Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Yeni Başbuğlarla Ali Tekin'in Münasebetinin Neticeleri

Burada Büyük Selçuklu İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Yeni Başbuğlarla Ali Tekin'in Münasebetinin Neticeleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 23:16

Yeni Başbuğlarla Ali Tekin'in Münasebetinin Neticeleri

Verdiğimiz bu izahattan anlaşılıyor ki, kaynakların, bilerek veya bilmiyerek, gizlemeğe çalışmalarına rağmen Arşlan'ın esir düşmesinden sonra Tuğrul Bey'le Çağrı Bey, otomatik olarak Ali Tekin'in hakimiyeti altına girmişlerdir. Daha sonra onun aile azasından başka birine, Yusuf'a yaptığı tevcih ve iktaları kabul edişlerinden anlıyoruz ki, başlangıçtan itibaren bu durumu bu yeni başbuğlar da kabul etmişlerdir. Şu halde, onlar, Arşlan'ın sahip olduğu müttefiklik sıfatına sahip değillerdir. Buna rağmen, şüphesiz şimdilik yeni liderler bu statüye bile razıdırlar. Şu halde, bu iki başbuğ, iç gelişme bakımından hemen hemen Arslan'ın bıraktığı yerden başladıkları halde, dış münasebetlerde kendilerini yabancı devletlere eski başbuğ Arşlan'ın sahip olduğu statüyü kabul ettirememişlerdir. Fakat anlattığımız muhtelif sebeplerle Ali Tekin bu statüyü bile onlara çok görmekte, bu «ele avuca sığmaz» yeni başbuğlardan büsbütün kurtulmak istemektedir. Demek ki, kurulmuş olan yeni statüyü, tek taraflı olarak bozan, Ali Tekin'dir. Ali Tekin'in, bu yeni başbuğlara, daha önce Sultan Mahmu d'un, Selçuklu ailesinin başı Arslan'a yaptığını yapmak istediği görünüyor.

Bu misali unutmadıkları anlaşılan iki kardeş; —tatbik ettiği metod farklı olmakla beraber, aynı neticeye götürecek olan— Ali Tekin'in teşebbüslerinin manasını anladıklarını, tabiri caizse tuzağa düşmemek suretiyle, göstermişlerdir.

Bu, onların, Selçuklu ailesinin fiili başbuğları olarak geçirdikleri ilk dış imtihandır ve uyanık liderler olduklarını göstermişlerdir.
İkinci merhalede ise, zemin ve zamana uygun hareket etmek lüzumunu takdir ettiklerine göre, olgunluklarını göstermişlerdir. Bu noktada onların aile azasından diğer biri lehine fedakarlık yapmalarında başlıca sebep, gördüğümüz gibi, bizzat kaynağın ifadesine göre, Selçuklu ailesinin halk nezdindeki prestijini sarsmamak veya sarsmağa yol açacak hadiselere meydan vermemektir. Siyasi bir teşekkül kurarken bunun ne kadar önemli olduğunu göreceğiz. Bundan anlıyoruz ki, şimdi açıkça ifade etmemelerine rağmen, gelecekte devlet kurmak niyetinde olan iki lider, bu husus için zemin hazırlamakta veya hazırlanmış zemini itimadı sarsıcı hareketlerle zayıflatmamağa uğraşmaktadırlar.

Şimdi nihai neticeleri tesbit edelim:

1 — Yeni liderlerin idaresinde Arşlan'ın eriştiği gelişme merhalesine ulaşmış bulunan Selçuklular'ı engellemek hedefini güden bu dış müdahale, onların kudretlerini kıramadığı için hedefine varamamıştır.

2 — Buna karşılık yeni liderler. Arşlan'ın sahip olduğu hemen hemen müsavi şartları haiz müttefiklik sıfatını kaybederek, Ali Tekin'in bir nevi tabii haline düşmüşlerdir ki, bu bakımdan durumları Arşlan'a nazaran geridir. Hadisenin umumi muhasebesi yapılacak olursa, neticede yine de bu iki yeni liderin Ali Tekin ile münasebetleri bakımından karlı sayılabilecekleri muhakkaktır. Zira, Ali Tekin, nihai gayesine ulaşamamıştır. Halbuki, Selçuklular varlıklarını muhafaza etmişlerdir.

3 — Aile başkanlığı Tuğrul Bey'le Çağrı Bey'in, yani Selçuklu ailesinin bir kolunun inhisarından çıkmış, hiç olmazsa nazari olarak başka bir kolunun, Musa oğlu Yusuf'-un eline geçmiştir. Bunda da hiç olmazsa başlangıçta Ali Tekin'i kısmen olsun başarılı saymak gerekir.

4 — Yusuf'un pek kısa süren idaresinden sonra, Yabgu unvanını babası almışsa da, şeflik bir kolun veya bir şahsın inhisarından çıkarak, iki kolun ve üç şahsın ortak sorumluluğuna geçmiştir. Şu halde, asıl kollektif liderlik sistemi belirli bir esas dahilinde kurulmuştur ki, bu, anlattığımız hadiseler silsilesinin şimdilik en büyük neticesidir.

Görülüyor ki, zahiri görünüşü ile siyasi mahiyeti haiz bir dış müdahale, bambaşka mahiyeti haiz iç neticeler doğurmuştur.
Bu neticeler, Selçuklu devri Türk tarihinde hakimiyet telakkisi bakımından yeni bir merhaledir. Bundan sonra da tekamülü safha safha takip edeceğimiz tabiidir.

Kaynakça
Kitap: BÜYÜK SELÇUKLU İMPARATORLUĞU TARİHİ Cilt : I KURULUŞ DEVRİ
Yazar: Mehmet Altay KÖYMEN
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Büyük Selçuklu İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir