Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Türk Folklorunda Simurg ve Garuda

Burada Türk Tarihinin Çeşitli Dönemlerinden ve Çeşitli Konularından birlikte anlatılan konular bulabilirsiniz. Ayrıca Türk Kültürü hakkında da Konular bulabilirsiniz

Türk Folklorunda Simurg ve Garuda

Mesajgönderen TurkmenCopur » 14 Ara 2010, 20:52

TÜRK FOLKLORUNDA SİMURG VE GARUDA

Türk edebiyatına Simurg efsanesi, bir motif olarak, Iran edebiyatından geçmiştir. İslam-İran edebiyatındaki Simurg İslam Ansiklopedisi'nde V. F. Büchner tarafından yazılan "Simurgh" maddesinde incelenmiştir

Türk kavimlerinin folklorunda, destan ve masallarında uzun bir epizod olarak önemli yer alan Simurg efsanesini, yalnız İran edebiyatından geçmiş saymak pek te doğru olamaz. Bu efsanenin İslam-dan önce Türk kavimleri arasında yayılmış olduğunu tahmin etmek mümkündür, İslam - Iran edebiyatı eski Türk masalındaki kuşun adı (Tuğrul, Alp Kara Kuş v.b. gibi) yerine Simurg'u sokmuş olsa gerektir.

Başkurt folklorunda "Semrük" iki başlı bir kuş olarak tasvir edilir. Bir başı kişi başı gibi olup kişi dilince konuşur. Çar'ın arması olan iki başlı kartal işte bu "Semrük" kuşunun resmidir. "Mengü suyu"nu içmiş, ölmez. Kaf dağının tepesinde yaşar. Göllerde bulunan ejderhaları kapıp Kaf dağına atar.

İslam kültüründen az müteessir olan Müslüman Kırgızların Er Töştük destamnda, bir epizod olarak, Alp Kara Kuş masalı vardır. Radloff tarafından tesbit edilen bu destamn 1775. mısraından 1945. mısraına kadar Alp Kara Kuş (= Simurg) efsanesi devam ediyor. Bu efsaneye göre Er Töştük bir seferinden yurduna dönerken "yer ortası" Kaf dağına geliyor. Tepesi göklere ulaşmış büyük çınar ağacının üzerinde Alp Kara Kuşun yuvasını görüyor.

Yuvada iki yavru ağlıyor:

çünkü bir ejder bu yavruları yemek için ağaca çıkmaktadır. Er Töştük ejderi öldürüyor. Bu ejder Alp Kara Kuşun düşmanı imiş; neslini imha etmeye çalışır, her yıl yavrularını yermiş. Er Töştük ejderi parçalayıp yavrulara yediriyor, onlarla konuşuyor. . . . Bir müddet Sonra Alp Kara Kuş fırtına, kasırga koparıp yuvasına geldi ve Er Töştük'e iyilikler yaptı. Uzun uzadıya anlatılan bu masalın teferruatını nakletmeye hacet yoktur, önemli olan şey masaldaki esas unsurlardır. Bu unsurlar Alp Kara Kuş ile ejder düşmanlığı ve uçarken fırtına ve kasırga koparmasıdır. Müslüman olmıyan (Şamanist) Türklerin destanlarına sokulan Kaan Kerede, Kaan Kere yahut Ulu Kara Kuş efsanesinde de aynı unsurlar bulunuyor. Şamanist Altaylıların "Kögütey" destanındaki Kaan Kerede masalı Kırgız folklorundaki Alp Kara Kuş masalının en yakın varyantıdır.

Altaylıların Kögütey destanı 3128 mısradan kurulmuş ve çok fazla mitolojik unsurlar ihtiva eden bir destandır; Kırgızların "Er Töştük" destanına, bu bakımdan, yakın durmaktadır. "Er Töştük" destanı eski bir devirde büyük "Manas" destanının ancak bir epizodunu teşkil etmiş, sonraları ondan ayrılarak bir destan yahut, Kazaklarda olduğu gibi, masal olmuştur. Kögütey destanı da eski bir Altay -Türk destanının bir parçasından ibaret olsa gerektir.

"Kögütey destanı" Altaylı M. Yutkanoğlu tarafından tesbit edilmiş ve başka bir Altaylı Tokmaşov tarafından rusçaya tercüme edilerek 1953 yılında "ACADEMIA"nın Folklor serisinde yayınlanmıştır (Altayskiy epos-Kögütey). Türkçe metni şimdiye kadar yayınlanmamıştır. Kögütey adına biz "Manas" destanında da rastlıyoruz. Bu destanın en büyük baplarından birinde Kögütey hanın yog (matem) merasimi tasvir edilir.

Kögütey'deki masalda Simurg veyahut Alp Kara Kuş yerine Kaan (yani hakan) Kerede geçiyor. Müslüman Türklerin folkloruna Simurg adı iran'dan geldiği gibi, Şamanist Türklerin folkloruna "Kerede" adı" Hind mitolojisinden geçmiştir. Kerede, en eski Hind mitolosisindeki tanrı Vişnu'nun biniti olan ilahi kuş GARUDA'nın Türkleştirilmiş şeklidir. Kögütey destanındaki Kaan Kerede efsanesi yukarıda hülasa ettiğimiz Kırgız masalına çok benzemektedir. Destanın kahramanı Kara Atlı Kuzgun Kara Batır'dır. Kaan Kerede bu kahramanın kayınbabası Kara Atlı hanın at sürüsünden alacalı taylarını çalıp götürmüştür. Kara Atlı Kuzgun Kara Batır bu tayları geri almak için Kaan Kerede ile savaşmıya gidiyor. Ay gidiyor, yıl gidiyor, nihayet Altay dağlarının en yüksek noktasına çıkıyor. Burası gök ile yerin birleştiği yerdir, işte burada çok kalın gümüş bir kavak ağacının tepesinde Kaan Kerede'nin yuvasını ve iki yavrusunu görüyor. Yavrunun biri hıçkıra hıçkıra ağlıyarak "beni bugün yedi başlı ejder yiyecek" diyor; ikinci yavru ise "ben yarma kadar, daha bir gün yaşıyacağım" diyerek gülüyor. Kaan Kerede ile savaşmıya gelen Kuzgun Kara Batır bunların haline acıyor. Yavruyu yemek üzere denizden çıkan yedi başlı ejderi

öldürüyor. Yavrular Kuzgun Kara Batır'a analarının nasıl geleceğini, yuvaya gelen yabancıyı yutabileceğim anlatarak onu, tıpkı Kırgız masalında olduğu gibi, saklıyorlar. Bir müddet sonra fırtına, kasırga kopuyor, yağmur yağıyor... Kaan Kerede geliyor. Yavrularım sağlam bulan ana çok seviniyor. Yavrular ona kendilerini kurtaran ve ejderi öldüren Kuzgun Batır'ı gösteriyorlar. Kaan Kerede ile Kuzgun Kara Batır dost oluyorlar. Kaan Kerede çaldığı alacalı tayları Kuzgun Kara Batır'a geri veriyor... Kuzgun Kara Batır yurduna dönerken yolda rakipleri tarafından öldürülüyor. Kaan Kerede onu "mengü suyu" (abı hayat) ile diriltiyor.

Kaynakça
Kitap: ABDÜLKADİR İNAN
Yazar: MAKALELER VE İNCELEMELER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: TÜRK FOLKLORUNDA SİMURG VE GARUDA

Mesajgönderen TurkmenCopur » 14 Ara 2010, 20:52

Sagıyların "Altın Pırkan" destanının kahramanı, Kaan Kerede ile savaşıyor. Kaçların Kır atlıg Kartıga Mergen destamnda Kaan Kere bu kahramana hizmet ediyor.

Yakut destanlarında bu Kaan Kerede, Yakut dilinin fonetiği icabı olarak, Harday şeklini almıştır. Sergey Yastremski tarafından tesbit edilen Kara Atlı Kulun Külüstür masalında Harday şeytani bir kuş olarak tasvir edilmektedir.

Hind'in Garuda efsanesinde de ejder ve abıhayat önemli unsurlardır. Gerek İran Simurğ'unun ve gerek Kırgız Alp Kara Kuş'u ile Altay Kerede'sinin ilk kaynağının Hind'in "Garuda"sı olduğu muhakkaktır. Bununla beraber Türklerin kendilerine mahsus bir büyük kuş (ihtimal "Tuğrul" veya "Songur") efsanesi de bulunmuş olacaktır.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26


Dön Karışık Zaman-Dizinli ve Karışık Konular hakkında Türk Tarihi ve Kültürü Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 3 misafir