Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Selçuk'un İslam Ülkelerine Doğru Göç Etmesi

Burada Büyük Selçuklu İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Selçuk'un İslam Ülkelerine Doğru Göç Etmesi

Mesajgönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 22:30

SELÇUK'UN İSLAM ÜLKELERİNE DOĞRU GÖÇ ETMESİ

Tasvir ettiğimiz gibi, içinde bulunduğu şartlara göre, muhakkak olan ölümden kurtulmak için kaçmağa karar veren Selçuk için başlıca iki yön vardı:

1 — Batı genel yönü.
2 — Güney genel yönü.

Tarih boyunca şu veya bu sebeple anayurtlarını terkeden Türkler için her iki yön de meçhul değildi. Daha önce bir çok Türk boyları türlü adlar altında batıya ve güneye gitmişler, karşılarına çıkan kavimlerle çarpışmışlar, istilalar yapmışlar ve devletler kurmuşlardı. Bu iki yoldan birini takip eden soydaşları gibi, şüphesiz, Selçuk için bu yolların ikisi de malumdu. Bununla beraber Selçuk bu iki yoldan güney yolunu tercih etti.

Bunun sebep veya sebepleri hakkında şu düşünceler ileri sürülebilir:

Selçuk'un, Batıya giden Türk boylarının Batı veya Doğu Roma İmparatorlukları tarafından er veya geç imha edildikleri hakkında, mübhem de olsa, öteden beri rivayet edilegelen bir bilgiye sahip olduğu, bu sebeple Güney yolunu tercih ettiği ileri sürülebileceği gibi, daha önce ücretli asker olarak hizmetlerini arzeden Türkler'in başarılarının ve onlar hakkında bilinenlerin de onu Güneye çektiği söylenebilir. Vukubulan harplerle ve daha ziyade «barış yolu ile giriş» (muslihane hulul) adını verebileceğimiz münferid veya toplu göçler sayesinde Türkler'le İslamlar, bu arada Oğuz Türkleriy'le Araplar ve İran milli devletleri arasında daha çok önce temaslar başlamış bulunuyordu.

İslam ülkelerine hulul eden Türkler ücretli asker olarak İslam devletleri ordularında hizmet gördükleri gibi, Kuzeyden gelecek Türk tehlikesine karşı bekçi vazifesini görmek üzere hudut (uc) lara yerleştiriliyorlardı.

Öte yandan,, Oğuzlar arasında birçok (bu arada İslam) tüccarların bulunduğunu Harezm'in merkezi Kas'ın Oğuz Türkleri'nin (giriş) kapısı olduğunu ve zaman zaman Oğuzlar'ın İslam ülkelerine akınlar yaptıklarını biliyoruz. Şu halde İslam dünyasiyle barış ve savaş halinde bulunan Oğuzlar bu alemi yakından tanıyorlardı. O zamanın dünyasının en medeni ülkelerini içine alan bu alemin cazib taraflarını biliyorlardı.

Selçuk Oğuzları'nın Oğuzlar Devleti ülkesini terk etmek zorunda ve iki genel yönden birini tercih eylemek durumunda kaldıkları zaman, güneye doğru çekilmelerini icap ettiren sebepleri göstermiş bulunuyoruz.

Anlattığımız bu sebeplerden başka, Selçuk'un istese de emrindeki az kuvvetle batıya göç edip edemiyeceğini ayrıca gözönünde bulundurmak gerekir. Çünkü aşması lazım gelen bir kaç sed vardır.

Mesela Hazarların teşkil ettiği sed:

Oğuzlar'ın en çekindikleri komşu Hazar'lardı. Hazarlar Devleti ile zaman zaman harb eden Oğuzlar, onlara bir çok esirler vermişlerdi.

Selçuk Oğuzları'ndan önce veya daha sonra Batı yönünde bir çok göçlerin olması, ileri sürdüğümüz bu sebeplerin kıymetine halel getirmez. Zira Batıya göç eden Türk kavimleri ekseriyetle arkadan başka Türk kavimlerinin baskısına maruz kalmışlar ve böylece daha Batıya harekete mecbur edilmişlerdir.

Kaldı ki, Selçuk Oğuzları'nın bahsettiğimiz bu göçleri ile bunlardan daha önce veya daha sonra Batıya doğru olan göçler arasında başka bir bakımdan da fark vardır:

Göreceğimiz gibi, Selçuk Oğuzları'nın göçü, mahdut kimselerin yaptığı tamamiyle mahalli ve mevzii bir hareket olduğu halde, Batı göçleri, bütün bir kavmi veya kavimler gurubunu içine alan çok şümullü hareketlerdi.

Verdiğimiz bütün bu izahat, Selçuk'un niçin Güneye, İslam ülkeleri istikametine göç ettiğini, üstelik onun bu göçünün ilk göç olmadığını, yani ondan önce ve sonra daha bir çok göçler yapılması itibariyle bu hadisenin orijinal bir tarafı bulunmadığını göstermiştir sanırız.
Bu umumi mülahazalardan sonra şimdi hadiseyi daha yakından ele alalım.
Selçuk nereden nereye göç etmiştir?

Sualin birinci kısmına, Selçuk'un nereden, hangi şehir veya mıntakadan göç ettiğine cevap vermeden önce, ikinci kısmına, nereye, yani hangi şehir veya mmtakaya göç ettiğine cevap verelim.

Bilindiği gibi, Selçuk miktarını bir az aşağıda bildireceğimiz maiyeti ile Oğuz hükümdarından kaçtıktan sonra Cend şehrine, daha doğru tabiriyle, bu şehrin civarına geldi. Şehir Seyhun nehri (Sirderya)nin sol sahiline yakın bir yerde bulunuyordu ve İbar Hebraeus'a göre Selçuk ve maiyeti Turan (Türkler ülkesinden) İran (İranlıların yaşadığı ülke) a çoban oldukları bahanesi altında geçmişlerdir . Bu ifadeye göre, Selçuk ve maiyeti Cend havalisine gelirken yolda mahiyetini bilmediğimiz bazı güçlüklere maruz kalmışlar ve ancak hakiki hüviyetlerini gizlemek suretiyle geçebilmişlerdir.

Oğuzlar Devleti'nin hakimiyet sahası içinde idille yandan, yine Cend, ayni devletin kışlık payitahtı olduğundan bahis ettiğimiz Yeni kent'den pek uzak değildi. Buradan güneye doğru nehir boyunca gidilince Cend'e varılırdı.

Zaten İslam coğrafyacılarında Sirderya'mn aşağı mecrasında kain şu üç Oğuz şehrinin adı beraber zikredilir; «El-Karyatu'l-Hadise» (Yenikent), Buhara ve Cend.

Bunların beraber zikredilmelerinin başlıca sebebi, her üçünün de Oğuz ülkelerinde müslümanlar tarafından kurulmuş koloni şehirlerinden olmasıdır:

Bu onların ortak özellikleridir. Cend'in onlardan ayrıldığı tek nokta ise, İslam ülkeleri ile ahalisi İslam olmayan Türk ülkelerinin birleştiği yerde, başka bir tabirle hudut bölgesinde, uc'da bulunmasıdır. Bunun delalet ettiği manayı bir az aşağıda bahis konusu edeceğiz.

Selçuk'un Cend'e nereden göç ettiği meselesine gelince, bu hususta elimizde kesin delil bulunmamakla beraber, onun Oğuzlar Yabgusu'nun kışlık payitahtı olan Yenikent'den göç ettiği, bu iki yerin birbirine yakınlığı, ortak özellikleri gözönünde tutulacak olursa, kolay kolay red edilemez.

Kaynakça
Kitap: BÜYÜK SELÇUKLU İMPARATORLUĞU TARİHİ Cilt : I KURULUŞ DEVRİ
Yazar: Mehmet Altay KÖYMEN
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Büyük Selçuklu İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir