Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Töre Ne Demektir?

Burada Türk Tarihinin Çeşitli Dönemlerinden ve Çeşitli Konularından birlikte anlatılan konular bulabilirsiniz. Ayrıca Türk Kültürü hakkında da Konular bulabilirsiniz

Töre Ne Demektir?

Mesajgönderen TurkmenCopur » 27 Ara 2010, 21:41

TÖRE NE DEMEKTİR?

Selçuklularda ilk Osmanlılar devrelerinden kalma teamüllere «Oğuz Töresi» derlerdi.

Lütfi Paşa tarihi, Osman Gazi'nin Oğuz beğleri tarafından Han'lığa seçilmesini şu suretle anlatıyor:

«Siz Kayı neslindensiniz! Bu, Oğuz Han'dan sonra Oğuz Beğleri'nin ağaları ve hanları idi. Gün Han vasiyeti, Oğuz töresi mucibince, Oğuz neslinden kimse olmayınca, hanlık ve padişahlık Kayı soyu var iken özge boy soyuna düşmez».

Her ne kadar kulaklarımız «töre» kelimesini, «Oğuz» ismi ile beraber işitmeğe alışmışsa da, töre yalnız Oğuz-lar'ın teamüllerinden ibaret değildir. Orhun kitabesinde de bu kelimeyi .görüyoruz. «İkin ara idi oksız Köktürk ança olurur ermiş. Bilge Kağan ermiş, alp kağan ermiş. Buyruğu yime bilge ermiş erinç, alp ermiş erinç. Beğleri yime budunı yime tüz ermiş. Anı üçün ilig tutmış erinç. İlig tutup törüg itmiş».

Şu ibareyi bugünkü Türkçe'ye çevirirsek şu şekli alır:


«İkisi arasında Göktürkler efendisiz (yani hür ve müstakil) oturuyordu. Bilici hakanlar idiler. Kahraman hakanlar idiler. Bütün buyrukları bilici idiler. Alp idiler. Bütün beğleri bütün halkları doğru idiler. Bunun içindir ki bu kadar büyük bir devleti idare edebiliyorlardı ve devleti idare ederken kanunlar yapıyorlardı.» Thomsen buradaki «Törüg» kelimesini «Kanun» diye tercüme etmiş.

Halbuki başka bir yerde, «Müesseseler» (Les institutions) manasına almış:

«Türk Oğuz Beğleri, budun işidin! Üze tengri basmasar, asra yir telinmeser, Türk budun, ilingin, törüngin kim artadı?».

Şimdiki Türkçe'ye nakli:


«Türk Oğuz Beğleri ve halkları işitiniz! Yukarıdan gök basmadıysa, aşağıdan yer delinmediyse sizin devletinizi ve müesseselerinizi kim yıktı?»
«Törü» ve «il» kelimelerini bu misallerin birincisinde «Törüg» ve «İlig» şekillerinde «g» li, ikincisinde «törün» ve «ilin» şekillerinde «n»li görüyoruz. Bunlardaki «g» ve «n» harfleri eklerden ibarettir.
«Töre» kelimesinin şark Türkçesi'nde «Törü» şeklinde olduğunu size «Divan-ı Lugati't-Türk» de gösteriyor.

Bu kitabın üçüncü cildinin 167nci sayfasında «Törü» maddesini şu tariflerle görüyoruz:

Törü — Resm(kaide):


Şu darb-ı mesel bu manayı söyler: «İI bırakılır, törü bırakılmaz». Bu mesel ataların adetine riayetin lüzumu mevkiinde söylenir. Manasa: «Devlet yahut ülke terkedilebilir, hars terkedilmez.» Türkler'in düşman eline geçen yerlerden, milli töresinin hakim olduğu yere göçmesi bu meselin hala, ifade edilmeksizin ruhlarda yaşadığına delalet eder.

Yukardaki misaller bize «töre» kelimesi ile «il» kelimesinin ekseriya beraber kullanıldığını da gösteriyor. «İl», devlet manasına; «töre», kanun manasına olunca bu iki kelimenin ekseriya beraber zikredilmesi tabii olur. Bununla beraber, «töre» kelimesinin şumulü «kanun» kelimesinin ki gibi mahdut değildir. Yazılmış yasalardan limesinin ki gibi mahdut değildir. Yazılmış yasalardan başka, yazılmamış teamüller de törenin içindedir. Hatta hukuki töreden başka, dini ve ahlaki törelerde vardır. O halde Türk Töresi eski Türkler'e atalarından kalan kaidelerin bütünü demektir. «Töre» kelimesinin «Türk» kelimesi ile bir cevherden olması da hatıra gelebilir. Başka yerlerde yazdığım veçhile «Soğdak» kelimesi «Soğdlu» manasına olduğu gibi, «Türk» kelimesi de «Töreli» (töresi olan - töre sahibi) manasına olabilir. «K = Kaf» harfi gibi «K = Kef» harfi de nisbet ve vasfiyet edatıdır. Bu faraziyeye göre, «Türk» kelimesi «Töre» kelimesinden çıkmıştır. Maamafih bu faraziye henüz Türkiyatçılar tarafından kabul edilmediği için şahsi bir fikirden ibarettir.

Kaynakça
Kitap: TÜRK TÖRESİ
Yazar: ZİYA GÖKALP
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Karışık Zaman-Dizinli ve Karışık Konular hakkında Türk Tarihi ve Kültürü Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir

cron