Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Menteşe Sancağında Konar-Göçer Teşekküller

Burada Osmanlı İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Menteşe Sancağında Konar-Göçer Teşekküller

Mesajgönderen TurkmenCopur » 28 Ara 2010, 18:18

MENTEŞE SANCAĞINDA KONAR-GÖÇER TEŞEKKÜLLER

Osmanlı imparatorluğunun gelişmesinde, yeni fethedilen yerlerin Türkleştirilmesinde ve boş yerlerin şenlendirilerek ekonomik hareketliliğin sağlanmasında konar-göçer aşiretlerin önemi büyüktür. Batı Anadolu Bölgesi yoğun göçebe topluluklarının yayıldıkları bir alan özelliği göstermiştir. XIII. ve XIV. yüzyıl kaynakları bu coğrafyada Selçuklu-Bizans sınırlarında binlerce çadırlık göçebelerin bulunduğunu belirtmektedirler. Bunlardan Ebu'l-Fida. İbn-i Said'e dayanarak bölgedeki Konar-göçer zümrelerin yoğunluğunu şöyle ifade etmektedir." ... Antalya'nın şimalinde Tagurla(Denizli) dağı vardır. Burada ve havalisinde Türkmenlerin 200.000 kadar çadırı olduğu söylenir. Uç tesmiye edilenler bunlardır. " Uç bölgesinde bulunan bu Türkmenler in hepsi göçebe değildi bunlar arasında yerleşik hayata yabancı olmayan topluluklar da vardı.

Yaşadıkları hayat tarzına göre yaylak ve kışlak bölgeleri arasında sürekli hareket eden konar-göçer aşiretler genellikle hayvancılıkla uğraşmışlardır. Yaylak ve kışlak mahalleri arasında hareket halinde olduklarından göçebe tabiriyle isimlendirilmişlerdir. Fakat aşiretlerin bu hayatı tam bir göçebelik değildir. Yazlan yaylakta hayvanlarını otlatan aşiretler, kışın ise zirai faaliyetlerde bulunmuşlardır. Osmanlı kanunnamelerinde göçebelik ile yerleşik hayat arasında bir ara şekle sahip olan bu aşiretler için konar-göçer tabiri kullanılmıştır6. Bu tabirin yanı sıra "göçer-evli", "göçebe", "göçerler" gibi tabirler de kullanılmıştır.

Konar-göçer teşekküller Türkmen ve Yörük umumi adları ile ikiye ayrılmaktadır. Yörük tabiri XIV. ve XV. yüzyıllarda Kızılırmak'tan Adalar ve Marmara denizine kadar uzanan yerlerdeki ve Rumeli'nde bulunan konar-göçer teşekküller için kullanılmıştır. Yörük tabirinin ne anlama geldiği konusunda değişik görüşler vardır. Faruk Sümer bu kelimenin "yörümek" fiilinden geldiği konusunda şüphe olmadığını ve bu tabirin ilk defa Yazıcıoğlu Ali'nin, Tarih-i Ali Selçuk'unda geçtiğini be-lirtmektedir. Türkmen ve Yörük tabirleri aynı bölgede aynı göçebe grubunu ifade etmek için zaman zaman birbirlerinin yerine de kullanılmıştır. Anadolu ve Rumeli Yörükleri genellikle yaşadıkları yerlerin adları ile veya iktisadi faaliyetlerine göre isimlendirilmişlerdir. Bazıları da beylikler dönemindeki bazı ümeranın adı ile anılmıştır.

Osmanlı Devletinde. Anadolu ve Rumeli'de bulunan konar-göçerler hakkında kanunnameler hazırlanmıştır. Bu kanunnamelerde alınacak vergilerin miktarları belirtilmiştir. Mühimme Defterlerinde de konar-göçer zümreler ile ilgili kayıtlar bulunmaktadır. Fakat Anadolu'da bulunan bütün konar-göçer zümreler ile ilgili kayıt bulmak zordur. Çünkü konar-göçer zümreler merkez tarafından belirlenen bir vazife için görevlendirildiklerinde veya yerleşik halkın tarla ve ekinlerine zarar verdiklerinde veya birbirleri ile olan anlaşmazlıklarda bu kayıtlara geçmişlerdir.

Osmanlı Devleti döneminde Türkmen veya Yörük ismiyle bilinen konar-göçer teşekküller başıboş diyebileceğimiz bir hayat tarzı yaşamıyorlardı. Osmanlı Devleti merkeziyetçi yapısı gereği konar-göçerlerin yaşayış tarzlarını da göz önüne alarak yerleşik ahaliden olduğu gibi bunlardan da çeşitli yollarla faydalanma cihetine gitmiştir. Konar-göçer teşekküller üzerinde yaşadıkları toprağa(toprağın ayrıldığı şekle göre tımar, zeamet, has veya bir vakıf toprağında) raiyyet olarak yazılmış
böylece yükümlülük altına alınmışlardır. Bu durum onları hukuki bir nizama bağlamıştır. 1530 yılında Menteşe sancağında bulunan konar-göçer teşekküllerin %70'i has, %29'u tımar ve ise evkaf olarak kayıtlıdır. 1530 tarihinde Aydın Sancağında bulunan konar-göçer teşekküllerin ise %67'si has, %28'i zeamet ve Sipahiyan, % 5'i ise evkaf olarak kayıtlıdır.

Konar-Göçer topluluklar arasında sosyal yapı bakımından farklılıklar olmasına rağmen iki temel kurum olan aile ve cemaati görmek mümkündür. Bunlardan başka bu iki yapı arasında oba, mahalle, oymak gibi küçük birimlerde bulunmaktadır.lh Konar-Göçer toplulukların idari ve sosyal yapılarını belirten en yaygın birim cemaattir. Birbirleriyle uzaktan yakından akraba olan ve birbirlerini çok iyi tanıyan bu gurup 10 ila 80 hane arasında veya daha fazla haneden oluşuyordu. Cemaatlerin idarecileri o cemaatler içinde seçkin olan bir ailenin reisleri oluyordu. Bu idarecilere kethüda19 ismi veriliyordu20. Bunların yanında özellikle Menteşe Sancağı'nda konar-göçerlerin idari yapılanmalarında tir kavramının kullanıldığı görülmektedir. Bu tabir cemaatin bir alt grubunu teşkil ediyor ve bir oba, mahalle veya oymaktan daha fazla nüfusa sahip bulunuyordu. Farsça bir kelime olan tir, İran'daki bazı göçebe grupları arasında sosyal bir kurum olarak kullanılmaktaydı. Ancak tirin tam karşılığı olan ok eski Türklerde devlete bağlı olanları temsil ediyordu. Tirlerin başında olan idarecilere tirbaşı denirdi ve tirlerin çoğunluğu tirbaşlarının adı ile bilinirdi.

Bu çalışmamızda XVI. Yüzyılda Menteşe Sancağında bulunan konar-göçer teşekkülleri tapu tahrir defterlerine dayanarak incelemeye çalıştık. Çalışmanın amacı bölgesel tarih çalışmalarına katkıda bulunmak ve bölgenin Türkleşmesinde ve şenlendirilmesinde önemli bir paya sahip olan göçerlerin ortaya çıkarılmasını sağlamaktır.
Menteşe Sancağı'na 1530 yılında Oturakbarza, Mukata'a-i İskender Bey, Kayı, Kızılcakeçilü, Horzum, Mukata'a-i Yahşi Bey, Kızılcabalıkçı, Divane Ali, Günebarza Cemaati ve Karacakoyunlu Cemaatleri kaydedilmiştir. 1532-1533 yıllarında yapılan tahrirde ise sancağa Oturakbarza, Mukata'a-i İskender Bey, Kayı, Kızılcakeçilü, Horzum, Mukata'a-i Yahşi Bey, Kızılcabalıkçı, Günebarza, ve Karacakoyunlu Cemaatleri kaydedilmiştir. 1583 yılındaki tahrirde ise Oturakbarza, Günebarza, Günebarza ve Germiyan ve Göçer, Mukata'a-i İskender Bey, Kayı, Horzum, Mukata'a-i Yahşi Bey, Kızılcabalıkçı ve Karacakoyunlu Cemaatleri kaydedilmiştir.

Barza Cemaati'nin Oturakbarza, Göçerbarza ve Günebarza olmak üzere üç kolu bulunmaktadır. Oturakbarza Cemaati 1530 yılında tirler halinde Peçin, Milas, Çine, Mazon, Balat ve Sobuca'ya tabi olarak kaydedilmiştir. Toplam tir sayısı 32'dir22. 1532-1533 yıllarında ki tahrirde ise, 1530 yılındaki tahrirde İsa Veled-i Selimşah, Mustafa Veled-i Oruç, Kozan, Hacı Rahman, Çakmar, Şeydi Ahmed Veled-i Güvendik, Adagerişi, Başlamışlu, Balcıderesi, Sapaalanı, Ağaçluköy, Karakilisa, Kızılcabörklü, Mersin Beyli, Köpekler, Temür çayırı, Eryılan soktuğu, Yensüz, Akçaova, Karacaviran, Viran, Hisar adları altında tir olarak kaydedilen birimler köy olarak kaydedilmiştir23. Bu tarihte 25 köy, 3 tir ve 1 cemaat kaydedilmiştir. 1583 yılı tahririnde, 1530 yılı tahririnde olduğu gibi tir şeklinde kaydedilmişlerdir. Bu tarihte toplam 21 tir, 5 cemaat, 1 köy kaydedilmiştir.

Mukata'a-i İskender Bey Cemaati 1530 yılında Peçin, Muğla, Çine ve Megri kazalarına tabi olarak kaydedilmiştir. 9 tir ve 1 cemaatten oluşmaktadırlar25. 1532-1533 yıllarındaki tahrirde, 1530 yılındaki tahrirde tir olarak kaydedilen Dirmillü, Bucak ve Akhoca köy olarak kaydedilmiştir. 1530 yılında Peçin'e tabi olarak Zekeriyalu adı altında 3 tir kaydedilmiştir. 1532-1533 yıllarında ise Zekeriyalu adı altında 1 tir kaydedilmiştir. Bu yılda Mukata'a-i İskender Bey Cemaati'ne 5 tir, 3 köy, 1 cemaat ve 2 tımar kaydedilmiştir. 1583 yılında Mukata'a-i İskender Bey Cemaati'ne 9 tir kaydedilmiştir. Zekeriyalu tirlerinden biri Eskihisar Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir.
24 oğuz boyundan biri olan ve Osmanlı ailesinin mensup olduğu Kayı oymağının bir parçası da Menteşe Sancağı'nda bulunmaktadır. Lazıkıyye (Denizli) Kayılarınm bir parçası olan Menteşe Kayılan 200.000 çadırdan oluşan Uç Türkmenlerinin bir parçasıdır. 1276 yılındaki Cimri hadisesi neticesinde Menteşe bölgesine geçmişlerdir.

1530 yılında Menteşe Sancağı na bağlı Peçin. Milas, Bozöyük. Çine ve Balat kazalarına tabi olarak kaydedilmişlerdir. 12 tir ve 1 cemaatten oluşmaktadırlar. 1532-1533 yıllarında Kayı Cemaati 1530 yılındaki tirleri aynen muhafaza etmiştir. Sadece 1530 yılında Balat Kazası na tabi olarak kaydedilen İsa Bali Veled-i ivaz Tir'i bu tahrirde Peçin Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir. Bu tir Balat Kazası'nda sakindir. 1583 yılındaki tahrirde önceki tahrirlerden farklı olarak Mustafa Veled-i Server Tir'i. Kayı ve Yahşi Bey Tirleri eklenmiştir. Bali Veled-i İbrahim, Hamza Veled-i Bayezid. İsa Bali Veled-i Bayezid Tirleri ise bu tahrirde kaydedilmemiştir. 12 tir 1 cemaat kaydedilmiştir.

Menteşe Sancağı'ndaki konar-göçer zümrelerden biri de Peçin, Bozöyük, Muğla ve Tavas kazalarına tabi olarak kaydedilen Kızılcakeçilü Cemaati'dir. 1530 yılında 4 cemaat ve 4 tir kaydedilmiştir. 1532-1533 yıllarında Kızılcakeçilü Cemaati'nin aynı tir ve cemaatleri muhafaza ettiği görülmektedir. İki Kızılcakeçilü Cemaati'nin Peçin Kazası'na tabi oldukları ve Balat ile Ayasuluğ kazalarında sakin oldukları belirtilmiştir. 1583 yılındaki tahrirde bu cemaat konar-göçerlerin kaydedildiği bölümde kaydedilmemiş kaza esasına göre düzenlenen bölümde Peçin Kazası başlığı altında verilmiş ve 8 cemaat, 3 tir kaydedilmiştir.

Menteşe Sancağı'ndaki konar-göçer teşekküllerden biri de Harizmliler ile bağlantısı olduğunu tahmin ettiğimiz Horzum Cemaati'dir. 1530 yılında 22 tir halinde Peçin, Muğla, Megri, Köyceğiz ve Bozöyük kazalarına tabi olarak kaydedilen Horzum Cemaati'nin İbrahim Tir'i Aydın Sancağı'nın Ayasuluğ Kazası'nda bulunup Peçin Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir. Veled-i Karalu Tir'i ise İzmir Nahiye-si'nde bulunup yine Peçin Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir. Kızıl Derzi Tir'i ise İzmir ve Çeşme kazalarında bulunup Peçin Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir. 1532-1533 yıllarındaki tahrirde 21 tir, 5 cemaat kaydedilmiştir. Bölüce, Gençlü ve Kulağuzlar tirleri bu tahrirde cemaat olarak kaydedilmiştir. Yine bu tahrirde "hariç ez-defter—i köhne" şeklinde belirtilen ve bir önceki tahrirde kayıt dışı veya defter dışı olan tir ve cemaatler kaydedilmiştir. 1583 yılında Horzum Cemaati'ne tabi olarak 24 tir 9 cemaat kaydedilmiştir. Bu tahrirde Horzum cemaatinin tir ve cemaatlerinin Ayasuluğ, Çeşme, Akçaşehir, Denizlü, Nazilli ve Balat kazalarına dağıldıkları görülmektedir. Bu cemaat ve tirler Menteşe Sancağı'nın Peçin, Bozöyük, Muğla, Eskihisar ve Megri kazalarına tabi olarak kaydedilmişlerdir.

Menteşe Sancağı'nda bulunan ve mukata'a olarak kaydedilen ikinci cemaat Yahşi Bey Cemaati'dir. 1530 yılında Muğla ve Peçin'e tabi olarak 4 cemaat 2 tir kaydedilmiştir. 1532-1533 yıllarına ait tahrir defterinde ise yine 4 cemaat 1 tir Muğla ve Peçin kazalarına tabi olarak kaydedilmiştir. 1530 yılında kaydedilen Tir-i Mukata'a'-i Cemaat-i İbrahim bu tahrirde kaydedilmemiştir. Kara Ahmed Tir'i ise "hariç-ez defter-i köhne" kaydı düşülerek kaydedilmiştir. 1583 yılında 3 cemaat kaydedilmiştir Bu cemaatler biri Peçin'de sakin olmak üzere Muğla kazasına tabi olarak kaydedilmişlerdir.

Menteşe Sancağı'nda bulunan Kızılcabalıkçı Cemaati 1530 yılında 2 tir. 1 cemaat şeklinde Megri kazasına tabi olarak kaydedilmiştir. Kaydedilen tirlerle aynı ismi taşıyan köyler bulunmaktadır. Karaböğürtlen adıyla Muğla Kazası'na, Ağaçtaşı ismiyle de Köyceğiz Kazası na tabi köyler bulunmaktadır. Bu tirlerin isimlerini bu köylerden aldığı, sakin oldukları yerlerin bu köylerin bağlı oldukları kazaların 1583 yılındaki tahrirde kaydedilmesiyle ortaya çıkmaktadır. 1532-1533 yıllarında 3 cemaat 2 tir kaydedilmiştir. 1583 yılında 2 tir 3 cemaat kaydedilmiştir. Bu tarihte Ağaçtaş Tir'inin Köyceğiz Kazası'nda, Karaböğürtlen Tir'inin de Muğla Kazası'nda sakin olduğu belirtilmiştir. Bir cemaat de Tavas Kazası'nda sakin olarak Megri Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir.

Menteşe Sancağı'nda bulunan Barza Cemaati'nin bir kolu da Günebarza Cemaatidir. 1530 yılında bu cemaat Divane Ali Cemaati,-1532-1533 yıllarında yapılan tahrirde Günebarza cemaati, 1583 yılındaki tahrirde ise Günebarza Cemaati ve Günebarza ve Germiyan ve Göçer Cemaati başlığı altında verilmiştir. 1530 yılında Divane Ali Cemaati başlığı altında 50 tir kaydedilmiştir. Bu tirlerden 38'i Peçin, 2'si Bozöyük, 2'si Muğla. 5'i tavas, 2'si Çine, 1'i Balat kazasına tabi olarak kaydedilmiştir. Bazı tirler Oturak Günebarza bazıları ise Günebarza Göçer olarak kaydedilmiştir. Bir tirin ismi de Germiyan Barzası Göçer Barza-şeklindedir. 1532-1533 yıllarındaki tahrirde Günebarza Cemaati adı. altında 51 tir 3 köy kaydedilmiştir. Divane Ali isminde bir tirin adı geçmektedir. Bu tahrirde de tirler Oturak Günebarza, Göçer Günebarza şeklinde verilmiştir. Peçin Kazası'na 34 tir, Bozöyük Kazası'na 8 tir, Tavas Kazası'na 5 tir, Muğla Kazası'na 2 tir, Çine Kazası'na 2 tir, 3 köy kaydedilmiştir. Peçin Kazası'na tabi olarak kaydedilen tirlerden bazılarının Muğla, Bozöyük, Ayasuluğ, Balat ve Isravalos'da sakin olduğu belirtilmiştir32. 1583 yılındaki tahrirde Günebarza Cemaati ve Günebarza ve Germiyan ve Göçer Cemaati başlığı altında toplam 55 tir 1 cemaat kaydedilmiştir. Günebarza Cemaati'nden 24 tir, 1 cemaat Peçin Kazası'na, 7 tir Tavas Kazası'na, 4 tir Bozöyük Kazası'na, 3 tir Eskihisar Kazası'na, 1 tir Muğla Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir. Peçin'e tabi olan bazı tirlerin Ayasuluğ, Akçaşehir, Balat, Isravalos kazalarında sakin oldukları belirtilmiştir. Günebarza ve Germiyan ve Göçer Cemaati ise 15 tirden oluşmaktadır. Bu tirlerin 5'i Bozöyük, 9'u Peçin, 1'i Çine Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir.

Menteşe Sancağı'na kaydedilen konar-göçer teşekküllerden biri de Karacakoyunlu Cemaati'dir. Bayramlu Karacakoyunlusu olarak da bilinen Karacakoyunlu Cemaati'nin önemli bir kısmı Aydın Sancağı'nın Tire ve Ayasuluğ kazalarında sakindir. Osmanlı kanunnameleri arasında bu cemaate ait olarak hazırlanan Karacakoyunlu Yörükleri Kanunu bulunmaktadır''. 1530 yılında bu cemaatten 9 tir Çine, 1 tir Mazon, 2 tir Peçin, 1 tir Bozöyük ve 1 tir Sobuca'ya tabi olarak kaydedilmiştir. 1532-1533 yıllarında Karacakoyunlu Cemaati'ne 14 tir, 2 tımar, 1 köy tabiidir. Kaydedilen köy Isravalos Kazası'nın Peksimed Köyü'dür. 1583 yılında "yapılan tahrirde 9 tir 1 cemaat kaydedilmiştir. Bu birimlerin tabi oldukları kazalar ise Peçin, Mazon ve Bozöyük'tür.

Yapılan tahrirlerde cemaatlerin tabi oldukları kazaların dağılımı şu şekildedir. 1530 tarihinde Peçin Kazası'na 65 tir, 6 cemaat, Milas Kazası'na 2 tir, Çine Kazası'na 21 tir, Mazon Kazası'na 17 tir, Balat Kaza-sı'na 3 tir, Megri Kazası'na 4 tir, 1 cemaat, Muğla Kazası'na 11 tir, 3 cemaat, Bozöyük Kazası'na 7 tir, Tavas Kazası'na 6 tir, Köyceğiz Kaza-sı'na 1 tir, Sobuca'ya 5 tir, defteran olarak 1 tir kaydedilmiştir. 1532-1533 yıllarındaki tahrirde ise Mazon Kazası'na 16 köy, 2 cemaat, 1 tir, Çine Kazası'na 7 köy, 13 tir, 1 tımar, Milas Kazası'na 1 köy, 5 tir, Peçin Kazası'na 3 köy. 60 tir, 10 cemaat, 1 tımar, Muğla Kazası'na 7 tir, 5 cemaat, Bozöyük Kazası na 13 tir, Megri Kazası'na 4 tir, 4 cemaat, Sobuca'ya 3 köy, 2 tir, 1 cemaat, Balat Kazası'na 1 tir, Tavas Kazası'na 6 tir, Isravalos Kazası'na 1 köy, defteran olarak 1 tir kaydedilmiştir. 1583 yılındaki tahrirde Mazon Kazası'na 23 tir, 6 cemaat, Milas Kazası'na 1 tir. Peçin Kazası'na 68 tir, 2 cemaat, Tavas Kazası'na 7 tir, Bozöyük Kazası'na 12 tir, Eskihisar Kazası'na 8 tir, 1 cemaat, Muğla Kazası'na 8 tir, 9 cemaat, Çine Kazası'na 1 tir, Megri Kazası'na 4 tir, 3 cemaat kaydedilmiştir.

Bu büyük konar-göçer zümrelerin dışında kaza esasına göre verilen adli-idari birimlerin altında onlara tabi olarak da bazı cemaat ve tirler kaydedilmiştir. II. Bayezid döneminde düzenlenen tahrir defterinde Peçin Kazası'na 10 çiftten oluşan Tuzlaciyan cemaati kaydedilmiştir. 1530 yılında 42 hane, 2 mücerredden oluşan Tuzlacıyan-ı Varvil Cemaati Peçin Kazası'na tabiidir 58. Tuzlaciyan-ı Varvil Cemaati 1583 yılında Peçin Kazası'na tabi olarak 60 hane kaydedilmiştir. 1530 yılında Peçin Kazası'na ait bir evkaf kaydında 38 hane ve 21 karadan oluşan Cemaat-i Reayayı Peçin Ovası kaydedilmiştir. 1530 yılında Çine Kazası'na tabi olarak 74 hane, 15 kara, 5 mücerred ve 3 muhassıldan oluşan Çobansalar Cemaati kaydedilmiştir. Yine aynı tarihte tımar olarak üç cemaat kaydedilmiştir Bunlar 3 tirden oluşan ve toplam 164 hane, 26 kara ve 17 mücerredi içeren Sazak Cemaati, 3 tir ve 62 hane, 7 kara ve 3 mücerredden oluşan Sinekçi Cemaati ve 17 tir, 830 hane, 173 kara, 80 mücerred, 5 muhassıldan oluşan Elsüz Cemaati'dir. Yine 1530 yılında Karpuzlu Karye'sine 3 tir kaydedilmiştir. Balat Kazası'nda bulunan İlyas Medresesi ve İmaretine 16 haneden oluşan ve Baki Köyü'nde bulunan bir Gebran Cemaati vakfedilmiştir63. Muğla Kazası'na tabi olarak kaydedilen nefs-i Ulaya 1530 yılında 12 cemaat kaydedilmiştir. Bu cemaatler toplam 159 hane, 170 kara. 8 mücerred, 7 imam. 1 hatib. 1 muhassıl ve 1 ehl-i berattan oluşmaktadır. II. Bayezid devrine ait tahrir defterinde Muğla kazasına tabi olarak 172 hane, 14 çift. 92 nim. 23 bennak ve 35 karadan oluşan Emecik ve Emirhanlu cemaatleri kaydedilmiştir. 1530 yılında bu cemaatlerle aynı adı taşıyan ve 123 hane, 85 kara, 2 mücerred, 1 imam, 1 hatib ve 1 muhassıldan oluşan iki köy kaydedilmiştir. Bu köyler 1583 tarihinde Emecik ve Emirhanlu cemaati adı altında verilmiş 4 çift, 46 nim, 78 bennak ve 137 karayı bünyesinde barındırmaktadır. 24 oğuz boyunun Üç-Oklar kolundan olan Alayuntlu boyunun ismini taşıyan Alayuntlu Cemaati de Muğla Kazası'na tabi olarak kaydedilmiştir. II. Bayezid devrinde 164 hane, 3 çift, 15 nim, 79 bennak ve 55 karadan oluşmaktadır. 1530 yılında ise 134 Hane, 71 kara, 12 mücerred ve 4 muhassılı bünyesinde barındırmaktadır. 1583 yılında Alayuntlu Cemaati, Dadya Köyü'nde sakin olmak üzere 4 çift, 5 nim, 45 bennak ve 51 kara olarak kaydedilmiştir. Muğla Kazası'na tabi olarak kaydedilen bir cemaat de Ayranlar Cemaati'dir. II. Bayezid döneminde 75 hane, 13 çift, 5 nim, 23 bennak, 26 kara, 1530 yılında 21 hane, 8 kara, 3 mücerredden oluşmaktadır. Tavas Kazası'na Mirliva Hassı olarak 1530 yılında 136 hane, 69 kara, 1 mücerred ve 1 imamdan oluşan Yaylacık Cemaati kaydedilmiştir. Bu cemaat 1583 yılında Tavas Kazası'nın Kozlu, Tahtalu, Kayıca ve Sazak köylerinde sakin olmak üzere kaydedildiği görülmektedir. Bu tarihte 21 çift, 44 nim, 49 bennak ve 45 karadan oluşmaktadır. II. Bayezid devrine ait tahrirde 45 haneden oluşan Mukata'a-i Bostanciyan Cemaati kaydedilmiştir. Bu cemaat 1530 yılında Padişah Hassı olarak 40 haneden oluşan Bostanciyan Köyü, 1583 yılında ise 56 neferadan oluşmakta ve Bostanciyan Cemaati olarak geçmektedir. 1530 ve 1583 yıllarında Koçbasan Cemaati kaydedilmiştir. Bu cemaat 1530 yılında 21 hane, 8 mücerred, 1583 yılında ise 3 nim, 7 mücerredi bünyesinde barındırdığı görülmektedir. II. Bayezid devrinde Tavas Kazası'na 13 hane, 1 çift, 4 nim, 2 bennak, 5 karadan oluşan Olukcıyan Cemaati kaydedilmiştir. Bu cemaat 1530 yılında Olukcıyan Köyü olarak kaydedilmiştir78. Köyceğiz Kazası'na, II. Bayezid döneminde hazırlanan tahrir defterinde Güneyyaka Köyü'ne bağlı olarak 13 tir kaydedilmiştir. Bu tirler toplam 828 hane, 126 çift, 243 nim, 199 bennak, 225 karadan oluşmaktadır. 1530 yılında aynı köye bağlı olarak yine 13 tir kaydedilmiştir. Bunlar toplam 595 hane, 186 kara, 31 mücerred, 3 imam ve 10 muhassıldan oluş-maktadırlar. 1583 yılında ise Güneyyaka Cemaati'ne tabi olarak 12 tir kaydedilmiştir. Bunlar toplam 8 çift, 105 nim, 421 bennak ve 294 karadan oluşmaktadır81. II. Bayezid döneminde 347 hane, 51 çift, 99 nim, 74 bennak, 98 karadan oluşan Kozviran Tir'i kaydedilmiştir. Bu tirin adı altında 1530 yılında 17 cemaat, 1 tir kaydedilmiştir. Toplam 532 hane, 252 kara, 42 mücerred, 3 imam, 1 hatib ve 2 muhassıldan oluşmaktadırlar. Eğrek Cemaati'nin kadimden Yörük olduğu, Soluğan Cemaati'nin toprağı olmayan Yörükler olduğu, Kazganciyan Cemaati'nin Köyceğiz Kazası toprağında göçer-konar oldukları belirtilmiştir. 1583 yılında ise Kozviran Tir'ine 3 tir ve 12 cemaat kaydedilmiştir.

Köyceğiz Kazası'nda 259 hane, 90 kara, 5 mücerred, 3 imamdan oluşan kalabalık nüfusuyla Taş Kayı Tir'i dikkati çekmektedir. 24 Oğuz boyunun Üç-oklar kolundan olan Yüreğir boyunun ismini taşıyan Yüreğir Tir'i, Köyceğiz Kazası'na II. Bayezid devrindeki tahrirde 155 hane, 25 çift, 37 nim, 13 bennak, 25 kara 1530 yılında 80 hane, 48 kara. 8 mücerred, 1 imam olarak kaydedilmiştir. Bu tir 1583 yılında köy olarak geçmekte ve Kozviran Cemaati Yörüklerinin dağılan bir parçası olduğu kaydedilmektedir. Köyceğiz Kazası'na kaydedilen tirlerden biri de Orta Tir'idir. Bu tir II. Bayezid devrinde yapılan tahrirde kalabalık nüfusuyla dikkati çekmektedir. Bu tahrirde 455 hane, 53 çift, 182 nim, 76 bennak. 143 karadan oluşmaktadır. Orta Tir'i 1530 yılında Kozviran Tir'i adı altında verilmiştir. 47 hane, 17 kara. 6 mücerredden oluşmaktadır. Orta Tir'i 1583 yılında 39 bennak. 51 kara olarak kaydedilmiştir. Köyceğiz Kazası'na kaydedilen başka bir cemaat de Candar Cemaati'dir. Bu cemaat. II. Bayezid devrinde 6 çift, 29 nim, 9 bennak, 28 kara91 1530 yılında 61 hane, 17 kara. 4 mücerred, 1 muhassıl olarak kaydedilmiştir. 1583 yılında ise 4 nim, 24 bennak, 31 karadan oluşmaktadır. Köyceğiz Kazası'na tabi olarak her üç tahrirde de Sandraz Cemaati kaydedilmiştir. II. Bayezid devrinde 378 hane, 58 çift, 129 nim, 99 bennak. 92 karadan oluşmaktadır. Yine bu tahrirde Sandraz Cemaati'nin bir hissesi olan ve Kalman Cemaati denilen 13 çift, 46 nim, 57 bennak. 46 karadan oluşan bir grup kaydedilmiştir. 1530 yılında ise Bohyar Tir'i ile birlikte verilmiş ve 356 hane, 170 kara, 41 mücerred, 1 imam, 1 muhassılı bünyesinde barındırmaktadır. 1583 yılında Sandraz Cemaati'nden bir hisse olan ve Kalman cemaati de denilen ve 8 nim, 61 bennak, 42 karadan oluşan bir grup ile 27 nim, 161 bennak, 205 karadan oluşan Sandraz Cemaati kaydedilmiştir. Köyceğiz Kazası'na kaydedilen cemaatlerden biri de Bozdağ Cemaati'dir. II. Bayezid devrindeki tahrirde, 134 hane, 16 çift, 21 nim, 55 bennak, 41 kara, 1530 yılında 98 hane, 48 kara, 1 mücerred", 1583 yılında ise 3 çift, 8 nim, 53 bennak, 69 karayı bünyesinde barındırmaktadır. II. Bayezid döneminde Zeamet-i Fırnaz'a tabi olarak 8 tir kaydedilmiştir. Bu tirler toplam 140 çift, 422 nim, 134 bennak, 200 karadan oluşmaktadır. 1530 yılında bu tirler Nefs-i Pırnaz'a tabi olarak kaydedilmişlerdir. Toplam 619 hane, 222 kara, 31 mücerred, 3 İmam, 1 hatib, 5 muhassıldan oluşmaktadır. 1583 yılında ise bu tirler toplam 5 çift, 90 nim, 438 bennak, 537 karadan oluşmaktadır. 1530 yılında Pırnaz Kazası'na Tımarha-i Zuama ve merdan başlığı altında 13 hane, 2 kara, 2 mücerredden oluşan Limoncular Cemaati kaydedilmiştir. Bu cemaat 1583 yılında Pırnaz Kazası' nın İnlüce Köyü'nde bulunmakta ve 6 bennak, 8 kara dan oluşmak-tadır105. 1530 yılında Megri Kazası'nın Elviz Köyüne 14 haneden oluşan Tuzlaciyan Cemaati kaydedilmiştir. Bu cemaat 1583 yılında yine Elviz Köyü'ne bağlı olarak 50 neferadan oluşmaktadır. 1530 yılında 666 hane, 275 kara, 33 müceered, 8 imam, 4 muhasıldan oluşan Hallaçlar Cemaati kaydedilmiştir. Yine bu tahrirde 10 hane, 6 kara, 1 mücerredden oluşan Çobansa Cemaati kaydedilmiştir. 1583 yılında Çobansa Cemaati 3 nim, 2 bennak, 6 karadan oluşmaktadır110. Her iki tahrirde de Perakende-i Kemal Cemaati kaydedilmiştir. 1530 yılındaki tahrirde 15 hane, 7 kara, 1 mücerred, 1 imam111, 1583 yılında ise 1 çift, 8 nim, 2 bennak, 8 kara, 2 hatib112 den oluşmaktadır. 1530 yılında Megri Kazası' na tabi olarak Bazarganlar Cemaati kaydedilmiştir. Bu tarihte 9 hane. 1 kara. 3 mücerredden oluşmaktadır. 1583 yılında ise aynı cemaat 12 bennak. 7 karadan oluşmaktadır. 1530 yılında 35 hane, 9 kara. 1 imam dan oluşan Yolcular Cemaati kaydedilmiştir. Bu cemaate 1583 yılında 5 bennak. 13 kara kayıtlıdır. 1583 yılında Amas Köyü'ne 3 nim, 68 bennak, 112 kara, 1 hatib. 3 pir-i fani, 9 muhassıl, 3 imam, 2 zaviyedardan oluşan bir cemaat kaydedilmiştir. Bu cemaatin önceden Nefs-i Megri'de bulunduğu ve buradaki kafirlerden kaçarak Amas köyüne yerleştikleri anlaşılmaktadır117. 1583 yılında Megri Kazası'nın Karaağaç. Gökçeöyük, ve Gerişburnu köylerine Karakeçilü Cemaatleri kaydedilmiştir. Bunlar toplam 33 bennak, 22 kara, 1 hatibden oluşmaktadır. Mazon Kazası'na tabi olarak 1530 yılındaki tahrirde Alilü Cemaati ve ona bağlı tirler kaydedilmiştir. Toplam 98 hane, 41 kara, 1 mücerred, 1 imam, 1 muhassıldan oluşmaktadır.

Kaynakça
Kitap: OSMANLIDAN CUMHURİYETE YÖRÜKLER ve TÜRKMENLER
Yazar: Hayati Beşirli, İbrahim Erdal
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Osmanlı İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Google [Bot] ve 1 misafir