Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Abakan Bölgesindeki Yenisey Beylerin Adları

Burada Türk Boyları ve Diğer Türk Devletleri hakkında konular bulabilirsiniz

Abakan Bölgesindeki Yenisey Beylerin Adları

Mesajgönderen TurkmenCopur » 21 Ara 2010, 17:48

ABAKAN BÖLGESİNDEKİ BEYLERİN ADLARI

Çekül Tutuk:

Kitabesi Yenisey'in batı kıyısında bulunuyor.

Bu kitabede:

"konçuyumdan, akrabamdan, yurdumdan (il), babamdan (kan), sizlerden, altun okluktan (altun kiş) otuz beş yaşımda ayrıldım" denilmektedir.

Eren Ulug:

Kitabesi Abakan'ın sağ yanında, Altun Köl'ün yakınında bulunmuştur.

Kitabede:

"Koy'daki konçuyumdan, akrabamdan ayrıldım; oğluma, bodunuma doyamadım; (beğin) erdemi olursa bodunu da güçlü olur. Er atım Eren Ulug" sözleri söyleniyor.

Aynı kitabede:

"on ay iletdi ögim oğlan togdım (anam beni on ay taşıdı, oğlan doğdum)" cümlesi de görülüyor.

Yine bu kitabede:

"... erdem üçin Tübüt kanka yalabaç bardım kelürtim (veya gelmedim)" deniliyor. Daha önce de söz konusu edildiği üzere, Bazin "kelürtim" kelimesinin "kelmedim" (yani gelmedim) okunması gerektiğini söylüyor. Kitabede Eren Ulug'un otuz sekiz yaşında öldüğü de yazılıyor.

Ezgene:

Kitabesi Tuba'nın sağındaki Tes köyünde görülmüştür (Düzmece Tuba III).

Kitabede:

"Kara kan içreği ben Ezgene (?); altı otuz yaşıma erti; ben öltim ben Türgiş el içind(e); beğ ben bitiğ (Kara Han'ın saray mensuplarından olan ben Ezgene (?), yirmi altı yaşımda öldüm. Ben Türgiş ülkesinde beğ idim, yazı). Bazin, Ezgene (?)'nin Kırgız ülkesine elçilikle gelip orada ölen Kara Türgiş hükümdarı Kara Han'ın saray adamlarından biri olduğu görüşünü ileri sürmüştür. Nitekim bundan, bu bölümün başında söz konusu edilmişti.

Künç Tutuk:

Çok kısa yazılmış olan kitabesi Abakan'ın Tuba yöresinde (Tuba I) bulunmuştur.

Özüt Ogdı:

Bu kitabede onun yetmiş yaşına ulaştığı ve yetmiş er öldürdüğü yazılıyor ve kitabenin sonlarına doğru da: "er atım Özüt Ogdı" deniliyor.

Tarkan Sanun:

Kitabesi Uybat'da bulunmuştur (Uybat III).

Bu kitabe:

"Tarkan Saftun men" denilerek kitabe sahibi tanıtılıyor.

Aynı kitabede:

"İl Çor iline kazgandım men (ben İl Çor'un ülkesini fethettim)" cümlesi okunuyor.

Bu kitabenin son satırı ise şöyledir:

"bedizin üçün Türk kan balbalı ilara tokkuz erig udış er oglın öğürip ödür altı Erdem Begim a"

Bazin bu cümleyi şöyle anlıyor:

"Mezar taşını süslemek için Türk hanlarının balballı ülkesinden kendi arzusu ile, maiyyet adamlarından dokuz kişi seçti Erdem Begim a!".

Aynı müellif bu anlayışını da şöyle açıklıyor:

Orhun bölgesinde yaşayan Kırgız büyüklerinden Erdem Beg, Tarkan Sanun'un mezarının heykelini yapmak ve kitabesini yazmak için maiyyetinde bulunan veya kendi idaresi altında yaşayan dokuz mütehassısı seçti ve onları Kırgız ülkesine gönderdi". Bazen bu anlayış ve izahına uygun olarak kitabenin (Uybat III) Kırgızlar'ın Orhun bölgesindeki hakimiyetleri zamanında yani 840-924 yılları arasında yazılmış olacağını kaydediyor.

Umay Beg:

Umay Beg'in kitabesi Altın Köl yakınlarında bulunmuştur.

Kitabede:

"bu atımız (?) Umay Beg" deniliyor. Umay, bilindiği üzere, Gök Türk kitabelerinde de geçiyor ve bir ilahenin adı olduğu kabul ediliyor.

Aynı kitabede:

"on ay iletdi ögüm (e) kelürti; ilimke erdem üçün men yerledim" (yani annem beni on ay taşıdı (iletti) ve doğurdu. "Ben ülkeme erdem için yerleştim" sözleri de görülüyor.

Başka bir kitabede de:

"annem beni on ay taşıdı" cümlesi görülmüştü. Buna göre Türkler arasında tabii doğum zamanı "on ay" olarak kabul ediliyor.

Ur Beg:

Herhalde ur yani vur: Kitabesi Abakan'ın sol kıyısında Açura köyü civarında bulunmuştur. Oldukça uzun olan kitabenin bazı yerleri, aşınmış olduğundan,
okunamıyor.

Kitabenin bir yerinde:

"El ügesi tnançu Bilge" Unvanları geçiyor. Yine bir yerde Küç (Güç) adı okunuyor. Ur Beg'in onyedi yaşında öldüğü de yazılıyor.

Uz Bilge Çensu:

Uybat kitabelerinden biri de bu beye aittir; aşınmış olduğundan bazı yerleri okunamıyor. Kitabenin son satırından, adı geçenin iki oğlu ile birlikte öldüğü yazılıyor.

Kaynakça
Kitap: TURK DEVLETLERİ TARİHİNDE ŞAHIS ADLARI I
Yazar: Faruk SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Türk Boyları ve Diğer Türk Devletleri Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir