Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Börü = Kurt Ve Yok = Hayır Kelimeleri Üzerine

Burada Türk Tarihinin Çeşitli Dönemlerinden ve Çeşitli Konularından birlikte anlatılan konular bulabilirsiniz. Ayrıca Türk Kültürü hakkında da Konular bulabilirsiniz

Börü = Kurt Ve Yok = Hayır Kelimeleri Üzerine

Mesajgönderen TurkmenCopur » 14 Ara 2010, 22:40

BÖRÜ = KURT ve YOK = HAYIR KELİMELERİ ÜZERİNE

1. BÖRÜ = KURT.


Oğuz boylarından başka eski ve yeni bütün Türk lehçelerinde herkesin bildiği bu yırtıcı yaratığın adı börü-böri olduğu halde Oğuzlar neden buna kurt demişlerdir? Halbuki Oğuzların da bu hayvana börü dahi dediklerini Oğuz özel adlarından, mesela Alp Arslan'ın oğlu Börübars gibi adlardan anlamak mümkündür. Gök Türk yazıtlarında ve Uygur metinlerinde bu yaratığa yalnız börü denilmektedir. Oğuzların börü'ye kurt dedikleri XI. yüzyılda Kaşgarh Mahmud'da da görülmektedir.

Bizim araştırmalarımıza göre Oğuzların börü yerine kurt demeleri börü adının tabu (tekinsiz) sayılmasından ileri gelmiş ve sonraları söylene söylene bu yaratığın cinsine ad olmuştur.

Karşılaştırmalı folklor ve etnografya araştırmaları sonucunda da anlaşılmıştır ki bu hayvanın adı türlü uluslarda her zaman veya belli bir zamanda tekinsiz (tabu) sayılmıştır. Bu inanç ve görenek yalnız ilkel ve çoban uluslarda değil, kültürce çok yükselmiş Doğu ve Orta Avrupa milletlerinde de tesbit edilmiştir. Bu geleneğe uyan uluslar bu hayvanın gerçek adı yerine bir uydurma, takma adı, yahut komşu uluslardaki gerçek adını söylerler. Mesela kuzeydeki kimi Rus köylüleri Rusça volk (kurt) yerine komşuları olan Türklerin börü kelimesinin bozuntusu olan birük kelimesini söylerler, ilkel kişiler korkunç nesnelerin ve hastalıkların adı söylenirse, derhal geleceğine inanırlardı. Adın, çağırmadan başka bir şey olmadığı kanaati vardı, yani birinin adını söylemek onu çağırmak demekti.

Almanlarda bir atalar sözü var:

"Kurdun adı söylenirse o koşarak gelir (wenn man den Wolf nennt, so kommt er gerannt)". Bu atalar sözü de Almanlarda Wolf (kurt) adının tekinsiz (tabu) olduğuna işaret sayılmaktadır*. Alman köylüleri Noel bayramından sonra gelen hafta içinde kurdun adını (Wolf) söylemezler, onun yerine das Geıvürm (kurt, böcek) yahut Ungeziefer (yerde sürünen yaratık) kelimelerini kullanırlar. Hatta bir Alman köyünde soy adı Wolf (kurt) olan bir papaza, bu adın tabu sayıldığı günlerde, Herr Ungeziefer derlermiş...

Lehler, kurdun Leh dilindeki adını söylemekten sakınırlar. Onun yerine robak yani kurt, böcek derler, Litvalılar da kurdun adını söylemezler: söylemek gerekirse mişkinis şuo yani orman köpeği derler. Estonyalıların edebi dilinde kurda, Almancada köpek demek olan Hund denir. Fakat asıl Estoncada kurdun gerçek adının susi olduğu tesbit edilmiştir, korunma için kullanılan Hund takma adı asıl gerçek olan susi adının unutulmasına sebep olmuştur.

Ruslar ve Ukranyalılar kurdun adı olan Wolk'u söylemekten sakınarak türlü türlü takma ad ile adlandırırlar: seriy, seriş, serorvat... derler ki boz, bozca, bozacağız... demektir. Estonyalılar da "ormanlı boz" anlamına gelen bir kelime söylerler.

Türk uluslarına gelince; Tuba (Soyot) Türkleri börü yerine "uzun kuyruklu" yahut "gök gözlü" derler. Yakut kuturuktah (yani "kuyruklu") derler. Çobanlıkla geçinen Başkurtlar geceleri börü demekten çok sakınır, onun yerine "kuş-kurt" kullanırlar.** Kırgız-Kazaklar 'börü' adını biliyorlarsa da kaskır, Çuvaşlar kaçku diyorlar ki bütün bu adlar tabu sebebiyle yerleşmiş adlardır. Oğuzların kurd'u da böyledir. Çuvaşlar sonraları kaçkır adını da 'börü'nün gerçek adı sayarak bunu da tabu yapmışlar ve 'kaçkır'a 'paygambar iti' demeye başlamışlardır, "uzun kuyruk" (vurun hüre) dahi derler.

Börü kurt üzerine yapılan bu karşılaştırmalı folklor ve etnoğrafya araştırmaları gösteriyor ki bu yırtıcı yaratığın Türkçe gerçek adı börü olup Oğuzcadaki kurt, tabu sebebiyle meydana gelen "korunma" adıdır. Kırgız-Kazak ve Çuvaş lehçelerindeki kaskır ve kaçku adları da böyledir.

2. YOK = HAYIR.

Ş. Sami hayır kelimesini açıklarken "iyilik manasına tefeülen yok makamında kullanılır" diyor. Bir sözlük için bu açıklama yeter sayılıyorsa da, kelimenin meydana gelişi ve kaynağı bakımından konuyu daha derinleştirmek gerekir. yok kelimesinin yerine kullandığımız bu hayır kelimesi de tıpkı börü yerine kullandığımız kurt kelimesi gibi,yok kelimesinin de, bir ilkel inanç sebebiyle, kimi hallerde tabu sayılmasından meydana gelmiş "korunma" kelimesinden başka bir şey değildir, yok yerine başka iyi bir kelime kullanmanın birçok uluslarda görenek olduğu folklorcular tarafından tesbit edilmiştir. Mesela Gürcüler yok demekten çok sakınırlar, kablarda şarap veya başka bir şey kalmadığı zaman bile yok demez, yeter, kafi gibi kelime kullanırlar. Kimi uluslar "yok şeytanın adıdır" derler ki bu da yok demekten sakınmak gerektiğini gösterir. İşte bu inanç sebebiyle Türkçeye yok karşılığı olarak hayır kelimesi yerleşmiştir.

Kaynakça
Kitap: ABDÜLKADİR İNAN
Yazar: MAKALELER VE İNCELEMELER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Karışık Zaman-Dizinli ve Karışık Konular hakkında Türk Tarihi ve Kültürü Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir