Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

'Ink' Mı? 'İdik' Mı?

Burada Türk Tarihinin Çeşitli Dönemlerinden ve Çeşitli Konularından birlikte anlatılan konular bulabilirsiniz. Ayrıca Türk Kültürü hakkında da Konular bulabilirsiniz

'Ink' Mı? 'İdik' Mı?

Mesajgönderen TurkmenCopur » 14 Ara 2010, 22:35

'INK' MI? 'İDİK' MI?

Reşidüddin tarafından tesbit edilen Oğuz menkibesinde yirmi dört Oğuz boyunun kuşlarından 'ongon' adiyle bahsedilmektedir. Türlü nüshalarda başka başka yazılan bu kelimenin doğrusu jjAjl (ongon) dur; Moğol şamanizminde malum ve çok yaygın bir kelimedir.

Bu konuya dair Reşidüddin'in verdiği malumatı Yazıcızade Ali harfi harfine Türkçeye şöyle çevirmiştir:

"Bu [kuşlar] anlarun oykunı ola ve bu lafzun iştikakı oynuk'dan-dur ki ol zemanun Türkçesinde kutlulıkdur şöyle ki "oynuk bolsun derler, yani kutlu olsun demektür. adet ve töre oldur ki her canavar ki bir boyun oykunı ola çün anı tefe'ül üçün mubarekliğe muayyen etmişlerdür ana kasd etmiyeler ve incitmiyeler ve anun etin yemiye. Bu zamana değin ol mana mukarrardur".

Reşidüddin "ongon" kelimesinin iştikakını Türkçe bir kelime ile açıklamak istemiştir. Fakat bu türkçe kelime bazı nüshalarda jAl , bazı nüshalarda yazılmıştır. Berezin tarafından yayınlanan Cami'üttevarih de JAl şeklindedir.

Eski ve yeni Türk lehçelerinde "kutlu, mübarek,, anlamına gelen Jfcjl yahut JjAl şeklinde bir kelimeye rastlanmıyor. Buna rağmen Türkologlar ve tarihçiler bu esrarengiz kelimeyi ınk (yahut oynuk) şeklinde okuyarak Türkçede "mübarek" anlamına geldiğine inanmakta devam ediyorlar.

Reşidüddin'in nüshalarmdaki bu Jjj kelimesi müstensihlerin hatalarından başka bir şey değildir. Bu kelime Reşidüddin'in asıl nüshasında, hiç şüphesiz, jjil yahut J-UI şeklinde yazılmıştı.

Gerçekten Moğolcadaki ongon Türkçede ıduk anlamına gelir; ıd- kökünden yapılan bir partisiptir:

"gönderilen, salıverilen" demektir.

Mahmut Kaşgari jil kelimesini şöyle izah ediyor:

"ıduk-kutlu ve mübarek olan; aslında sahibinin yaptığı bir adak için saklanarak yünü kır-kılmıyan, sütü sağılmıyan, yük vurulmıyan başı boş bırakılıp salı-verilen her hayvana bu ad verilir".

Moğolların "onğon" olarak salıverdikleri hayvanlara da binilmez, dokunulmaz, sütü sağılmaz. Dokunulmaz olduğu içindir ki "mübarek, kutlu" anlamına da gelir.

Reşidüddin ongon kelimesini de Türkçe sanarak bunun etimolojisini ıduk kelimesinin yardımiyle yapmak istemiştir. Müstensihler'den biri 3jAj' , 3İ> kelimesindeki «i» harfini son «3» yahut ortadaki « j » ile birleştirivermiş ve böylece (jjt) ve (3) şekilleri meydana gelmiştir.

Kaynakça
Kitap: ABDÜLKADİR İNAN
Yazar: MAKALELER VE İNCELEMELER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Karışık Zaman-Dizinli ve Karışık Konular hakkında Türk Tarihi ve Kültürü Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Google [Bot] ve 1 misafir