Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Tercümanlık Fermanı

Burada Anadolu Selçuklu İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Tercümanlık Fermanı

Mesajgönderen TurkmenCopur » 26 Ara 2010, 22:24

TERCÜMANLIK FERMANI

XXV. vesika Kemaleddin Mehmed'in tercümanlık mansıbına tayinine dair bir fermandır. Hizmeti, ahlakı ve liyakati dolayısiyle dergahın tercümanlığına getirilen bu zatın hükümdarın mülazemet edip mazlum ve hak sahiplerinin şikayetlerini tahta arzetmesi ve davaların hallinde zayıf ve kuvvetli arasında fark gözetmemesi, gareze müstenit bir tercihten sakınması emredilmekte ve Divan-i Istifa'da. kendisine tahsis edilen maaşa tasarruf etmesi bildirilmekte, lakin bu tahsisata ait kısım tay edilmiş bulunmaktadır. Bundan sonra emirlere, büyüklere, naiblere, memurlara, havas ve müstahdemlere tercümanlık mansıbına müteallik işlerde ona müracaat edilmesi bildiriliyor. Bu mevkie uygun olarak tercümana metinde Lisan ül-mülük ve's-selatin hitabından sonra Türkçe İnanç bilge tercüman beg unvanlarının verildiği de yazılıdır.

İbn Bibi'de sık sık zikredilen ve bazı vesikalarda da rastlanan tercümanların tayinine dair bu yegane ferman onların vazifelerini göstermek bakımından ehemmiyetlidir. İbn Bibi'deki bir metin, fermana uygun olarak, sultanın Divan-i mezalim'de oturduğu zaman tercüman ve münşilerin sağda ve solda mevkilerini aldıklarını, tercümanlar şikayetçilerin davalarını arzettiğini ve münşilerin mazlumların hakkını temin eden ferman ve misaller yazdıklarını ifade eder. Alaeddin Keykubad, kendisine deniz aşırı yerlerden gelen tacirlerin vaki şikayetlerini tercüman vasıtasiyle dinlemişti. Buna mukabil Harezmşah'ın elçileri ile tercümansız konuştu ve Melik Eşrefle de, arapça bilmediği için, tercümanla mükaleme etti. Tercümanların lisan bilmeleri elçi olarak da istihdamlarına sebep olmuştur. Diğer memleketlerde böyle daimi ve hususi ehemmiyeti haiz bir tercümanlık memuriyetinin bulunduğuna dair kaynakların sükutu ve Anadolu'da keyfiyetin aksi olması burada devlet dilinin farsça ve şer'i meselelerde arapça olmasiyle alakalı bulunmak iktiza eder. Filhakika halkın şikayetlerini arzda tercümanların vasıta olması ve katiplerin bundan sonra ferman ve misalleri yazmaları resmi dilden haberdar olmayan tebaa ile devlet arasındaki münasebetlerin teminini, böyle bir memuriyetin meydana çıkmasına sebep oldu. Hıristiyan memleketlerle vuku-bulan muhaberat ve akidlerde yunanca ve latincenin kullanıldığına dair elimizde Sultanlar tarafından yazılmış ferman ve mektuplar bulunmakta ise de bahis mevzuu tercümanlık mansıbının bununla alakadar olmadığı anlaşılıyor. Mesela I. izzeddin Keykavus ile Trabzon Komnenler imparatoru Alexis arasındaki muahedeyi saltanat divanı noterleri (nötaran-i divan) kaleme al-mışlardı, ki bizzat bu latince ıstılah Selçuk divanında bu dilleri bilenlerin istihdam edildiğini gösterdiği gibi bu vesikanın Devlet arşivine konduğu da kayıtlıdır.

Fermanda tercüman Mehmed Bey'in "emir sipehsalar-i kebir" sıfatiyle zikredilmesi askeri bir mevkiden geldiğini meydana koyduğu gibi Karatay'ın medrese vakfiyesi zeylinde tercümanların efendisi" vasfiyle Şemseddin Mehmed ve Taceddin Mahmud Simcuri adlı iki zatın da isfehsalar lakabını taşıdığı görülmektedir. Diğer taraftan tercümanlık makamından devletin büyük mevkilerine yükselmiş bir takım devlet adamlarının mevcudiyetini kaynaklar kaydediyor. Fermanın tarihi dercolunmadığı gibi bu tercümanın kim olduğu da tahkik edilemiyor. Acaba bu Karatay vakfiyesinde geçen tercüman Şemseddin Mehmed mi veya Aksarayi'nin III. Giyaseddin Keyhusrev zamanında kaydettiği münşi Kemaleddin midir? Diyarbekir kumandanı Altunaba, II. Keykavus zamanındaki fena idare ve israftan şikayet ederken Alaeddin Keykubad'ın azametli devrinde iki tercüman ve dört münşiden fazla memur kullanılmadığı halde haracgüzar ve zillet devri olarak tavsif ettiği kendi zamanında memurların birler hanesinden onlar hanesine çık-tığım, maaşların ona göre artıp hazinenin boş kaldığını söylemek suretiyle tercümanların miktarı hakkında bize bir fikir verir.

Kaynakça
Kitap: TÜRKİYE SELÇUKLULARI
Yazar: OSMAN TURAN
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Anadolu Selçuklu İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir