Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Hunların Batıya Göçleri

Burada Batı Hun İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Hunların Batıya Göçleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 22:26

HUNLARIN BATIYA GÖÇLERİ

Avrupa Hunlarının batıya göçleri, Asya Hunları'nın Orta-Asya'da hakimiyetlerini kaybetmelerinden sonra vuku bulmuştur. Hunlar; Tanhu Mo-tun zamanında (M.Ö. 209-174) sınırları doğuda Kore'ye, Kuzeyde Kerulan, Tola, Selenga, Yenisey, Ob, İrtiş, İşim nehirlerine, batıda Balkaş gölünün ötesinde Aral gölüne, güneyde ise Çin sınırında Wei ırmağı-Tibet yaylası-Karakurum'a kadar uzanan büyük bir imparatorluk tesis etmişlerdi. Aradan geçen uzun zaman içerisinde gerek iç huzursuzluklar, gerekse kesif Çin propogandasının tesiri ile kuvvet ve otoriteleri zayıflamaya başlamıştı. Ayrıca başa geçen tanhuların dirayetsizliği, akınların duraklıyarak devletin iktisadi bakımdan oldukça sıkıntı içerisine düşmesi ve askeri başarısızlıklar da eklenince toprak kaybetmeye başlayan devlet iyice güçten düşmüştür. Bu olumsuz şartlar altında başa geçen Tanhu Ho-han-yeh (M.Ö. 58-31)'in, mali bakımdan rahatlamak gayesiyle Çin himayesine girme teklifi, durumu daha çok karıştırmıştır. Sol Bilge Eliği olan Çi-çi'nin, kardeşinin tanhuluğunu tanımaması ve Çin tahakkümünü reddetmesi üzerine devlet ikiye ayrıldı. Çi-çi kardeşini mağlûp ederek Orhon nehri civarında bulunan başkenti de ele geçirdi. Ho-han-yeh ise kendisine bağlı kitlelerle Çin imparatorunun hakimiyetini kabul ederek Çin'in kuzey-batı sınır bölgesine çekildi.

Aral gölüne kadar bütün batı bölgesini hakimiyet altına alan Tanhu Çi-çi, atası Mo-tun zamanındaki imparatorluğu yeniden ihya etti. Devletin ağırlık merkezini Çu-Talas nehirleri arasına kaydırarak, elde ettiği topraklar dolayısıyla İran, Afganistan, Hindistan, Doğu ve Orta Avrupa bölgeleri bakımından Asya tarihinin sonraki gelişiminde devamlı tesiri olacak olan Türkistan sahasına Türk kavminin iyice nüfusunu sağlamış oldu. Fakat Çi-çi'nin hakimiyeti uzun sürmedi. Çin; Wu-sun'lar ve Kang-kü devletinin yardımıyla büyük bir ordu oluşturarak, Talaş civarındaki Hun başkentini kuşattı. Tamamen tahrip olan başkenti müdafaa eden Hunlar, başta tanhuları Çi-çi olmak üzere ağır kayıplar verdiler ve müstakil devletlerini de kaybettiler.

(M.Ö. 36)

Çin tabiliğini kabul eden Ho-han-yeh (ölm. M.Ö.31)'e bağlı Hunlar, onun evlatları tarafından toparlanmağa başlanmışlardır. Kuvvetli bir devlet adamı olan Yu Tanhu zamanında (M. 18-46) ise, Çin'e karşı bağımsızlıklarını elde ederek, doğuda Mançurya'ya, batıda Kaşgar'a kadar olan geniş bölgede hakimiyet tesis etmişlerdir. Fakat Tanhu Yu'nun ölümünden sonra iç huzursuzluklar ve iktisadi darlık Hunları oldukça müşkil bir duruma sokmuştur. Bunun neticesinde, Yu'nun oğlu olan Tanhu P'u-nu'ya karşı mücadele ederek, kuzeydeki Hunların arasına çekilen P'u-nu'nun yeğeni Pi'nin M. 48 yılında kendini tanhu ilan etmesi Hunları bir daha birleşmemek üzere ikiye ayırmıştır. Ayrı ayrı siyasi nitelik taşıyan iki Hun devletinden Güney Hunları (Güney Moğolistan'da) Çin tabiyetini devam ettirirken, Kuzey Hunları (Kuzey Moğolistan) bağımsızlıklarını muhafaza etmişlerdir.

Güney Sibirya, Cungarya ötesine kadar batı ve İç-Asya'da iktisadi önemi büyük şehirlerin Kuzey Hun Devleti'nin idaresi altında olması, onları Çin saldırılarının odak noktası haline getirmiştir. Hunlar, bir yandan Çinliler ile uğraşırken, doğudan da Sien-pi hücumlarına maruz kalmışlardır. Hakimiyetlerini Güney Sibirya ve Cungarya'ya kadar genişleten Sien-pi'ler, Kuzey Hunlarının topraklarını işgal etmişlerdir. Bunun üzerine kalabalık kitleler halinde batıya çekilen Hunlar, Güney Kazakistan bozkırlarındaki Çi-çi Hunları'nın bakiyeleri olan soydaşlarına katılmışlardır (2. asrın ortaları).

Kaynakça
Kitap: AVRUPA HUN İMPARATORLUĞU
Yazar: ALi AHMETBEYOĞLU
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Batı Hun İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir