Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Voyvoda/Türkmen Ağaları

Bozuluş Türkmenleri

Burada Osmanlı İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Voyvoda/Türkmen Ağaları

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 04:05

Voyvoda/Türkmen Ağası

Konar-göçer teşekküllerden padişah haslarına dahil olanlar mali bakımdan mukataaya verilmek suretiyle idare edildiği zaman başlarında hükümet tarafından tayin edilen voyvoda bulunuyordu. Türkmen Ağası diye de isimlendirilen voyvodaların temel vazifeleri, kethüdaların veya boy beylerinin miri için tahsil ettikleri vergilerin hazineye ulaştırılması olmakla beraber bazı hallerde kendileride vergi topluyorlardı.

Voyvoda bir yıllık vergi döneminde, o yıla ait verginin tahsili ve yerine ulaştırılması amacıyla tayin edilmekte olup merkezi hükümetin voyvodanın hizmetinden memnun olması halinde süre yine birer yıl olmak üzere uzatılıyordu. Bir voyvoda bazen birden fazla Türkmen mukataasını uhdesinde bulun-durabiliyordu.

Voyvodalar, başka memleketlerden veya konar-göçer teşekküllerden gelerek aşiretler arasında karışan cemaatleri himaye etmeyip, geri eski yerine göndermekle de mükelleftiler. Keza, eşkıyalık yapıp aşiretler arasında saklanan kişileri de hükümete bildirmek zorundaydılar.

Voyvoda, tahsil edilecek verginin adaletli bir dağılımını oluşturmak amacıyla tahrirlerin yenilenmesini sağlıyordu. Ayrıca, maddi gücünü keybetmiş veya o yılki vergilerinin tamamını ödeyememiş aşiretlerden vergi indirimi yapılmasını ve durumlarının yeniden tesbitini merkezi hükümete bildiriyordu. Bu suretle dağılmaya yüz tutmuş aşiretleri yeniden toparlama imkanı elde ettiği gibi vergi dairensinin dışına çıkmış olan aşiret mensuplarını da eski yerine döndürme yetkisine sahip oluyordu. Voyvodalar, aynı zamanda iskan edilmiş aşiretlerin de eğer Bozuluş voyvodalığına bağlılığı devam ediyorsa, haklarının muhafazası ve başkaları tarafından yapılacak her türlü müdahalenin önlenmesini üzerlerine alıyorlardı. Bu cümleden olarak, Aydın bölgesindeki Bozulus'a tabi Aykudlu, Mihmadlu, Gaffarlu, Çökelek, Germenç, Kuşdoğanlu cemaatlerinin iskan edilmesini Bozuluş voyvodası sağlamış ve her türlü haklarının korunmasını da üzerine almıştı.

Voyvodalar aşiretlerin bulunduğu bölgeye en yakın merkezde otururlar; toplanan vergiden, "Ağalık" veya "Voyvodalık" namıyla, % 25 oranında hisse alırlardı. Ancak bununla yetinmeyerek "hizmet", "masraf veya her türlü bahanelerle aşiretlerden fazla para tahsil edenler de vardı. Bu hal şikayetlere sebep oluyordu. H.1092/M.1681 yılında Bozuluş voyvodası olan Bedreddin Ağa, bir yandan aşiretlerin haklarını muhafaza ve vergilerini tahammüllerine göre tahsil ediyor gözükürken, diğer yandan kardeşleri ve etrafında topladığı bazı kişiler ile Tabanlu, Karamanlu, Hamza Hacılu, Eminlü, Oğulbeğlü ve diğer aşiretlerden bazen türlü bahanelerle, bazen de zorla para tahsil ediyor, koyun ve develerim ellerinden alıyordu. Bu şekilde büyük miktarlarda para kazanmıştı. Ancak şikayetler artınca merkezi hükümet, Bedreddin Ağa'nın yakalanmasını tenbih etmiş, kısa sürede yakalanan Bedreddin Ağa ve ortakları mahkemede suçlarını kabul etmişlerdi.

Öte yandan, vesikalarda nadiren "Bozuluş Beyi" ve "Bozuluş Meliki" ünvanı ile tesadüf edilen vazifelinin, voyvodanın vazifelerini ifa ettiği görülmektedir. Bu yüzden "Bey" veya "Melik" ünvanının, yaygın olmamakla beraber voyvoda yerine kullanıldığı akla gelmektedir.

Kaynakça
Kitap: ANADOLU'DA TÜRKMEN AŞİRETLERİ "Bozuluş Türkmenleri 1540-1640"
Yazar: Tufan Gündüz
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Osmanlı İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Google [Bot] ve 2 misafir