Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Türkistan'ın Cumhuriyetlere bölünmesi ve Sovyet rejimi

Burada Günümüzeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi hakkında konular bulabilirsiniz

Türkistan'ın Cumhuriyetlere bölünmesi ve Sovyet rejimi

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 18:11

Türkistan'ın Cumhuriyetlere bölünmesi ve Sovyet rejiminde milli mukavemetin devamı:

Giriştikleri istiklal savaşını kaybeden Türkistan Türkleri bu sefer hakları için, komünist rejimi içinde yapılagelmekte olan yeni bir mücadeleye katıldılar. Harezm ve Buhara Halk Cumhuriyeti başta olmak üzere Türkistan'da kurulan diğer komünist partilerde çalışan Türkler bu partilerin tam manasiyle Sovyet kontrolüne geçmesi ve mümkün olduğu kadar milli hak ve menfaatlerin muhafazası için uğraşmayya başladılar. Bu hareketin öncülüğünü Münevver Kaan ile Turar Kıskul yapmakta idiler. Sultan Galiyev ise, aynı maksatla Moskova'da çalışmakta idi. Bu şahısların gayretleri aynı zamanda komünist yönetiminde milli bir "Türkistan Birliği" yaratmaya matuf idi. Bilhassa bu mili birlik fikri 1921'de daha da canlı bir hale gelmişti. 1921 Temmuzunda Mustafa Kemal Paşa'nın direktifi ile Buhara'ya gelen Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinden İsmail Suphi (Soysallıoğlu) Bey'in teşebbüsleri ile bir "Türkistan Milli Birliği" teşkilatı kuruldu. Birliğin başkanlığına da Zeki Velidi getirildi276. Fakat Rusların şiddetli baskıları yüzünden Zeki Velidi ile birliğin ileri gelenlerinden Osman Hoca ve Müfti Sadruddin Han memleketten uzaklaşmak mecburiyetinde kaldılar. Birliğin Türkistan'daki üyelerinden Feyzullah Hoca bu mücadeleyi 1937 senesine kadar devam ettirdi.

Türkistan Türklerinin komünist sistem altında Türkistan'ın birliği için yaptıkları bu mücadele Rusları yeniden telaşlandırmıştır. Moskova'dan aldıkları direktifler ve bu arada Özbekler ile Kazaklar, Türkmenler ile Özbekler arasındaki geçimsizlikleri tekrar ortaya getirerek körüklemişler, ve sonra da, bir kongre toplamışladır. Mart 1924'de Taşkent'de tertip edilen kongrede Sovyetler, birlik aleyhtarı olan Kazak, Özbek ve Türkmen delegeleri kışkırtarak kongreyi tam bir çıkmaza sokmuşlardır. Kongreye, birlik, havasından ziyade ayrılık havası hakim olmuştur. Bu Sovyet oyunlarını iyi takip eden ve Türkistan'da mutlaka birliğin kurulmasını arzu eden üyelerden ve Türkistan ileri gelenlerinden Sultan Hoca, kongre delegelerine hitap ederek, "Türkistan'ı ayrı ayrı Cumhuriyetlere bölmek istiyorlar. Halbuki "Özbek", "Türkmen" vb. gibi milletlerden ve bunların ayrılmasından bahsetmek mümkün değildir. Milliyet tasnifinde Türk boylarına, "Özbek" ve "Türkmen" sıfatları yakıştırarak Türkler parçalanmak isteniyor" diye onları dönen dolaplara karşı dikkatli olmaya davet etmiş ise de, Sovyetler O'nu da tesirsiz hale getirmişlerdir277. Bunu takiben Ruslar, ayrı cumhuriyetler fikrini daha önce kurdurmuş oldukları partiler içinde işlemeye başlamışlardır. Sovyet yöneticilerinin bu gayretleri kısa zamanda meyvelerini vermiştir. Türkistan'daki Komünist Partiler beraberce Rus Komünist Partisine müracaat ederek ayrı Cumhuriyetler halinde yaşamak istediklerini bildirdiler. Bu müracaat üzerine Rus Komünist Partisi durumu görüşerek Türkistan'da ayrı ayrı cumhuriyetler kurulacağını ilan etmiştir (12 Haziran 1924). Rus Komünist Partisi'nin bu kararına itiraz etmek isteyenler oldu ise de, bunlar, kendilerini dinleyen bir merci bulamadılar.

Ayrı Cumhuriyetlerin kurulması kabul edildikten sonra teşekkül eden "Merkezi Toprak Komitesi" bu Cumhuriyetlerin sınırlarını tesbit işine girişmiş ve Eylül 1924'de çalışmalarını tamamlayarak sınırları aşağıdaki şekilde tesbit etmiştir:

1- Özbek Cumhuriyeti Genellikle eski Buhara Cumhuriyeti topraklarını (Buhara, Kermin, Nur-Ata, Karşi, Şehribaz, Baysun ve Sarı-Asi) Semer -kand ve Taşkent bölgelerini içine alıyordu.

2- Türkmen Cumhuriyeti: Hazar kıyılarında Merv bölgesine kadar uzanan Türkmen toprakları ile Buhara Cumhuriyetinin Türkmenlerle meskun olan Kerki ve Çarju vilayetleri ve Harezm Cumhuriyetinin Türkmen bölgeleri olan Taşöz, Ilyali, Parsu, Kunya-Urgenç, Mangıt, Ambar-Mamak, Sadavar, Dargan-Ata ve Hocaeli'nin bir kısmını içine alıyordu.

3- Kazak Cumhuriyeti: (1936'ya kadar Muhtar Cum.) Akmescid, Evliya-Ata'nın bir kısmı, Mirazçul-Çimkent, Alma-Ata, Carkent, Pişbek'in bir kısmı, Taldu-Kurgan ve Çizak'ın bir kısmı ile Kazak topraklarını içine alıyordu. Amu-Derya ve Harezm yakınındaki Karakalpak yerleşme bölgelerinden meydana gelen Karakalpak Muhtar Bölgesi tesis edildi.

4- Tacik Muhtar Bölgesi (Ekim 1924'den sonra Cumhuriyet): Kurgan-Tube, Kulyab, Duşenbe Sir-Derya bölgesinin bir kısmı, Carm vilayeti ile Zaraf-şan Bölgesi ve Batı Pamir bölgesi. Vakhan bölgesinin bir kısmı ile Sarasu bölgelerini içine alıyordu.

5- Kırgız Muhtar Bölgesi (Ekim 1924'den sonra Cumhuriyet): Karakol bölgesi, Pişbek, Evliya-Ata'nın bir kısmı, Namangan ile Andican'ın mühim kısımları, Fergana ve Hokand'ın bazı bölgeleri ile Oş ve Pamir'in kuzeyi Kırgız Cumhuriyetini teşkil edecekti.

Toprak Komitesi'nin bu taksimi Rus Komünist Partisi tarafından tas-dik edilir edilmez, her Cumhuriyetin Komünist Partisinin ileri gelenleri komiteler kurarak kendi idari, ekonomik ve kültürel programlarını yap-maya başladılar. Yapılan bütün programlarda Türk Cumhuriyetlerinin ve Türklerin isteyerek Ruslarla birleştikleri tezi ve teması iyi bir şekilde işlenecekti. Nihayet, bu çalışmalar Ekim 1924'de tamamlanarak Ruslara bağlı olarak Türkistan'da kurulan ve yukarıda adları zikredilen cumhuriyetlerin kuruluşu tamamlanmış oldu.

Türkistan'da Sovyetlere bağlı olarak kurulan Türk Cumhuriyetlerine ilk yıllarında Rus baskısı ve sömürücü nispeten az idi. Fakat 1930'larla birlikte Türk Cumhuriyetlerinde Rus baskısı ve sömürüsü artmış, bilhassa II. Dünya Harbi'nden sonra bu baskı ve sömürü daha da şiddetlenerek bir nevi bu Türk Cumhuriyetlerin kolonileştirilmesine gidilmiştir. Bugün, bu Türk Cumhuriyetlerinde gizli ve amansız bir savaş devam etmektedir. Ruslar, Türk memleketlerini tamamen kolonileştirmeye, Türkler ise buna mani olmaya ve milli varlıklarını devam ettirmeye çalışmaktadır.

Kaynakça
Kitap: ATATÜRK VE TÜRK DÜNYASI
Yazar: MEHMET SARAY
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Günümüzdeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir