Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Afganistan Türkleri (Afgan Türkistanı)

Burada Günümüzeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi hakkında konular bulabilirsiniz

Afganistan Türkleri (Afgan Türkistanı)

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 18:42

Afganistan Türkleri (Afgan Türkistanı):

XX. asrın ilk yarısında Türk milletinin, kardeş bir ülkenin halkına maddi ve manevi her türlü yardımı yaptığını görüyoruz. Bu ülke ve millet Afganistan ve Afgan halkıdır. Bilhassa Atatürk devrinde bu ülkeye yapılan yardımlar Afganistan'ın modern bir devlet olarak ortaya çıkmasında önemli bir rol oynamıştır. Bugün, bu kardeş ülkede nüfusun yüzde kırkını Türkler teşkil etmektedir. Türklerin bir kısmı ülkenin kuzeyinde, yani Afgan Türkistan'ı olarak bilinen bölgede, yaşamaktadırlar. Asırlardır Türkistan'ın ve Buhara'nın bir parçası olan bu bölge ahalisi uzun süre Buhara'nın başında kalan ve zalimliği ile meşhur Emir Nasrullah'ın kötü idaresindene kurtulmak için 1859'da adil bir hükümdar olan Dost Muhammed Han'ın idaresine girerek Afganistan'ın bir parçası haline gelmişlerdi. O tarihten beri de bu Türk topluluğu Afgan halkının bir parçasını teşkil etmeğe başlamıştır.

Bugün, Afganistan'da bulunan Türk toplulukların şöyle tasnif etmek mümkündür:

Özbekler: Türk gruplarının içinde en kalabalık olanıdır. Umumiyetle tüccarlık, ziraatçılık ve zanaatkarlık yaparlar ve Afgan Türkistan'ı deni-len bölgede yaşarlar. Özbeklerin çoğunlukta oluduğu yerler şunlardır: Kunduz, Andhoy, Şibergan, Taşkurgan, Mezar-ı Şerif, Belh, Meymene, Akça ve Bala Murgab ile Katagan ve Bedahşan bölgelerindeki bazı köy ve kasabalardır. Özbeklerin nüfusu, 1930 başlarında 500.000 olarak kabul ediliyordu. Bugün bu nüfusun normal bir artış hızıyla 2 milyonu çoktan geçmiş olduğu tahmin edilmektedir.

Halaç (Gılzay)'lar:

Ak-Hunlar devrinden beri Afganistan'da yaşayan önemli bir Türk boyudur. Zamanla Gılzay adını almasına rağmen, Türklük karakterini büyük ölçüde muhafaza etmektedirler. Afgan kabilelerinden Abdeli'lerden sonra ülkenin kaderinde önemli roller oynamış, hatta 1720'li yıllarda iran'ı dahi işgal ederek 5-6 sene o ülkeye hükmetmişlerdir. Umumiyetle Kandehar ve kuzeyinde yaşayan Halaç (Gılzay)Tarın bugün üç milyona yakın bir nüfusa sahip oldukları zikredilmektedir.
Türkmenler: Üçüncü kalabalık Türk grubunu Türkmenler teşkil etmektedir. Büyük çoğunluğu hayvancılıkla uğraşan ve yetiştirdikleri hayvan ürünleri ile Afganistan'ın ihracatında büyük payları olan Türkmenler, şu bölgelerde yaşamaktadırlar:

Herat, Meymene, Andhoy, Taşkurgan, Mezar-ı Şerif, Belh, Akça, Katagan, Bedahşan ve Bala Murgab. Hayvanlarına ot-lak bulmak için sık sık yer değiştirmek mecburiyetinde kalan ve nüfusları kat'i olarak tesbit edilemeyen Türkmenlerin 700.000 civarında oldukları tahmin edilmektedir. Afganistan'da yaşayan Türkmenlerin çoğunluğunu Alieli boyu ile Teke, Salur, Sarık, Çavdar ve bilhassa Ersarı boylarından oymaklar teşkil etmektedir.

Afganistan'daki dördüncü kalabalık Türk grubunu Kızılbaş Türkleri olarak bilinen Şii Türkler teşkil etmektedir. Nüfusları 400,000 civarında olduğu tahmin edilen Kızılbaş Türkleri, 1738'de Nadir Şah'ın Kabil'i terk ederken, arkadan bir saldırıya uğramamak için Herat ile Kabil arasına emniyet tedbiri olarak bıraktığı bir gruptur. Bu Şii Türkler bilahere o havalide yerleşip kalmışlar ve Afgan ahalisine karışmışlardır.

Bundan sonra gelen en kalabalık Türk grubu ise Kırgızlar'dır. Büyük ve küçük Pamir dağları bölgesende yaşayan Kırgızların sayıları, 1950'lerde Çin mezalimine dayanamayıp Doğu Türkistan'ı terk etmek mecburiyetinde kalan büyük kitlelerin de iltihakı ile bugün 100.000'i çoktan geçmiş bulunmaktadır.

Diğer küçük Türk gruplarını da Celalabad çevresindeki Karakalpaklar, Akça, Andhoy ve Hanabad bölgesinde ve çoğunluğu 1950'lerde Rus mezaliminden kaçanların teşkil ettiği Kazaklar; Özbekler ile Kazaklar arasında yaşayan ve sayıları pek fazla olmayan Kıpçaklar; Katagan, Bedehşan, Rustak, Teşkan ve Şehr-i Büzürg çevresinde küçük gruplar halinde yaşayan Karluklar; Herat ile eski Gazne etrafında yaşayan ve küçük bir grup olan Çağatay Türkleri teşkil etmektedir. Bunlardan başka Kuhistan ile Kabil vadisinin kuzeyide, Kuh Daman bölgelerinde de küçük Türk grupları yaşamaktadır.

Türk-Moğol karışımı olarak bilenen Hezareler ile son yıllarda yapılan Aymak (Oymak)'lar, Afganistan'ın merkezi ile Afgan Türkistanı arasında yaşamakta olup nüfusları bir milyona yaklaşmaktadır.

Bugün 8 milyona yaklaşan Türk nüfusunun, Afganistan'ın Sovyetler tarafından işgal edilmesinden sonra, bir milyona yakını Pakistan'da göç-men olarak yaşamaktadır. Bu göçmenlerden ancak 5 bin kişilik bir grup Türkiye'ye getirilerek iskan edilmiştir.

Kaynakça
Kitap: ATATÜRK VE TÜRK DÜNYASI
Yazar: MEHMET SARAY
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Günümüzdeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir