Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Karaman İsminin İntişar Sahasına Dair

Burada Anadolu Selçuklu İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Karaman İsminin İntişar Sahasına Dair

Mesajgönderen TurkmenCopur » 14 Ara 2010, 16:43

"KARAMAN" İSMİNİN İNTİŞAR SAHASINA DAİR

Oğuz boylarının ve umumen Türk kabile isimlerinin intişar sahasına dair toplanacak malumatın, Türk kabilelerinin muhaceret yollarını ve Türk kavimlaerinin etnik heyetlerini tetkike medar olacak mühim malzeme teşkil edeceği malumdur. Bununla beraber kabile isimlerini tetkik suretiyle, Türk mitolojisini ve eski Türk harsı tarihini öğrenmek için, zengin maddeler elde edileceğine de şüphe yoktur. Halbuki Türkiye'nin ilmi edebiyatında Türk, bilhassa Oğuz etnolojisi meselesi daha son zamanlara kadar tamamen ihmal edilmiştir. Bu hususta tarihi ve etnoğrafik tetkikat icrası şöyle dursun, bu sahaya ait maddeler bile toplanmamıştır. Eminim ki Anadolu, bu meseleyi tenvir edecek malzeme cihetinden çok zengindir. Bu malzeme bir an evvel usulü dairesinde toplanmalı ve neşredilmelidir.

Biz burada Oğuz boylarından birine mensup olan "Karamanlar"ın Anadolu ve Azerbaycan'a geçmeden evvel bıraktıkları izlere dair toplayabildiğimiz küçük notları neşrediyoruz:

Malumdur ki, Karamanlar yirmi dört Oğuz boyunun "Salur" boyundandır. Oğuzların Türkistan'da bilhassa Sirderya havzasının şimal tarafında bulundukları zaman bu Karamanlar, "Salur"ların mühim şubesini teşkil etmiş olsalar gerek ki nehirler, arıklar, destani kahramanlar, şamani ruhlardan bazıları ve Türkmen heyeti haricindeki bazı kabilelerin küçük oymaklarında bu isim hala yaşamaktadır.

I — "Karaman" Kazak - Kırgızların "Kiçi yüz" heyetindeki Bayoğlu kabilesinin "tana" şubesinde ufak bir oymaktır. "Orta yüz" heyetinde bulunan "Argın" kabilesinde "Karaman" bir şubedir; "Tülek" "Süyündük" isminde iki oymaktan ibarettir.

II —
"Karaman" eski Oğuz yaylalarının şimal tarafında (bugünkü Şamara vilayetinde) vaki iki nehir ismidir ("Ulu Karaman", "Kiçi Karaman") Bu nehirler İdil (Volga) nehrine sol taraftan munsab olurlar. Buralar en iyi otlak ve yaylalar olduğundan isimlerini nehirler üzerinde bırakacak derecede oturabilmek için "Karamanların kuvvetli bir kabile olması lazımdır.

III — On altıncı asırda buralarını bırakıp daha cenuba gitmek mecburiyetinde kalan "Nogay Orduları"nın sükutu devrine ait destanlarda bu nehir zikrolunuyor:

"Ulagan" minen "Bızavlık"
"Ulstan" minen "Karaman"
"İyesiz kalur Nogay menden son."

IV — Sabık Buhara Hanlığındaki büyük arıklardan biri ve bu arık üzerindeki iki yüz hanedan ibaret olan köy "Karaman" ismini taşıyor. Bu havalideki bir çok arıklar "Türkan arık" ve "Karahanlar arık" gibi ananevi isimler taşımaktadır.

V — "Karaman" Kazak-Kırgız Şamani (Baksi) ilahilerinde bir ruhun (cinin) ismidir. Bu ruh Şaman'ın ecdadından kalan bir mirasdır.

Cindin atı Karaman
indi kayda baraman
Atamnan kalgan Karaman
Sini minen bulaman

Dikkate şayandır ki bu ilahilerin diğer parçlarında Oğuz (bilhassa Salur ve Bayendir) ananelerini söyleyen "Dede Korkut" da zikrolunmaktadır. Burada zikrolunan şamanın "Karaman" isimli hami ruhu da Oğuz, bilhassa Salur - Karamanların "Bayendir Kültü" ile alakadar olabileceği hatıra geliyor. Zaten bu "ilahiler" Oğuzların eski merkezi olan Sirderya havzasında yaşayan Baksı (Şaman) dualarında ve destanlarda ise pek eski devre ait ananevi ceddiala isimlerinin muhafaza olunduğu malumdur. Altay Uranha Türklerinin ilahilerinde bile "Uz Han" (Oğuz Han) ismi geçmektedir.
"Manas" destanında "Oğuz han eli", Han Kugutay"ın yoğ merasimine davet olunduğu zikrolunuyor.

VI — Karaman ismi, onaltıncı asra ait destanlarda Kalmuk Kahramanlarından birinin ismi olarak zikrolunuyor:

Kalmaktın bası Karaman

VII — "Koblandı batır" destanında "Karaman" Türk kahramanlarından birinin ismidir.

İndi aldında Karaman
Citsefi sugan barasen...
"Karaman"nın çobalıb
Cene citdi sonınan.

KARAMAN İSMİNİN İNTİŞAR SAHASINA DAİR

Dikkate şayandır ki "Karaman" ismini taşıyan coğrafi mevkilerin havalisinde yahut bu ismi taşıyan kabilelerin civarında Oğuzların ananevi isimlerinden birine tesadüf olunur.

Buhara'daki "Karaman" Arık havalisinde "Boz Oklu" kışlak, "Karaman nehirlerinin yukarı tarafında Bozoluk (Bızavlık) ki, bunun da halk iştikakına göre "Bızoluk" dan olmayıp "Boz okluk"dan muharref olduğu şüphesizdir. Türkmenlerin Salur kabilesinde "Karaman"larla Yalvaç (Yalavaç)ların Kazak - Kırgızlarda Karamanlarla Süyündük (Süyünlü)lerin bulunması dikkati çekmektedir.

Kaynakça
Kitap: ABDÜLKADİR İNAN
Yazar: MAKALELER VE İNCELEMELER
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Anadolu Selçuklu İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir