Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Karsın Kurtuluşu

Burada Günümüzdeki Türkiye Cumhuriyeti'nin Kuruluş Tarihi ve Kurtuluş Savaşı'mız hakkında konular bulabilirsiniz

Karsın Kurtuluşu

Mesajgönderen TurkmenCopur » 23 Ara 2010, 00:38

KARSIN KURTULUŞU

Mustafa Kemal Fazla geç olmadan 20 Eylül 1920 günü şifreli bir mesajla Kazım Karabekire taarruz emrini verdi. Hareket 20 Eylül sabahı büyük bir disiplin içinde başladı. Ermeniler hiç bir yerde ciddi bir direniş gösteremediler. 29 Eylül akşamı Surp, Haç Dağı, Handere, Hüseyinağa Yurdu, Kumru Dağı, Verişan ve Başköy Türk Ordusunu tarafından alınmıştı.

Bu arada Ermeni kuvvetleri Lalaoğlu Kamşlı hattına çekilmişlerdi. 29 Eylül akşamı Sarıkamış teslim oldu. Daha sonra Bezirgan geçidi Çatak ve Divik ele geçirildi. Bu arada Ermeniler Bayburt-Tuzluca hattına çekilmişlerdi. 30 Eylül sabahı ise Göle teslim oldu.
Sıra Kars'ın alınmasına gelmişti.

Kazım Karabekir hareket planını şöyle yapmıştı:

a. 9 Fırka ile iki olay Piyade Azerbaycan ve nizamiye süvari alaylarından mürekkep birinci Liva vezin köy-Mağaracık hattından taarruz edecekler
b. 12. Fırka ile iki alay piyade ve bir aşirat alayı Üçler-Akbaba hattından taarruz edecekler ve 9. Fırka'nın Solunu Koruyacaklar
c. 12. Fırka'dan bir piyade alayı ise Sübhanazat yöresini koruyacaklar
d. 9. Fırka'dan bir piyade alayı bir fırka süvari bölüyü Kotanlı, Refik Baba Dağı ve Kırmalı hattında bulunacak.
e. Kumandanlık Karargahı Karsçayı kenarındaki Penek Sırtlarında bulunacaktır.

Nihayet gece yapılan bir kuşatma hareketi ile Yahniler, Vezinköy ve Üçler Tepesi ele geçirildi. 30 Ekim'de üçler Tepesine gelen Kazım Karabekir kısa bir süre içinde Kars'ın doğusundaki tabyaları aldı. Bir süre sonra Türk ordusu karsa girmeyi başardı. Bu büyük harekatta 9 şehit ve 47 yaralı vermiştik. Buna karşı düşmanın kayıbı çok fazla idi. 3 general, 6 albay, 16 yarbay 59 yüzbaşı, 16 teymen, 12 sivil memur, 4 astsubayları ölmüştü. Ayrıca erlerden 1150 esir ve 1110 ölü vermişlerdi.
Düşman harbiye nazın Arartof, Genel Kurumay başkanı Vekilof ve Kars Kalesi grup komutanı Pirimof esirler arasında bulunuyordu

Kaynakça
Kitap: Osmanlı Belgelerinde KIZILBAŞLAR HAKKINDA İDAM ve SÜRGÜN FERMANLARI
Yazar: Cemal CANPOLAT
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: KARSIN KURTULUŞU

Mesajgönderen TurkmenCopur » 23 Ara 2010, 00:39

Karsın alınmasından sonra ileri harekatı sürdüren Türk ordusu Gümrü'ye kadar ilerlerken Ermeniler barış istediler. Böylece 3 Aralık 1920'de TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında Gümrü Antlaşması imzalandı.

Bun Antlaşmaya göre:

1. Osmanlı hudutları içinde Ermeni çoğunluğun yaşadığı hiçbir toprak parçasının bulunmadığı kabul ediliyordu.
2. Bugünkü Türk-Ermenistan sınırı belirleniyordu.
3. Ermenistan ancak iç güvenliği sağlıyacak kadar asker bulundurabilecekdi.
4. Ermenistan bir saldırıya uğrarda Türkiye'den yardım isterse bu isteği olumlu karşılanacak.
5. Anadolu'da Katliam yapanların dışında Ermeni muhacirler isterlerse en geç 6 ay içinde yerlerine döne-bilecekler
6. TBMM harp tazminatı istemiyecek
7. Ermenistan'da yaşıyan Müslüman halkın hukuku korunacak cemaat teşkilatı yapmasına ve serbestçe müftü seçilmesine izin verilecektir
8. Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Ermenistan'ın istiklaline zarar vermemek şartıyla Ermenistan içinde askeri önlemler alabilir.

Gümrü Antlaşması ve Kars'ın kurtarılışı Kurtuluş Savaşımızın ilk askeri başarısı olması bakımından çok önemlidir. Artık doğusundan emin olan TBMM. Hükümeti batı cephesi ile rahatça uğraşabilecekti. Gümrü Antlaşmasından kısa bir süre sonra Ermenistan Sovyetler birliğine katıldı. Ankara ile Sovyetler arasında yapılan Moskova Antlaşması ile Gümrü Antlaşması'nın şartları bir kez daha pekişmiş oldu. 10 Mart 1921.

Atatürk daha sonra Diplomasi yolu ile savaş yapmadan mevcut şartları iyi değerlendirerek 23 Şubat 1921'de Ardahan 6 Mart 1921'de de Artvin'i ele geçirdi. Nihayet 13 Ekim 1921'de Sovyet cumhuriyetleri olan Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan ilede Kars Antlaşması yapıldı.

a. Türkiyenin kuzeydoğu sınırı Kars ve Ardahan'ı içine alacak şekilde Sarp Köyü'nden başlıyordu
b. Türkiye ihracat ve ithalatta Batum Limanından ya-rarlanabilecek ve gümrük ödemiyecektir
c. Türkiye Gürcistan'ın ortak sınırlarında halk sağlığı, zabıta ve gümrük konusunda komisyonlar kurulabilecek yasalara uymak şartıyla sınırı geçmeye izin verilecektir.

1920 yılı Türk, Ermeni ilişkilerinin en gergin olduğu yıllardır Ermeni saldırıları karşısında Kür boylarında can güvenliği kalmamıştı. Bu nedenle Borçalı'dan yolaçıkan büyük bir Terekeme göçü Hacı Musa Bey'in önderliğinde tehlikeli bir kaçışa başladılar. Yılkılar, koyun ve inek sürüleri kadın ve çocuklar ile değerli eşyaların yüklendiği arabalar önceden giderken eli silah tutan herkes kimi atlı, kimi yaya olarak göçü muhtemel bir saldırıdan korumaya çalışıyorlardı. Günlerce, uykusuz bazende aç ve susuz büyük kaçışı sürdürdüler o günleri yaşıyanlar bu olaya "son kaçakaç" diyorlar. Bazen yolda rastladıkları Ermeni komutanlardan Antranik'in gerillaları ile saatlerce çarpışmak zorunda kalıyorlardı. Nihayet Arpaçay ve çıldır üzerinden Türkiyeye girmeyi başardılar.

Yeni Göçmenler Karsın çeşitli yerlerindeki köy ve kasabalara yerleştirildiler. Bu yerleştirilme işinde Hacı Musa'nın çok büyük rolü oldu. Genellikle Hayvancılıkla uğraşanlar köylere yerleşirken çeşitli sanat ve ticaret erbabında kent ve kasabalara yerleştiler. Bu gün kars'da 170 kadar Terekeme köyü vardır. Bunların hemen tamamı bölünmüş aileler olup yalanlarının bir kışımı sınırın öbür tarafında kalmıştır. Kaçakaçda kimi kardeşini, kimi karısını, kızını ve çocuklarını kimi anne ve babasını öbür tarafta bırakmak zorunda kalmışlardı.

Eski köy ve mahallelerinin isimlerini yeni geldikleri yerleşim birimlerine verdiler. Kaçakaç sonu yerleşimlerde Terekemelerin eski boy ve oba teşkilatlarıda bozuldu. Borça-lıda iken çeşitli uruğlar ve boylar aynı köylerde otururlardı. Karsa geliş olağanüstü şartlar altında gerçekleşmişti. Bu nedenle yeni yerleşim birimlerinden bazılarında çeşitli oba ve boylardan kopma aileler birarada yaşamaya başladılar. Örneğin Kars'ın Kümbetli köyünde, Ağbabalılar (Akbaba) Keşeliler (Keşili) ve ilmezdiler (Yılmazlı) birlikte yaşamaktadırlar
Son göçten buyana 70 yıldan fazla zaman geçmiştir. Sınırın öbür tarafını hatırlayan yaşlı Terekemeler zaman zaman "yıkılmış o yüz" diyerek eski yurtlarını acı ve hüzünle hatırlarlar.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26


Dön 1919-1923: Türk Kurtuluş Savaşı

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir