Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Sümer Dini Adlarının Türk Dilindeki İzleri

Burada Ön Türk Tarihi hakkında konular bulabilirsiniz

Sümer Dini Adlarının Türk Dilindeki İzleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 12 Ara 2010, 22:20

6. Sümer Dini Adlarının Türk Dilindeki İzleri

6.1. DİNGİR:

Sümerologların açıklamasına göre bu sözcük günümüzdeki Türk lehçelerindeki Tanrı, Tarigrı, Tengri sözcükleriyle aynıdır. Bu sözcüğün Sümer yazı dilindeki belgisi bir yıldız işaretidir. Bu işaret Sümer dilinde iki türlü telaffuz edilmiştir. Birisi DiNGiR, diğeri ise AN yani "gök" (Türkmence Asman) "yukarı" ve "uzak" demektir.

Daha önceki satırlarda tanrı ve göğün Sümerlerde okluğu gibi eski Türklerde de aynı anlamda olduğu belirtilmişti. Radloff'un açıklamasına göre Orhun yazıtlarında da Tengri hem Tanrı hem de gök anlamına gelmektedir.

6.2. AN:

Bu sözcük yukarıda da belirtildiği gibi "gök", "uzak", "yukarı" anlamındadır. Onun çeşitli şekilleri Sümer ve Türk dillerinden başka indo-German dil grubundan sayılan Farsça'da da kullanılmaktadır.

Ancak aşağıdaki delillere göre bu sözcüğün aslı Farsça olmayıp Türk-Sümer diline ait olduğunu gösteren deliller vardır:

1. Sümer dili Fars ve diğer Aryan dillerinden daha eski bir dil olup, üstelik bu dilin gramer bakımından indo-German bükünlü (flektiv) dillere ait olmayıp Türk dilin de içinde bulunduğu bitişimli (agglutinativ) dillere dahildir. Burada yukarıda da izah edildiği gibi çivi yazısı vesilesiyle çok sayıda Sümer sözcüğünün Sami ve indo-German dillerine girmiş olmasını da göz önünde bulundurmak gerekir.
2. Birkaç dilde birlikte kullanılmakta olan bir sözcüğün hangi dile ait olduğunu belirtmek için o sözcüğün bu dillerden hangisinin gramerine uygun olduğunu belirtmek gerekir. Örneğin, NUR sözcüğü günümüzdeki Türk, Fars ve Arap dillerinde geniş çapta kullanılmaktadır. Ancak onun Arap dilinin gramerine uygunlukta envar / tenvir / münevver / şekillerde kullanıldığına bakarak bu kelimenin Arapça olduğu kabul edilmektedir. Buna göre eğer biz AN sözcüğünün Sümerce, eski Türkçe, Farsça dillerinden hangisine ait olduğunu aynı esaslara göre araştırırsak onun bir Türk-Sümer kelimesi olduğu açıkça ortaya çıkacaktır.

Sümerce Eski Türkçe -Türkmence Farsça
AN-A ANA ONA BE ANCA
AN-DA/AnnaANDA ONDA/Onna DER ANCA
AN-TA ANTAONDAN(andan) EZ ANCA


Görüldüğü gibi AN sözcüğünün ismin çeşitli hallerindeki durumu Sümer ve Türk dillerinde hemen hemen aynı olduğu halde Farsçada durum çok farklıdır. Yani, Türk ve Sümer dillerinde bu haller sadece ekle izah edilirken, Farsça'da edatlara ihtiyaç duymaktadır.

3. Ortak sözcüklerin hangi dile ait olduğunu belirtmenin bir diğer yolu bu sözcüğün bu dillerde çeşitli kullanılma şekillerinin var olma durumudur. Bu çalışmanın diğer bölümleri de dikkate alınırsa AN sözcüğünden türemiş ANU (Anev), ANNA gibi çok sayıda isimlerin hem Türkmen hem de Sümer dillerinde mevcut olduğu görülecektir.

Türkmen dilinde eski Türkçe'de olduğu gibi AN-DA kullanımını yaygın olarak gösteren pek çok edebi metin de mevcuttur. Örneğin, Mahdumgulu'nun şu dizelerinde olduğu gibi:

Ya Hızır—İlyas ile Şah Süleyman andadur Ya Selim Şah Mekke Hani tbni Sultan andadur Bayezit Sultan Uveys Harakani Migan andadur Dayanur Musa asası Man gördüm şondadur.

Anda sözcüğü "yukarı, yüksek, uzak, cennet, ahiret" anlamlarını taşımaktadır.

6.3. ANU:

Sümerlerin en büyük tanrısı olan gök tanrının ve en büyük tapınaklarının ismidir. Bu adın Anû sözcüğü ile bir olduğundan şüphelenmeye gerek yoktur. Sümerce'de ENU (gök) ve ENNU (koruyucu) anlamlarının olması dikkate değerdir.
Bu sözcüklerin AN'dan türediği açıkça bellidir. Türkmence'de INDEVV (1NNEVV) sözcüğünün de korumak kelimesine yakın bir anlamı vardır.

6.4. İN-ANNA:

Bazen büyük tanrı ANU'nun kızı, bazen de onun hanımı konumu görünmektedir. Burada dikkati çekici ve önemli olan mesele ANNA kelimesine başka bir sözcük eklenerek hem Sümerlerde, hem de günümüzdeki Türkmenlerde geniş ölçüde insan adı olarak bulunmasıdır. Örneğin, ANNA-TU (büyük tanrının hanımı olan tanrıça) ve KULİ-ANNA (Dumu-zi'nin lakabı). Bu Sümerli adları ANNATUVAK, ANNAKULİ (Annaguli) ANNABERDi, ANNABiBi vb. Türkmen adları ile hemen hemen aynıdır. "Uruk kentindeki büyük bir tapınağın adı da E-Anna(Haus des Anu) yanı Annanın evi'dir."

6.5. KULJ-ANNA:

sözcüğünün anlamına gelince ANNA tanrının adı ve KULi sözcüğünün birinci hecesi olan KU oturmak, konmak ve Li ise ile, beraber anlamındadır. Sonuçta KULi sözcüğü beraber oturmak, yakın dost gibi manalarını veriyor.
Böylece Türkmen adı olan Annakulı / Annaguli sözcüğünden tanrının yakını, dostu anlamını çıkarabilmek mümkündür. Burada Cuma günü için ANNA GÜNÜ'nün kullanılması da düşündürücüdür. Bu kullanımın tanrı günü anlamına geldiğini sadece Sümer dilinin yardımıyla anlayabiliyoruz.

6.6. EN-LİL:

Yukarıda görüldüğü gibi "yel" ve "hava" tanrısı, yel piri demektir. Bu sözcükteki LİL Türk dilindeki "yel" sözüyle bir anlamdadır. EN sözcüğü ise büyük tanrıların adı ile gelmektedir. Bu sözcük Delitzsch'in açıklamasına göre yüksek, iye, pir, ağa anlamlarına gelmektedir, ENU ve ENNA şekillerinde yazılarak gök, koruyucu, saklayan, ruhani gibi anlamlara gelmektedir.
Buradaki dikkatimizi Türkmencedeki İNNE-MEK ve ya "in-de-mek" (himaye etmek, sahip çıkmak, örneğin zayıf ve hasta bir çocuğun bakımı ile ilgili olarak "bunu kim inneyecek?" denmektedir) sözcüğüne yöneltmek mümkündür.

6.7. EN-Kİ:

Yer tanrısı. Bu sözcüğün ikinci hecesi olan Kİ Sümercede GİR şeklinde de görülmektedir. Bu sözcük yer, belli bir yer, yurt anlamındadır. Türkçedeki KIR / GIR / YER / KIYI sözcükleri de aynı kökten olabilir diye düşünülmektedir.

6.8. URAS:

Yerin ana tanrıçası; diğer adları Kİ ve EN-Kİ'dir.
Bu sözcüğün Türkmen adı "Oraz" ile bir kökten olması mümkündür. Tanrı ve din ile bağlı olan ORAZ Türkmen adı olarak çok çeşitli ekler ile oldukça kullanılmaktadır. Örneğin, Oraz-kuli, Orazverdi, Orazgül vb.

6.9. ADA-PA:

İlk adam, Adem Baba/Adam Ata Sümer dilinde ADA günümüz Türk lehçelerindeki ATA sözü ile aynıdır, (bkz. sözlük bölümü).

6.10. ARUNAS:

Tanrılaşan denizin adı. Bu sözcük günümüz Türkmencesindeki ARNA (Irmak) sözcüğüne hem yansıma hem anlam bakımından çok yakındır.

6.11. DOMUZİ:

Sümerlerde üretim ve bereket tanrısı, aynı zamanda Haziran ve Temmuz aylarının adı. Türkmencede TOMUS, yaz mevsimi için kullanılmaktadır.

6.12. BARAK:

Hızlı giden ve cennet hayvanı olan köpeğin adı. "Şamanlar da Barak adlı köpeğe binerek göğe çıkmışlardır. Kırgızlar'da cins köpeğe Barak denilmiştir. Oğuz destanında İt-Barak kavminden bahsediliyor. Onların totemleri de kuştan türemiş bir köpektir". Bu Sümer sözcüğünün kökünün Türkmen dilindeki bar (var, varmak) ile bir olması mümkündür. Türk-mencedeki baragan (hızlı giden, ulaşan, varan) sözcüğü de BARAK sözcüğü ile yansıma ve anlam bakımından benzerdir.

6.13. E-GAL:

Mabet veya saray anlamına gelen bu kelime Tevrat'da HEGAL olmuştur.101 Kelimenin birinci hecesindeki E Türk dilindeki Ev ile aynı anlamda olup ikinci hece GAL ise ulu ve büyüktür. E-GAL ise ulu evanlamına gelmektedir. Türkmen-cede (yukarı) GAL, galmak (kalmak), Gala (kale) gibi kelimelerle hemen hemen aynı anlamlıdır. Arapça olduğu kabul edilen ;gal-eh;(kale) sözcüğün yüzlerce başga sözcükler gibi Sümer dilinden sami dillere o cümleden arab diline girmiş olması da büyük ihtimaldir.

6.14. E-KUR:

Yukarıdaki metinde bahar bayramı Sümerlerin tepenin üstünde, yükseklikte yerleşmiş tapınağının adıdır. Bu ad iki sözcükten türemişdir. Sümercedeki "E" ve "EB" Eski Türkçedeki EB ya aB, Yeni Türkçedeki EV, Türkmencedeki ÖY aynı köktendirler. İkinci Sümer sözcüğü "KUR" ise, eski Türkçedeki KUR ve KURGAN, Türkmencedeki GORGAN aynı kökten olup, tepe ve yükseklik anlamına gelmektedir. Bu konuya Sözlük Bölümü'nde tekrar temas edilecektir.

Resim
In-Anna: Sümerlilerin güzellik Tanrıçası. Iştar, Afrodit ve Zöhre bu Tanrıçadan örnek alınmıştır.

Resim
Mezopotamya (m.ö. 2000.)
Dünyada ilk defa tekeri icad edenlerin Sümerliler okluğu kabul edilmiştir. Onların inançlarına göre Tanrılar bu arabalarla cennete gidiyorlardı.

Resim
Türkmenistan (A- m.ö. 4000., B-m.ö. 3000. yıl)

Acaba, Sümerliler bu arabalarla mı Türkmenistan'dan Mezopotamya'ya göçmüşler?

Resim
Türkmenistan (tanrıçalar, m.ö. 3000. ve 2000.)

Resim
Mezopotamya (Tanrıçalar, m.ö. 2700 yıl)

Kaynakça
Kitap: 5000 Yıllık Sümer - Türkmen Bağları
Yazar: Begmyrat Gerey
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Ön Türk Tarihi Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir