Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Osmanlı Arşivlerinde Türkmen Belgeleri

Burada Osmanlı İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Osmanlı Arşivlerinde Türkmen Belgeleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 15 Ara 2010, 03:48

Tarihler

Osmanlı tarihlerinde, mensup olunan boy, ulus veya etnik kimlik yerine, kişilerin ön plana çıkması, devlet hizmetindeki Türkmen beylerinin mensup bulundukları aşiretlerin tesbitine imkan tanımadığı gibi, büyük siyasi olayların etrafında odaklanan tarih yazıcılığı, konar-göçer Türkmen topluluklarının içtimai vaziyeti ve yaylak-kışlak hayatları boyunca meydana getirdikleri olaylar hakkında da kayda değer bilgiler vermemektedir. Osmanlı tarihleri, Türkmenleri ya isyanlar vaki olduğu zaman veyahud Osmanlıların, Akkoyunlu ve Safevi devletleriyle mücadeleleri esnasmda anmakta, Safevi Devleti hizmetindeki Türkmenler için ise sıklıkla "Kızılbaş" tabirini kullanmaktadır. Bundan dolayı Türkmenler, tarihlere, daha çok sosyal ve iktisadi düzeni tehdit eden düşman unsurlar gibi yansımıştır. Bununla birlikte, Osmanlı Devleti'nin kuruluşu esnasında Osmanoğullarının atalarının, konar- göçer Türkmenler olarak tavsif edilmesi Türkmenliğin yerinilecek bir husus olmadığını, bilakis yerleşik hayatın temsilcileri tarafından da övünülecek bir özellik olarak mütalaa edildiğini göstermektedir.

Bozuluş Türkmenleri, Akkoyunlu Devleti'ni teşkil eden asıl unsur olmakla, bu teşekküldeki aşiretler hakkında ilk bilgilere Akkoyunlu tarihinin birinci kaynağı olan Kitab-ı Diyarbekriyye'de tesadüf edilmektedir. Eser, vaktiyle Irak'ta bulunmuş, müstensah nüshası F. Sümer ve N. Lugal tarafından indeksli olarak 1964'te neşredilmiştir4. Kitab-ı Diyarbekriyye, Akkoyunlu Devleti'nin kuruluşundan, Uzun Hasan Bey devrinin (1453-1478) sonlarına kadar olan olayları ihtiva etmektedir.

Burada, bilhassa Pürnek, Musullu, Hamza Hacılu, Avşar gibi nüfus itibariyle kalabalık aşiretler hakkında dağınık bilgiler bulunmaktadır. Kitab-ı Diyarbekriyye'nin devamı niteliğinde olan ve Akkoyunluların son dönemleri ile Safevilerin ilk dönemlerini anlatan Hasan-ı Rumlu'nun Ahsenü't-Tevarih ile Sultan Yakub döneminin tarihi (1478-1490) olan Fazlullah b. Ruzbihan'ın Tarih-i Alem-i Arayı Emini adlı eseri de, keza, aşiretlerden siyasi rolleri dolayısıyla bahsetmektedir.

Akkoyunlu ve KarakAyunlu devletlerinin temelde Türkmen aşiretlerine dayanması ve bu devletlerin siyasi hayatında boy ve oymakların müessir bir rol oynaması, bu devirde yazılan tarihlere de yansımaktadır. Siyasi rolleri itibariyle ön plana çıkan şahısların mensup bulundukları kabileler, onların adları ile birlikte anılmakta ve böylece aşiretlerin devlet içindeki fonksiyonunu tesbit etmek mümkün olmaktadır. Bu durum Safevi tarihleri için de varittir. İskender Beğ-i Türkmen'in kaleme aldığı Tarih-i Alem Arayı Abbasi'de Safevi Devleti'nin hizmetindeki Akkoyunlu aşiretlerini tesbit etmenin mümkün olması da bunun bir neticesidir. Keza, Şeref Han'ın Şerefname'si hem Akkoyunlu, hem de Safevi Devleti'nin hizmetindeki Türkmenlerin takibini kolaylaştırmaktadır.

Kaynakça
Kitap: ANADOLU'DA TÜRKMEN AŞİRETLERİ "Bozuluş Türkmenleri 1540-1640"
Yazar: Tufan Gündüz
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Osmanlı İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir