Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Çigiller'de Şehircilik

Burada Türk Boyları ve Diğer Türk Devletleri hakkında konular bulabilirsiniz

Çigiller'de Şehircilik

Mesajgönderen TurkmenCopur » 20 Ara 2010, 22:59

ÇİĞİLLER'DE ŞEHİRCİLİK

X. ve XI. yüzyıllardaki en tanınmış Türk topluluklarından biri de Çiğiller'dir. Bunların aslında Karluklar'ın bir boyunu teşkil ettikleri, Mervezi'ye dayanılarak, kaydedilmişti. Çiğiller, o kadar büyük bir topluluk idiler ki daha X. yüzyılda müstakil bir Türk kavmi sayılmışlardır.

Hududu'l-alem'de Çiğiller'e dair şu bilgiler veriliyor: "bu Çiğiller aslında Karluklar'dandır. Bunların nüfusları çoktur. Çiğil ülkesinin doğu ve güneyini Karluk ülkesi, batısını Tohsılar'ın yurdu teşkil eder; kuzeyi de Kırgızlar'ın yurdudur. Karluk ve Kırgız ülkelerinde ne gibi nesneler var ise, Çiğil ülkesinde de aynı şeyler bulunur. Onların servetleri çoktur. Çiğiller'in ekserisi çadır ve alaçıklarda yaşarlar; şehir ve köyleri azdır; servetlerini sığır, koyun ve at teşkil eder. Çiğiller'den bazıları güneşe ve yıldızlara taparlar. Onlar iyi tabiatlı, cana yakın, şefkatli insanlardır. Hükümdarları kendilerindedir.

1 — Siköl (?):

Bu, Çiğil ve Karluk yurdları arasında büyük bir şehirdir, İslam hududuna yakındır. Mamur ve bolluk içinde bir şehirdir. Burada tüccar da vardır".
Hududu'l-alem'de Çiğiller'in evvelce Karluklar'a mensup bulundukları sözünü Mervezi'nin ifadesi doğruluyor. Yine aynı kaynağımıza göre, Çiğiller, Isığ Göl'ün hem kuzeyinde, hemde güneyinde yaşıyorlardı. İslam hududuna yakın Siköl şehri de onlara aittir. El-Mukaddesi Taraz' dan bir bağırım (sayha) mesafede Cigil (Çiğil) adlı küçük bir şehirden bahseder ona göre bu şehrin surları olup, hisarı da vardır. Camisi ise çarşıdadır.

Çiğiller'in varlıklarını XI. yüzyılda kuvvetle korudukları görülüyor. Kaşgarlı onlardan göçebe bir bölüğün Kuyaş'ta yaşadığını söylüyor. Kuyaş'ın, ili ırmağı üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. Yine aynı müellifimiz bir bölüğünün de Taraz yakınında bulunduğunu yazıyor ki bu, el-Mukaddesi'nin zikrettiği Çiğil kasabasındakiler olacaktır. Çiğiller'den üçüncü bir kol da Kaşgar köylerinde yaşıyorlardı. Buna göre XI. yüzyılın ortalarında Çiğiller arasındaki yerleşik hayata geçme faaliyetleri gelişmiştir. Onlardan göçebe hayat geçirenleri ancak ili havzasındaki Kuyaş'da yurt tutmuş olanlarıdır. Bundan başka aynı yüzyılda Maveraünnehir'de de Çiğiller'den kalabalık bir topluluğun yaşadığını biliyoruz. Ancak XII. yüzyıldan itibaren Çiğiller'in adlarına rast gelinemiyor. Bu husus şüphesiz onların hemen tamamiyle yerleşik hayata geçmeleri ile ilgilidir.

Anadolu'da beş veya daha ziyade Çiğil adının görülmesi Çiğiller'den bazı mühim zümrelerin bu ülkeye gelmiş olduklarını gösterir. Bunların Moğol istilasından önce gelmiş olmaları çok daha muhtemeldir. Son olarak Çiğil gençlerinin yakışıklıkları, cana yakın ve sevimli olmaları ile Iran edebiyatında akisler yapmış olduklarını da kaydedelim.

Kaynakça
Kitap: ESKİ TÜRKLERDE ŞEHİRCİLİK
Yazar: FARUK SÜMER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Türk Boyları ve Diğer Türk Devletleri Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir