Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Uygur - Kırgız İlişkileri

Burada Uygur İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Uygur - Kırgız İlişkileri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 24 Ara 2010, 18:38

Uygur - Kırgız İlişkileri:

Uygur - Kırgız münasebetinin mazisi çok eskilere da-yanmaktadır. Fakat bu eski dönemlere ait elimizde açık-seçik deliller bulunmamaktadır. Bu münasebeti biz ancak Uygurların son dönemleri olan 820'lerden sonrası için dikkatle takip edebiliyoruz.

Uygurların zayıf düşmesini fırsat bilen Kırgız reisi A-je (bu Kırgız reislerine verilen genel bir addır) kendisini kağan ilan etti. A-je'nin annesi Türgeş kabilesinin kızı idi. Kendisine Kağan, karısına da Hatun denildi. Bunu haber alan Uygurlar, Kırgızları cezalandırmak için başvezirlerini gönderdiler fakat onları yenemediler ve 20 yıllık süren bu savaşlar bir netice vermedi.

A-je'nin Uygurlara karşı kazandığı bu başarıdan sonra Uygurlara şöyle dediğini biliyoruz:

«Talihiniz artık sona erdi. Ben, otağınızı alacağım ve önünde atımı koşturarak bayrağımı diktireceğim. Muk-tedir iseniz, hemen çabuk gitmeye bakın».

Bu arada 840 senesinin eylül ayında Kürebir, Uygur Kağanı Chang-hsin'i öldürdü ve yerine K'o-sa'yı getirdi. Bu sırada Uygur başkentinin dışında bulunan general Külüg Baga, Kırgızların 100.000 atlı askerini kendi idaresi altına alarak Uygurlara saldırdı. Uygurlar mağlup oldu ve K'o-sa ile başbakan Kürebir, general Külüg Baga tarafından öldürüldü ve Uygurların kağanlık otağı yakıldı.

833 senesinin nisan ayında, Çin imparatoru bir ferman çıkartarak şöyle dedi:

«Gerçi her devlet kurulurken, kendisinin bir reisi vardır. Fakat biz yine de her zaman hediye verirken, bilhassa samimi olan komşularımıza iyi davrandık. Bu suretle erişilmesi imkansız olan çöldeki kabileleri şereflendirdik ve Çin'den alman unvanların kıymetini onlara gösterdik. İmparatorluğumuzun lütfuna mazhar olanların hepsi üstün adam sayıldılar».

«Şimdi Dokuz Kabile Uygurlarının kağanı olan Ay Tengride Kut Bulmış Alp Külüg Bilge Chang-hsin Kağan (Ay Tanrısında saadet bulmuş, kahraman, meşhur, Bilge Chang-hsin Kağan) nesiller boyunca sadakat ile çalıştı ve üstün bir hükümdar olarak tanındı. Geçmiş tecrübeleri iyi hatırlamaya çalışır ve muhakkak uzağı gören bir plan yapmaya gayret ederdi. Kendisinin bize karşı taaruz yapmaya niyeti yoktur. Bizim de buna karşılık kendisine iyi davranmamız gerekir. Böylece hoş geçinip aramızdaki akrabalık gitgide kuvvetlendirilsin. Bize karşı gösterdiği bağlılık da güneş ile ay gibi açıktır».

Eskiden Uygurlar, Çin'e hediye getirdikleri zaman, her geçtikleri bölgeyi daima yağma ederlerdi. Buna rağmen, bu bölgedeki Çin muhafızları onları cezalandırmaya cesaret edemezlerdi. Yalnızca kendi ordularını disiplin altına alarak kendi bölgelerini korumaya çalışırlardı. Bölge komutanı olan Li Tsaı-ı 833 senesinin haziran ayında gelen Uygur elçilerine şunları söyledi.

«Kağanınız, dayı ve yeğen gibi aramızda olan akrabalığımızı kuvvetlendirmek için sizi hediyelerle beraber Çin'e gönderdi. Onun esas amacı, general göndererek büyük memleketimizi kasıp kavurmak değildir. Eğer siz de askerlerinizi kontrol altına almayarak onları yağma hareketine geçirirseniz, ben de bizzat onları öldürmeye müsaade edebilirim. 'Çin'in kanunlarına önem verilmez' diyemezsiniz».

Bundan sonra, bu bölgeleri müdaafa eden bütün askerler kaldırıldı. Yalnızca iki asker şehrin kapısında nöbet bekledi.
Bu yukarıdaki paragraftan şöyle bir sonuç çıkartmak mümkün olmaktadır. Çin'e gelen elçilik heyetlerinde bir askeri kuvvet de bulunmaktaydı. Bunların sayılarının az olması gerekir. Çünkü sınır şehirlerini yağma edebilmek için o bölgedeki Çin askerlerinden fazla sayıda insana ihtiyaç vardır. İkinci husus ise, bu konuşmalardan soma o bölgede bir anlaşma olmuş ve Çinliler de bölgedeki görevli askerleri geri çekmişlerdir. Bunun yanında 836 senesinin mayıs ayında, İmparator Wen-tsung yabancılarla daha iyi anlaşabilmek maksadıyla, sınır bölgelerinde dil öğrenen ve öğreten memurluklar kurulmasını emretmiştir.

Kaynakça
Kitap: KUTLUK BİLGE KÜL KAĞAN BÜĞÜ KAĞAN ve
UYGURLAR
Yazar: Özkan İZGİ
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Uygur İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir