Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

İt Başlı Ulus Efsanesi

Burada Türk Tarihinin Çeşitli Dönemlerinden ve Çeşitli Konularından birlikte anlatılan konular bulabilirsiniz. Ayrıca Türk Kültürü hakkında da Konular bulabilirsiniz

İt Başlı Ulus Efsanesi

Mesajgönderen TurkmenCopur » 14 Ara 2010, 19:50

İT BAŞLI ULUS EFSANESİ

Kuzey ve Doğu Türklerinin folklorunda "It başlı, sığır ayaklı" bir ulus bulunduğu hakkında çok yaygın bir efsane vardır. Başkurtlarda ve Sibirya Türklerinde bu efsaneyi bilmiyen yoktur. XIII. yüzyılda da bu efsanenin çok yaygın olduğu anlaşılmaktadır. 1245 yılında Papa Innocent VI. tarafından Moğolistan'a gönderilen Plano Karpini Moğol seferlerinden bahsederken Moğol ordusunun Kuzeyde Samogit'lere ve "İt başlı, sığır ayaklı" bir kavme Tasladıklarını işittiğini kaydetmektedir (A. İ. Malein tercümesi, Petersburg 1911, s. 25). P. Karpini bu efsaneyi Kıpçak bozkırlarında yahut Baskatir (Başkurt) ülkesinde işitmiş olsa gerektir. Ebülgazi Han savaş için toplanan Özbek kalabalığını tasvir ederken "It başlı, sığır ayaklıdan başka ne varsa hepsi orada... " diyor. (Demaisons basımı, s. 279; Rıza Nur Tere. sah. 294). Oğuz destanın da hikaye edilen İt Barak Han menkıbesi de bu "İt başlı ulus" hakkındaki efsanenin yankısı olsa gerektir.

Bu efsane, destan veya mitoloji motifi olarak eski Yunan edebiyatında da görülmektedir. M.O. IV. yüzyılın sonlarında yaşamış olan gramerci ve destan şairi Rodoslu Simmiy bir destanında (Apollon) şöyle diyor:

"Adamlarının yarısı köpek olan garip bir kavim gördüm. Güzel omuzlarında çeneleri kuvvetli olan köpek kafası taşırlar. Bunlar köpek gibi havlarlar, başka fanilerin dilinden anlamazlar".

Bu "İt başlı ulus" efsanesini Çin kaynakları da biliyor. "Han sülalesi hükümdarlarından Than - gen'in padişahlığının beşinci yılında yani Miladi 506 yılında Phu-an ülkesinden bir adam denizde sefer ederken rüzgarın sürüklemesiyle bir adaya düşmüş. Sahile çıkarken Orta Çin ahalisine benziyen adamlar görmüş, fakat dillerini anlıyamamış. Erkekleri insan suretinde olmakla beraber köpek kafalı idi. Sesleri köpek havlamasına benziyordu..." (Hyacinth, Tl, 53).

"İt başlı ulus" hakkındaki bu efsanenin kaynağı çok eski çağlarda olsa gerektir. M. Ö. IV. yüzyılda Rodoslu Simmiy tarafından yazılan efsane ile M.S. VI. yüzyılda Çinli vak'anüvis tarafından nakledilen efsane arasındaki benzerlik dikkati çekmektedir. XIII. yüzyılda bu efsaneyi Kıpçak bozkırlarında işitmiş olan Plano Karpini buna inanarak kaydetmiştir. Bu efsanenin İskit efsanesi olması mümkündür.

Kaynakça
Kitap: ABDÜLKADİR İNAN
Yazar: MAKALELER VE İNCELEMELER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Karışık Zaman-Dizinli ve Karışık Konular hakkında Türk Tarihi ve Kültürü Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir