Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Türkistan Türklerinin 1916'daki Milli Ayaklanması

Burada Günümüzeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi hakkında konular bulabilirsiniz

Türkistan Türklerinin 1916'daki Milli Ayaklanması

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 18:04

Türkistan Türklerinin 1916'daki Milli Ayaklanması:

Ruslar, Türkistan'da kurdukları adaletsiz ve terör saçan idarelerine devam ede dururlarken I. Dünya Harbi başladı. Fakat harbin ilk yıllarında Ruslar beklemedikleri yenilgilere uğradılar. Bunun üzerine Çarlık hükümeti bir kararname neşrederek Türkistan Türklerinden yarım milyon kişiyi askere alacağını bildirdi. Rus hükümetinin bu kararı Türkler tarafından infialle karşı-landı. Daha önce onbinlerce Türkmen ve Azeri Türk'ünü Ruslar zorla cep-heye götürmüşlerdi. Şimdi de Özbekleri ve Kazakları istiyorlardı. Yıllar yılı bir esaret rejiminde yaşadıkları, hiçbir haklarının tanınmadığı ve uğradıkları bunca haksızlık yetmiyormuş gibi, bir de yarım milyon evladını Rusların müdafaası için heba etmeleri istenmesi Türk halkını haklı olarak isyana sevk etti. 1916 Temmuzunda başlayan isyan kısa zamanda bütün Türkistan'a yayıldı. Köylü, kasabalı ve şehirli bütün halkın katıldığı ve "Çar ve Ruslar defolsun! Müslümanlara hürriyet isteriz!... Biz, İslam devleti kurmak istiyoruz" parolası ile başlayan isyan tam bir milli ayaklanma haline döndü. Fakat ne var ki, böyle bir Milli Ayaklanma teşkilatsız ve lidersiz başlamıştı. Bir ayaklanma halinde ne gibi tedbirler alınması gerektiğini görüşmek üzere Münevver Kaari, Pehlivan Niyaz, Osman Hoca, Kaari Kamil ve Abidcan Mahmud'un daha önce yaptıkları toplantıdan hiçbir netice çıkmamış, bu ise, büyük bir talihsizlik teşkil etmiştir. Lidersiz, teşkilatsız ve üstelik silahsız bir şekilde isyana katılanlar çok geçmeden Rus topları ve makinalı tüfekleri karşısında erimeye başladılar. Ruslar o kadar gaddarca davranıyorlardı ki ayaklanmaya katılanların hepsini öldürdükleri gibi, mal ve arazilerini de müsadere ediyorlardı. Ayaklanma buna rağmen altı aydan fazla sürdü. 1917 başlarında ayaklanma bastırıldığı zaman 673.000 Türk hayatlarını kaybetmiş, 168.000 Türk Sibirya'ya sürülmüş ve 300.000'e yakın Türk de Doğu Türkistan'a kaçmak zorunda kalmıştı. Sayıları bir milyonu geçen bu talihsiz insanların malları ve toprakları, isyanın bastırılmasında askeri birliklere yardım eden Rus göçmenlerine dağıtıldı. Ayaklanma tam hasat zamanı başladığından açlık başgöstermiş, Ruslar buna çare bulacağı yerde çıkardıkları bir emirle, Rus hakimiyetine hürmet ve riayet anlamında halkın bir Rus subayını gördüğünde durması ve diz çökerek selamlamalarını istemişlerdir.
Modern tarih, insanların alçaltılarak cezalandırıldığını kaydetmemiştir.

Nihayet, büyük şikayetlerden sonra Türkistan Türklerinin niçin ayaklandıklarını araştırmak üzere Duma'da tertip edilen heyetin üyelerinden Kerenskiy, 13 Aralık 1916'da üyelerine hitaben yaptığı konuşmada hükümeti şu şekilde suçlamıştır:

"Mevcut savaş cephelerine bir de Türkistan cephesi ilave edildi. Beyler, Türkistan ve Kazakistan bölgeleri, Tula veya Tambovsky eyaletleri değildir. Bunlara, İngiliz ve Fransızların müstemlekelerine bakmaya alıştıkları gözle bakmak gerekir". Fakat bu tip ikazların Rusların Türkistan'da takip ettikleri despotça idareye hiçbir tesiri olmamıştır.

1916 isyanı göstermiştir ki, Türkler hürriyetleri uğruna ne kadar cesurane mücadele ederlerse etsinler -Rus imparatorluğunun parçalanması haricinde kendi kendilerine istiklallerini elde etmeleri çok zor olacaktır. Buna rağmen Şubat 1917'de başlayan ve Ekim 1917'de gerçekleşerek Çarlık rejimini deviren Bolşevik İhtilali, başlangıçta, istiklallerini elde etmek için Türklere yeni ve çok iyi bir fırsat vermiştir.

Kaynakça
Kitap: ATATÜRK VE TÜRK DÜNYASI
Yazar: MEHMET SARAY
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Günümüzdeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir