Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Seyyid Yakub Han Töre'nin Kaşgar Olayları Hakkında Raporu

Burada Günümüzeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi hakkında konular bulabilirsiniz

Seyyid Yakub Han Töre'nin Kaşgar Olayları Hakkında Raporu

Mesajgönderen TurkmenCopur » 20 Ara 2010, 17:32

Eski Kaşgar Sefiri Seyyid Yakub Han Töre'nin Kaşgar Olayları Hakkında Sadarete Sunduğu Rapor

Cenab-ı Hak memalik-i mahruse-i hazret-i mülkda-rin(i) muhafaza buyursun. Kaşgar hükümetinin bundan akdem ber-mukteza-yı şive-i kadr-i ilahi düçari-i mesaib-i na-gehani olduğu sebeb-i hakikiyye ve netayic-i sahiha-i vakı'a-sının atabe-i felek-mertebe-i cenab-ı Hilafetpenahilerine şu gavail-i mühimme-i Devlet-i aliyye sırasında arz ve beyan ile bir kat daha iras-ı işti'al, ye's-i melal etmeğe eğerçi vicdan-ı acizanem rıza vermez ise de ne çare ki, mukadderat-ı ilahiyye atide zuhur edeceği bedidar bulunmuştur. Hadise-i mezkureden tahlis-i giriban-ı ser ü can ederek Dersa'adete bu kere azimet eden Kaşgar piyade askeri kumandam Muhammed Han bendelerinin meşhudat ve ba'zı ifadatının ber-vech-i zir arz ve beyanına cür'et olunur.

Zat-ı lutf-ayat-ı hazret-i Padişahilerine Cenab-ı Hak alam-ı suriyye ve ma'neviyyeden masun buyursun. Kaşgar Emiri Yakub Han'ın vefatıyla mahdumu ve Veli'ahdi bek Kulu Han bendelerinin emarete nailiyetinde Hoten Valisi bulunan Niyaz Hakim, taht-ı idaresinde olan eyaletin temellük etmek emniyesiyle Emir-i müşarünileyhe adem-i itaat ve vadi-i bagi-yi fesada cür'et etmiş ve yine Turpan Vilayeti Valisi Hakim Han Töre'nin dahi bu sırada bagiyane ve asiyane vuku bulan harekatı üzerine Emir-i müşarünileyh bendeleri bi'l-mecburiyye istihsal-i asayiş zımnında gene Turfan ve Hoten taraflarına azimetle kuvve-i cebriyye-i askeriyye icrasıyla meşgul olduğu halde Çinlilerden seksen bin kadar asker Urumçi nam mahalle muvasalat ve altı bin asker-i Çi-niyye bağteten Kaşgar'a azimet ve hücum ederek bila muharebe vilayeti zapt ve istila etmişlerdir. Ve muahharen Hoten Hakimi bulunan merhum Niyaz Hakim Çinliler tarafından kati ve idam kılındığından ve vilayet-i Kaşgar dahi bu suret-le perişan olduğundan Emir-i müşarünileyh mevcud refekatıyle muahharen Taşkend'e azimet ve avdet eylemiştir.

Meşmu'at ve tahkikat-ı acizaneme göre Hakan-ı Çinin müteveffa pederini kabrinden ihrac birle ihrak bi'n-nar ve ekser şehr ü vi!ayat-ı Çini rahnedhir-ı hasar ederek bundan akdem hıtta-i Çiniyyeden her nasılsa firar ve Kaşgar havalisinde gizlüce güzeşt-i güzar etmekte olduğu istihbar olunan ma'hud (Dahudareyn ve Duhdareyn) nam şahısların Hakan-ı Çin tarafından ahz ü girifti maksadına müsteniden ve me'ınuren gönderilip Urumçi'ye vasıl oldukları bend-i sani de mezkur seksen bin miktar asker-i Çiniyyeden altı bin kadar fırka-i müfrezesi merkumamn Kaşgar'da bulunacakları ümidiyle gelmeleri ve Kaşgar'ı asker-i İslamiyye'den hali bulmaları üzerine bila muharebe zabt ü istila birle aram ve ikamet etmişlerdir. Çünkü zat-ı Kaşgar bundan akdem Çinlülerden tathir olunarak tabi'iyyet-i saltanat-ı seniyye-i hazret-i Padi-şahileriyle hisse-yab-ı fahri mesar ü şeref-i İslamiyyetle minnetdar bulunduğundan Çinliler suret-i kadimede bir heyet ibraz ve irae etmiş olsalar az zaman içinde tgraf-ı İslamiyandan müşahede edecekleri hal intac-ı harb ü kıtal olmayacağı umur-ı behiyyeden bulunmasıyla işte Çinliler dahi burasını yakinen idrak etmelerinden dolayı umur-ı idare-i vilayeti bütün bütün canib-i İslamiye tefviz ve tevdi ederek yalnız suret-i muvakkatede izhar-ı alayişten başka arz-ı ahval etmemekte oldukları ve bi'l-cümle ahali-i İslamiyye ise atf-ı nazar-ı kimya eser-i hazret-i padişahileri-ne dide-küşa-yı intizar bulundukları ekseriya taraf-ı acizaneme tevarüd eden mekatib ve muharrerat mealinden v£ Han-ı muma-i-leyhin dahi ifade-i şifahiyyesinden istifade kılınmaktadır. Nefs-i Kaşgar vilayetinin havi olduğu yirmidört aded vilayet ve şehirlerde ale't-tahmin beş milyon nüfus-i İslamiyye mev-cud bulunduğundan her bir vilayet kendi nokta-i vesi'asını hüsn-i suretde himaye ve idare ile muhafaza-i yedd-i ada edebileceği bedidar bulunduğu, hatta nefs-i Kaşgar'da seksen bin hane ve bir büyük sim ü zer ma'deni ve daha buna mu'adil ma'adin-i kesire mevcud olup vilayat-ı saireden hiçbir veçhile ianeye ihtiyacı bulunmadığı ve Hoten Vilayeti ise mahsulat-ı arziyye ve ma'adin-i müte'addideden başka ma'ınul ve gayr-i ma'ınulAotuz üç rfiahallden altun ma'deni zuhur ederek elan ihraç kılınmakta olduğuna ve Yarkend şehr-i cesiminde ise ta'dilen birun zer-amiz ma'adin-i müteaddide ve külliyetli altun ile mülam-ma'nuhas madeni mevcud idiği ve zikr olunan eyalat-ı sairenin her yerler dahi defaet-i hazine-r ma'adin bulunduğu şübheden varestedir.

Reviş-i halden ve taraf-ı acizaneme tevarüd etmekte olan muharrerat ve evrak-ı mahalliye meallerinden anlaşıldığına ve mahallince mesbuk olan ma'lumat-ı acizaneme göre Çinlilerin Kaşgar'a azimetle bila-muharebe zabt-ü neshi-rine kendülerince pek de memnun olamıyacakları, çünkü böyle bir cüz'i fırka-i müfrezenin kuwe-i külliye-i İslamiyye meyanında bulunup da bilahire harekat-ı tedafü'i vukua ge-lur ise tab-aver-i mukavemet olamıyacaklan bedidar bulunduğu misüllü mukaddemce dahi taraf-ı İslamiyyeden görmüş oldukları satvet ve şecaat tamamıyla hatır-nişanlan bulunduğu ve ba'zı lisanlarında bile istima kılınmakta idüğü delaletiyle müsbet bulunmuştur.

Kaşgar Vilayeti emir-i sabık ve lahıkı tabi'iyyet-i Sal-tanat-ı Seniyyeleri şerif-i fahr ve meziyyetine mazhar olarak nam-ı nami-i cenab-ı Hilafetpenahilerine sikke darb ve hutbe kıraat etmelerinden dolayı mahall-i mezkurun memalik-i mahruse-i hazret-i mülkdarileri a'dadından ma'dud bulunduğu ve bila-muharebe zabt ve teshir kılındığı suret-i mahsusa ve dostanede Hakan-ı Çin'e dirayetkar ve mustaki-mü'l-etvar bir me'ınur-ı mahsus i'zamı vasıtasıyla arz ve tebliğ kılınsa kabulden istiğna etmeyeceği ağleb-i me'ınul-i acizanem olmasıyla böyle bir kıt'a-i cesime ve nefisenin bila-harb yedd-ü Çinli'de bırakılmasına ve hazine-i celile-i maliyenin şu hal-i buhran zamanında vicdan-ı acizanem kail olmadığından merhamet-i müsellime-i hazret-i tacdarilerine mağruren arz ve beyan-ı hale cüret ve re'y-i rezin-i isabet karin-i hazret-i padişahilerinin bidiriğ ve erzan buyurulması istirhamına cesaret ve müraca'at kılınmış olunmağın ol babda emr ü ferman, lutf-i flravan şevketlü, mehabetlü, kud-retlü, Padişah-ı Alempenah Efendimiz hazretlerinindir. Fi 10 Muharrem 1297 ve 13 Kanun-ı Evvel 1295.

E'd-Dai-Yakub.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Günümüzdeki Diğer Türk Cumhuriyetleri'nin Tarihi

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 5 misafir