Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Sultan Mahmud'un Ölümü ve Oğlu Mesud'un Tahta Geçmesi

Sultan Mahmud'un Ölümü ve Oğlu Mesud'un Tahta Geçmesiyle Değişen Şartlar Ve Selçuklular

Burada Büyük Selçuklu İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Sultan Mahmud'un Ölümü ve Oğlu Mesud'un Tahta Geçmesi

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 23:17

SULTAN MAHMUD'UN ÖLÜMÜ VE OĞLU MESUD'UN TAHTA GEÇMESİYLE DEĞİŞEN ŞARTLAR VE SELÇUKLULAR

Selçuklu ailesi, bilhassa dış tesirlerle türlü bakımlardan yapı değişikliklerine uğrarken, onların dışında kalan dünya da büyük değişmelere uğramıştır. Bunların başında Selçuklular'la münasebetinin şekil ve mahiyetini bahis konusu ettiğimiz Gazneliler Devleti hükümdarı Mahmud'un ölümü (30 Nisan 1030) gelir. O zamanın devletlerarası münasebetlerine hakim olduğunu gördüğümüz bu kudretli kişinin yerine, onunla uzaktan, veya yakından mukayeseye imkan olmayan oğlu Mesud'un geçmesini Selçuklu Türkleri için bir talih eseri saymak lazımdır. Bununla beraber, Mesud'la babasının ortak oldukları bazı noktalar vardır. Bunlardan biri hakimiyetleri altında bulunan halkı ağır vergilerle ezmeleridir. Diğeri ise, her ikisinin de kendi şahsi kudretleri hakkında çok yüksek fikir ve kanaatlere sahip olmalarıdır. Fakat Mesud'da, babası Mahmud'un zeka ve kabiliyeti bulunmadığı için, bu, Gazneliler Devleti bakımından felaketli neticeler doğurmuştur. Gerçekten, hemen her meselede nihai kararı kendisinin alması, fakat bu kararları tatbik etmemesi, yani takip fikrinin bulunmaması, verdiği kararları çabuk değiştirmesi, Mesud'un başlıca karakteristik vasıfları idi'.

Mahmud'un kendi lehine kurmayı başardığını gördüğümüz kuvvetler dengesi sistemini, göreceğimiz gibi, kötü siyasetiyle, kısa denecek bir müddet içinde yıkması ve Gazneliler Devleti'ni bazı istisnalarla hemen hemen her taraftan düşmanla çevrilmiş bir hale getirmesi ve bunun neticesi olarak başında bulunduğu devleti siyasi yalnızlık içinde bırakması, bizi Selçuklular'in gayelerine varmalarını kolaylaştıran amil olduğu hükümünü vermeğe sevk etmektedir.

Selçuklular'in, Gazneliler Devleti'nin, — bu devlet sınırları dışında iken— dış siyasetinde, —bu devlet arazisine girdikten sonra — iç siyasetinde işgal ettikleri yer, zaman zaman değişecektir. Fakat, umumi vasfı itibariyle bunun gittikçe büyüyeceği şüphesizdir. Öte yandan, meselelere, Gazneliler Devleti zaviyesinden bakınca Büyük Selçuklu Devleti'ni, bu devletin toprakları üzerinde kurulmasına götürecek hadiseler silsilesini tetkik ederken dikkat edilecek noktalar, Gazneliler Devleti'nin türlü meseleleri arasında Selçuklu meselesi'nin, bu meselenin türlü safhalarında işgal ettiği yerleri tesbit etmek, derecesini tayin etmek, sonra da yine Selçuklu meselesi'nin Gazneliler Devleti tarafından, önemi ölçüsünde ele alınıp alınmadığını göstermek olmalıdır. Metod bakımından verdiğimiz bu izahatın Selçuklu Devleti'nin nasıl kurulduğunu anlamamızı kolaylaştıracağını umuyoruz.

Sultan Mahmud tarafından daha sağlığında halef gösterildiğinden dolayı yerine geçen küçük kardeşi Mehmed'i tahttan indirmek Mesud için güç bir mesele olmamıştır. Bunun için hatta herhangi şekilde kuvvet kullanmağa ve kan dökmeğe de lüzum kalmamıştır. Başlıca, devlet ricalinin kendi tarafına geçmesi yüzünden Mesud (1030-41) tahtı kolaylıkla eline geçirmiştir. Onun, başlangıçta, gayesine bu şekilde kolaylıkla varamıyacağını düşündüğü ve planlarını buna göre yaptığı anlaşılıyor. Zira, onun tahtını elde etmek için tek taraflı fedakarlık telakki edilebilecek bazı vaadlerle başka bir devletin, Buhara Karahanlı Devleti'nin yardımını istemesi bunu gösterir. Bu noktaya bir az aşağıda tekrar döneceğiz.

Şimdi bu devletin, Mesud tahta çıktıktan sonra — Selçuklular beynelmilel siyaset sahnesinde şu veya bu devlet safında rol alıncaya kadar— takip ettiği dış siyaseti kısaca tesbite çalışalım.

Yukarıda işaret ettiğimiz gibi, babası Mahmud hemen hemen bütün komşu devletlerle siyasi münasebetlerini düzenlemiş bulunduğu için Mesud'a bu hususta yapılacak pek az bir iş kalmıştı. O'nun için takip edilecek en tabii yol babasının siyasetine devam etmekti.

Kaynakça
Kitap: BÜYÜK SELÇUKLU İMPARATORLUĞU TARİHİ Cilt : I KURULUŞ DEVRİ
Yazar: Mehmet Altay KÖYMEN
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Büyük Selçuklu İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir