'nun irtibatı kesilme noktasına gelmiştir.
Bugün ülkemizde Aleviler arasındaki en önemli problem hala nesli kesilmiş olan bu Erdebil tekkesinin ideolojik görüşleridir ve bu tekkeye ilişkin yapılmış ilmi, tarihi ciddi araştırmalar yoktur.

Erdebil tekkesinin stratejik çalışmaları son buldu. Anadolu'daki Türklerle aynı dine ve aynı dile sahip olmalarına rağmen farklılığı yakalamışlardı. Artık inanç ve ibadet bakımından da farklılık meydana gelmişti. O gelişmeye kadar Sünni olan İran coğrafyasındaki Müslümanlar artık Şii idiler. Bu gelişmeyi meydana getirenler tamamen Türk boyları idi, hatta Farsları Şiileştirmek için zor bile kullanmışlardı.

Bu konuda hem Alevi, hem de Sünni kesimde ciddi bir bilgi eksikliği vardır. Bu eksiklik o zamanki Safevi ve Osmanlı siyasi sınırlarından başlayarak, zaman, mekan ve olayların karıştırılmasına kadar uzanmaktadır.

Bize göre tarhçilerimiz arasında Safeviler üzerinde çalışma yapanların yok denecek kadar azlığı bu bilgi eksikliğinin en önemli sebebi sayılmaktadır.
Horasan Tekkesi eğitim, öğretimle Anadolu'da gelişmesini sürdürürken, Erdebil tekkesi XVI. yüzyılda tasavvufi faaliyetlerini bırakıp Şiiliğe dönüşü ile eski mensuplarını başsız ve gelişme imkanı olmayan bir karanlığa terketmiştir.

Daha önce Erdebil tekkesine intisap etmiş olan Sivas, Erzincan, Malatya gibi şehirlerdeki Dede ve şeyhleri besleyen tasavvufi ve ideolojik destek kesilmiş, ayrıca daha sonra buraların Osmanlı topraklarına katılması da bu bilgi akışını hepten imkansız kılmıştır.
Bir süre kendi başlarına devam etme mücadelesi veren Erdebilliler, daha sonra Hacı Bektaş tebliğlerinden istifadeye başlamışlar ve zorunlu olarak Hacı Bektaşlı, yani Horasanlı olmaya mecbur kalmışlardır.

Hala Anadolu'nun değişik yerlerinde Erdebilli olduğunu söyleyen Dede'ler de artık Erdebil'in ne olduğunu bilmemektedirler. Ama, Erdebil ismi hala yaşamaktadır.
Aleviler arasındaki asıl problem bu Erdebil - Horasan çekişmesinde gizlidir.

Bugün var olan Türkiye- İran devletleri arasında ideolojik farklılık da, denilebilir ki, temellerini Horasan - Erdebil farklılaşmasında bulur.
Bu iki tekkenin görüşleri Tasavvuf Tarihi veya Siyasi Tarih tarafından yeteri kadar aydınlatılmamış gözükmektedir.
Ancak, bu iki tekkeye işaret ederken, tekkelerin yüzlerce yıldır istihbarat ve strateji çalışmaları yaptıklarını da ifade etmiş olduğumuzu zannediyorum.

ÇÖZÜM: LAİK DEMOKRATİK HUKUK DEVLETİ'NDE

Alevilik için pek çok kişi ve kuruluş şimdilik haklar elde etmek peşindedir. Nereden, nasıl mali imkan temin edeceklerini hallettikten sonra, hangi kuruluşta nasıl temsil edilmek istediklerine sıra gelecek.

Bu arada, diğer tarikatlar ne kadar bu yeni sistemle uyum gösteriyorsa, Aleviler de o kadar bu sisteme uyum gösterir. Bir takım Dede, Baba veya Alevi liderlerinin kendilerini devrimci, Atatürkçü göstermeleri, ya bilgisizlikten ya da gösteri türündendir.

Hatta bazı tarikat liderlerinin halka açık gösteri türü "ayin-i Cem'lerde Atatürk'ü de tarikat piri gibi saymaları bir siyasi tavır olarak görülüyor ve sırıtıyor.
Bütün tarikatlar için çare, öncelikle laiklik, demokrasi ve hukuk devletidir.

Tarikatlar dini organizasyonlardır ve yüzlerce yıllık geçmişleri vardır. Bunların laiklik şemsiyesine alınarak, siyaset alanı dışına çekilmesi ve tıpkı din işinin Anayasa'da ifade edildiği gibi, her türlü siyasi görüş ve düşüncenin üstüne oturtulması lazımdır.

Tarikatların, yasağın cennetinde yaşamaları yerine, demokrasi bahçesinde; devletin denetim ve gözetimi altında olması lazımdır.
Bunun uygulama imkanı bulabilmesi için de Diyanet İşleri Başkanlığına "Tarikatlar Daire Başkanlığı" ilave edilmeli ve kendilerine faaliyet izni verilen tarikatların birinci adamlarından oluşacak ve çalışma usul, adab ve erkanlarını düzenleyecek mevzuatlarla, tarikatlar arası işbirliği, ahenk ve diyaloğu sağlayacak hususlarda danışmanlık yapacak bir "Şeyhler Meclisi"nin kurulması yerinde olacaktır.
Bu, bizim çözüm önerimizdir, tarihi temeli olduğu gibi laiklik kuralının da gereğidir.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: OSMANLI VE CUMHURİYETİN KURULUŞUNDA BEKTAŞİLER

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 20:50

SONUÇ

1. Alevilik/Bektaşilik tamamen bize has, bizim kurup geliştirdiğimiz ve bütün coğrafyamızda hala varlığı bilinen İslami bir tarikattır. Tarikatlarla ilgili hukuki, dini, sosyolojik meşruiyet tabanı oluşturulmalıdır.
2. Tarikatlar da laiklik şemsiyesi altına alınarak, siyaset yasağı alanına çekilmelidir.
3. Diğer tarikatlar gibi, bazı deformasyon izleri Alevilik/Bektaşilikte de vardır. Bunları başka din veya mezheplere benzetmek yerine, tarihi içinde "özüne" dönerek yanlışlıklarını düzeltmek lazımdır.

Bunun için:

a. Devlet Arşivleri içinde yer alan Bektaşilikle ilgili belgeler devletimiz tarafından asılları, okunuşları ve bugünkü Türkçeleriyle birlikte yayınlanmalıdır.
b. Vakıflar Genel Müdürlüğünde bulunan Bektaşi vakıflarına ait vakfiyeler de aynı şekilde neşredilmelidir.
c. Konu tarihi ve sosyolojik boyutu ile bile bir din problemi olduğundan, Diyanet İşleri Başkanlığı ve İlahiyat Fakülteleri bunu bir din problemi olarak kabul ederek, ivedilikle ele almalıdır.
d. Kültür Bakanlığı "Ceride-i Sufiye" dahil olmak üzere, Bektaşi Baba ve dedeleri tarafından Osmanlı paleografyası ile yazılmış eserleri süratle yeni harflerimizle neşretmelidir.

4. Bütün bunlar yapılırken Pir Hacı Bektaş Veli'nin; "ilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır" görüşü ilke olarak benimsenmeli ve bu konularda tarafsız ilmi çalışmaların, akademik bir disiplin ve kontrolde tutulması gerektiğinden G.Ü. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Merkezi para ve personel bakımından desteklenmelidir.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26


Dön Karışık Zaman-Dizinli ve Karışık Konular hakkında Türk Tarihi ve Kültürü Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir