Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Uygur - Çin ilişkileri

Burada Uygur İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Uygur - Çin ilişkileri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 24 Ara 2010, 18:37

Uygur - Çin ilişkileri:

İlk Uygur Çin münasebeti, 629 senesinde Uygur birliğini kuran P'u-sa zamanında başlamıştır. Uygurlar bilindiği gibi bu sırada Göktürk Devleti'nin hakimiyeti altında idiler. P'u-sa ve babası Göktürk Devleti içinde isyan çıkartmışlar ve 630 senesinde Tarduşlarla işbirliği yaparak, Göktürklerin ordusunu mağlup ederek ilerlemeye devam etmişler ve bu arada önlerine çıkan küçük Göktürk gruplarını da yenmişlerdir. Bu küçük savaş Uygurların nüfuz ve iktidarını son derecede arttırmıştır. 646 senesinde Kağan olan Tu-mi-tu Sarı nehre kadar topraklarını genişletmişti. Bu tarihten sonra Çinlilerle iyi geçinme siyaseti içine giren Uygurlar, çeşitli zamanlarda Çin sarayına elçiler ve hediyeler yollamışlardır. Uygurların bu askeri başarısından dolayı da Çin imparatoru Uygur kağanını tanımak zorunda kalmıştır. Çin imparatoru, Uygur kağanının isteklerini yerine getirmiş ve hatta Uygur ülkesine giden yolu yaptırmıştır. Bu yol üstünde karakollar kurdurarak Çin - Uygur ticari münasebetlerinin gelişmesi için yardımcı olmuştur.

İslamiyeti savaşlar yolu ile Çin'in tanıması, ilk olarak Taşkent Türk hükümdarı Bagatur Tudun ile Çin'in Kuça valisi olan Kao Hsien-che arasındaki bazı anlaşmazlıklar yüzünden olmuştur. Bu iki şahıs arasında geçen olayları gerçi Çin kaynaklan birbirinden farklı olarak göstermekte iseler de, asıl sebep olarak Bagatur Tudun'un yapılan anlaşmalara riayet etmemesi gösterilebilir. Taşkent ve Kuça valilerinin arasındaki bu anlaşmazlık netice olarak, Araplarla Çinlileri 751 senesinde Talaş savaşı ile karşı karşıya getirmiştir.

Taşkent hükümdarı Bagatur. Tudun'un oğlu babasının öldürülmesi ve memleketin istilası üzerine Karluklardan ve Araplardan yardım istemiş ve bunun neticesi olarak da 751 senesinin temmuz ayında beş gün devam eden savaş başlamıştır. Çinlilerin yenilgisi ile sonuçlanan bu savaşın çeşitli tesirleri olmuştur. Bunun en büyük tesiri İslamiyetin Orta Asya'da yayılması bu savaş neticesinde kolaylaşmış ve böylece Orta Asya'daki Türk devletlerinin İslamiyeti kabul edişi ve bunun Asya'nın diğer taraflanna yayılması gerçekleşmiştir.

Çinlilerin savaş yolu ile İslamiyetle karşılaşması ikinci defa An Lu-shan isyanı ile olmuştur. Bu Savaşın diğerinden farkı, savaşın tamamen Çin'in içinde geçmiş olması ve dolayısıyla İslamiyetin Çin'e girmesine büyük ölçüde yardımcı olmasıdır. A Shıh-te ailesine mensup bir Şaman kadından doğan An Lu-shan, Kitanlarla 744 senesinde yapacağı savaş sebebiyle 150.000 kişilik bir ordunun başına geçmiş ve Kitanları yenmiştir. Bu arada, Çin'de iç karışıklıklar yüzünden mücadeleler devam ediyor ve imparator ailesinden Yen, An Lu-shan üzerine bir ordu gönderiyor. Bunun üzerine An Lu-shan, Ch'ang-an şehrini zaptetmiş ve imparator da tahtan çekilmek zorunda kalmıştır. İmparatorun oğlu Su-tsung ise Uygurlardan ve Araplardan yardım istemiştir. Bunun üzerine Abbasi Halifesi Abu Cafer Mansur tarafından Çinlilere yardım edilmek üzere bir ordu hazırlanıp Çin'e yollanmıştır. Aynı zamanda Uygurlar da daha büyük bir kuvvetle Çin'in yardımına gitmiştir.

Neticede 757 senesinde An Lu-shan isyanı bastırılmış ve kendisi öldürülmüştür. Bu isyanın bastırılmasında büyük yardımları geçen Uygurlara Çinliler mükafat olarak 10.000 top ipek vermişler ve ayrıca yılda 20.000 top ipek vermeyi de vaadetmişlerdir. Bu arada Çinliler Araplara da büyük yakınlık göstermişler ve kendilerinin Çin'de kalmalarına müsaade etmişlerdir. Böylece, Araplar Çin kızları ile evlenmiş ve bunların büyük bir kısmı Sian-fu şehrinde yerleşmişlerdir. Bu şehirde yerleşen aileler, Çin sarayından aylık almışlar ve kendi ülkelerine dönmemişlerdir.

Kao-ch'ang Uygurlarının Çin ile siyasi münasebetlerine gelince, bu Uygurlar onuncu yüzyılın başlarında Çin'de çıkan isyanlar yüzünden bağlı oldukları Çin askeri bölgesiyle 911 senesinde ilişkilerini kesmişlerdir. Ancak 905 senesinde burada bir devlet kuran asi Çin generali Uygurları hakimiyeti altına almak istediyse de Uygur ordusu tarafından etkisiz hale getirilmiştir. Bu olay Uygurların batı kolunun bağımsızlığını kazanmasına yol açmıştır. Kao-ch'ang Uygurlarının 947 ve 960 senelerinde Çin'e gönderdikleri elçilerin ticari amaçla gittiği tahmin edilmektedir.

Kaynakça
Kitap: KUTLUK BİLGE KÜL KAĞAN BÜĞÜ KAĞAN ve
UYGURLAR
Yazar: Özkan İZGİ
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Uygur İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir