Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Ongutlar'ın Menşei Meselesi

Burada Günümüzeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi hakkında konular bulabilirsiniz

Ongutlar'ın Menşei Meselesi

Mesajgönderen TurkmenCopur » 14 Ara 2010, 16:56

ONGUTLAR'IN MENŞEİ MESELESİ

Reşideddin'in "Cami-üt-Tevarih"inde adı geçen bir çok kabilelerin etnik menşeleri epeyce münakaşa edilen tarih ve etnoloji meselelerinden biridir. Bilhassa Nayman, Kereyit ve Ongut kabilelerinin menşei meselesi tarihçi ve etnolog bilginleri hala meşgul etmektedir.

Malum olduğu üzere Reşideddin Moğol devrindeki kabilelerden bahsederken "... bugün Moğol adiyle malum olan kabileler Celayır, Tatar, Oyrat, Merkit ve başkalarıdır; Moğol'a benzeyen kendi padişahları bulunan kabileler Kereyit, Nayman, Ongut ve başkalarıdır" diyor.

Reşideddin'in verdiği, bu malumata göre Kereyit, Nayman ve Ongutları Moğollardan ayırmak icap ediyor. Şayanı dikkattir ki Moğol İmparatorluğu'na dahil kavimleri Yuan-şi'nin tasnifi de Reşideddin'in tasnifini hatırlatıyor.

Yuan-şi'ye göre Moğolların idaresi altındaki kavimler dört grupa ayrılır:

1 - Moğollar ve onlara yakın göçebe kavimler,
2 - Nayman, Tangut, Ongut, Ar-lıun, Kıpçak, Kanklı ve başkalar,
3 -Kuzeydeki Çinliler ve
4- Güneydeki Çinliler.

Yuan-şi'nin bu bilgisine göre Nayman, Tankut, Ongun kabileleri Kıpçak ve Kanklı gibi Türk boyları ile bir grup teşkil ediyorlar.
Biz bu notumuzda Doktor K. Groenbech'in "İç Moğolistan'da Türk yazıtları" makalesi münasebetiyle mezkur kabilelerden Ongutları bahis konusu etmek istiyoruz.

Ongut kabilesinin adı bu şekliyle ilk olarak "Moğolların Gizli Tarihi"nde görülür. Bu kaynağa göre Ongut'ların başbuğu Alakuş Tegit idi. Reşideddin'de ve Ebul-Gazi'de Alakuş Tegin'dir. Ebul-Gazi Ongut'ların Türk olduğunu tasrih ediyor.

Ongut'lar Cengiz'in zuhuru devrinde Sarı Irmak civarından geçen Çin Şeddi yakınlarında, Kin devleti sınırında bulunuyorlardı. Bu kabile Kin hükümetinin hudut bekçiliğini yapardı... Ongut beyi Alakuş Tegin "Moğolların Gizli Tarihi"nde Alakuş-tegit Kuri yazılmıştır ki buradaki kuri koruyucu-muhafız demek olsa gerek. K. Gro-enbech'in "Iç Moğolistan'da Türk Yazıtları" makalesinde verdiği bilgiye göre Türkçe yazılı Ongut nesturi mezar taşları Pailingmiao civarında bulunmuştur. Pailingmiao Sarı Irmağın Ordos çevresinde teşkil ettiği kavisin kuzey batısı üzerindedir. Sarı Irmak kıyılarına tahminen 270, Çin şeddinin en yakın noktasına 250 kilometre mesafede bulunur. Moğol istilası devrinde Ongut'ların bir kısmı Moğol ordulariyle beraber Batıya hareket etmiş olduklarım bugünkü Orta-Asya, Volga havzası, Ural dağları, Kırım ve Kafkasya'da yaşıyan Türk zümreleri arasında gördüğümüz küçük küçük Ongut oymakları, bu adı taşıyan köy ve kasaba adları ispat eder.

Bu adlardan bazılarını zikredelim:

1 — Ongut - Kırım'da Ak Mesçit kazasında bir köy
2 — Ongut - Kırım'da Küzlev kazasında bir köy
3 — Ongut - Nesepname-i özbekiye'de 42 inci boy
4 — Ongut - Şeybani Han devrinde adı geçen bir Özbek boyu
5 — Ongut - Kuzey Kafkasya'da Kara Noğay'larda Orjonikidze kazasına bağlı bir kasaba ve bir boy
Bugünkü Türk zümreleri içinde Ongutlar hiç bir yerde büyük bir boy teşkil etmiyor, çok dağınık olarak küçük oymaklar halinde bulunurlar.

Moğolistanda kalan Ongut'ların mukadderatı da Batıya yayılan Ongutlarınkine benzediğini kabul edebiliriz. Muhtelif Moğol boyları içinde de küçük oymaklardan bazısı Onhut adını taşımaktadır. Mesela Hoto-Goytu'ya tabi Bisirılti sancağında (hoşun) Onhut oymağı vardır. iç Moğolistanın Mançu sınırına yakın mıntakasında, Şara Müren ırmağiyle Lao-he ırmağı arasında Oniyut oymağı vardır.

Moğol devrinde adları meydana çıkan Nayman, Kereyit, Ongut v.b. boyların etnik menşelerine dair münakaşalardan en önemlisi Ongut'ların menşei meselesi olmuştur. Bu boyun etnik bakımdan Türk olduğuna ilk defa işaret eden Batı bilgini, bizim bildiğimize göre, Deguignes olmuştur. Rus bilginlerinden N. A. Aristov Ongutların Türk olduğunu kat'i olarak iddia etmiştir. Onun mütalaasına göre, Şara Müren ırmağı civarında, Kıdanlarla sınırdaş olarak, bir kavim yaşıyordu. Orhon yazıtlarının Tatabi'ler'ı bu kavimdendir. Çin kaynaklarında bu kavim Kumo-hi yahut hi olarak adlandırılır. Orhun yazıtlarında Kıtay ve Tatabi beraber zikredildiği gibi Çin kaynaklarında da Ki-dan ve hi beraber geçer. Vasilyev'in tetkiklerine göre hi'ler (yani Kumo-hi'ler) Tukyu'ların bir kabilesi idi. Cengiz devrinde bunlara Çinliler "Ak Tatar" Moğollar da Ongut demişlerdir.

Meşhur tarihçi W. Barthold Ongut, Nayman ve Kereyit kabilelerinin Türk menşeli olduklarını yazdığı tenkitte Ongut'lara dair mütalaasını şöyle tenkit etmişti:

"Asrımızın (19. asrın) başlarında yazan müsteşriklerin çoğu XIII. asır Moğolistan'ının etnografik durumunun bugünkü durumundan farksız olduğunu, Cengiz'den önce de bütün Moğolistan'ın Moğol menşeli kavimlerle meskun bulunduğunu zannederlerdi. Sonra bazı etnograflar bu kavimlerden bir çoğunun Türk ırkına mensup olduğunu ispata çalıştılar; bu meselelerde Howorth herkesten, ileri giderek Moğolistan'ın kudretli kavimlerini, bilhassa Kereyit, Nayman, Merkit boylarının Türk olduğunu kabul etti. Aristov ise daha ileri giderek Howorth'un Moğol veya Tonguz saydığı Tatar ve Ongut kavimlerini bile Türk saymaktadır.".

Ongut'ların menşei meselesi hala kat'i olarak halledilmiş değildir. Son yıllarda yayınladığı eserde Fransız muharriri Regene Groules Ongut'lan Türk olarak gösterdiği halde sinolog Profesör W. Eberhard'ın Ongutlan Moğol zümresinden saymakta ısrar ettiği anlaşılmaktadır.

İç Moğolistan'da, Ongut diyannda bulunan mezar taşları yazıtlarının dili Ongutların menşei meselesini halletmek yolunda kesin bir adım olacağı şüphesizdir. Salahiyet sahibi olan Türkolog K. Groenbech'in bu yazıtlar üzerindeki çalışmaları merakla beklenmektedir.

Kaynakça
Kitap: ABDÜLKADİR İNAN
Yazar: MAKALELER VE İNCELEMELER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Günümüzdeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir