Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Ötügen Uygurlarının Yıkılış Sebepleri

Burada Uygur İmparatorluğu hakkında konular bulabilirsiniz

Ötügen Uygurlarının Yıkılış Sebepleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 24 Ara 2010, 18:30

Ötügen Uygurlarının Yıkılış Sebepleri:

Kırgızların hücumu ile yıkılan Uygurların yıkılış sebepleri için ilk akla gelenler şunlar olmaktadır:


1. Çinlilerin umumi olarak göçebe veya yarı göçebe topluluklara karşı uyguladıkları siyaset.

Bu siyaset gereğince, Çinliler, çeşitli topluluklar arasındaki silahlı çatışmalardan faydalanarak, aynı topluluk içindeki bir grubu destekleyip, topluluğun kendi içininde parçalanmasını sağlamaktaydılar. Uygurların bu son dönemlerinde Çinlilerin aynı siyaseti güttüklerini ve hatta biraz daha ileri giderek, rüşvet verdiklerini görüyoruz.

2. Ötügen Uygurlarının idareci sınıfı arasında başlayan geçimsizlikler.

Bu devirde başa geçen kağanlarla vezirler ve prensler arasında devamlı bir çekişme mevcut olmuştur. İdareci sınıf arasındaki bu çekişmelerde, zaman zaman vezir veya prenslerin başka devletlerle işbirliği yaparak kendi kağanlarını ortadan kaldırmayı hedef aldıkları görülmüştür.

3. Yine bu devirde Uygur ülkesinde görülen şiddetli kış pek çok hastalığın ortaya çıkmasına, koyun ve atların telef olmasına ve zaten siyasi yönden yıpranmış olan Uygurların ekonomik bakımdan da zayıflamalarına sebep olmuştur.

4. Maniheizmın tesiri.

Bazı ilim adamlarının belirttiği bu durum Mani mabetleri etrafında yerleşen Uygurların bu dinden ötürü savaşçılık özelliklerini kaybetmelerinden.

Uygur Göçlerinin Siyasi Sonuçları:

840 tarihine kadar Kırgız Devleti'nin sınırları Güney Sibirya bölgesindeyken, bu tarihten sonra Kırgızlar Altay dağlarına kadar uzanmışlar ve bütün Orhun bölgesini hakimiyetleri altına almışlardır. Kırgızların bu tarihten sonra isimleri Arap, İran ve Çin coğrafyacılarının eserlerinde geçmeye başlamıştır. Kırgızların alfabeleri Göktürk alfabesi, dilleri ise Türkçedir. Bunların adet ve ananeleri en eski Türk kavimlerininki gibidir. Önceleri Kuzey Kürk yolunu ellerinde bulunduran Kırgızlar bu tarihten sonra Sibirya ile Orta Asya ticaretini ellerine geçirmişlerdir. İslam ülkelerine en kıymetli demir cevheri Kırgız ülkesinden giderdi. Bu sebeple Kırgızlar, Altay dağlarındaki ticaret yolunu da ellerinden çıkartmamaya gayret etmişlerdir.

Orta Asya'da kurulan devletlerin, «Büyük devlet» unvanını kazanabilmeleri için Çin ile siyasi ve ticari ilişkileri olması lazımdı. Bu durumu bilen Kırgızlar, Uygurları yendikten sonra bu durumdan faydalanmak yoluna gitmişlerdir. Fakat Kırgızların bu hususta kesin bir netice aldıkları söylenemez. Hunlar zamanında esir edilen Li-ling isminde bir Çinli general Kırgız ülkesinde iyi bir intiba bırakmış ve burada nüfuz sahibi olmuştu. Hatta Li-ling'in evlatları da bu durumdan faydalanmışlardı. Uygurları yıktıkları dönemde Kırgızlar, kendilerinin bu Çinli generalin soyundan geldiklerini öne sürerek Çin ile siyasi bir bağ kurmak istemişlerdir. Çin'e yaklaşmak için denedikleri ikinci bir yol ise, Uygurlara gelin gitmekte olan T'ai-ho Konçuy'u bir baskınla ele geçirmek ve Çin'e geri göndermeye teşebbüs etmek olmuştur. Fakat bu işte muvaffak olmadılar ve Uygurlar T'ai-ho Konçuy'u tekrar Kırgızların elinden geri aldılar.

Kaynakça
Kitap: KUTLUK BİLGE KÜL KAĞAN BÜĞÜ KAĞAN ve
UYGURLAR
Yazar: Özkan İZGİ
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Re: Ötügen Uygurlarının Yıkılış Sebepleri

Mesajgönderen TurkmenCopur » 24 Ara 2010, 18:30

Kırgızların, Uygurlardan alıp ellerine geçirdikleri yeni ticaret yolu, Kırgızların daha doğusunda bulunan Shıh-wei (Moğol) kabileleri tarafından ele geçirilmiştir. Hatta bu Shıh-wei kabilelerinden bazılarının daha da batıya gittikleri kaydedilmektedir. Mahmut Kaşgari'de geçen «Tatar» adının bu kabileden dolayı olması büyük bir ihtimaldir.

Uygurlar yıkılınca, Mani dininin Çinliler arasında yayılması da durmuştur. Hatta bu dinin Çin'de çökmeye başladığını söylemek de mümkündür. 843 senesinde Çin imparatoru bir ferman çıkartarak bütün Mani mabetlerinin, köylerinin, evlerinin ve vakıf mülklerinin tesbitini istemiş ve Çin başkenti ile başkentin dışında bulunan yüksek mevkideki Uygurların kemer ve şapkalarının alınmasını emretmiştir. Mani mabetlerinde bulunan resim ve kitaplar yırtılıp yakılmış ve mabetteki rahipler de başka şehirlere sürülmüştür. 843 senesinde Çin başkenti Ch'ang-an'da 72 Mani mabedinin kaldırılması, Çin imparatorunun bu işe ne kadar önem verdiğinin bir göstergesidir.

2. Ötügen Uygurlarının idareci sınıfı arasında başlayan geçimsizlikler.

Bu devirde başa geçen kağanlarla vezirler ve prensler arasında devamlı bir çekişme mevcut olmuştur. İdareci sınıf arasındaki bu çekişmelerde, zaman zaman vezir veya prenslerin başka devletlerle işbirliği yaparak kendi kağanlarını ortadan kaldırmayı hedef aldıkları görülmüştür.

3. Yine bu devirde Uygur ülkesinde görülen şiddetli kış pek çok hastalığın ortaya çıkmasına, koyun ve atların telef olmasına ve zaten siyasi yönden yıpranmış olan Uygurların ekonomik bakımdan da zayıflamalarına sebep olmuştur.

4. Maniheizm'in tesiri.

Bazı ilim adamlarının belirttiği bu durum Mani mabetleri etrafında yerleşen Uygurların bu dinden ötürü savaşçılık özelliklerini kaybetmelerinden.

Uygur Göçlerinin Siyasi Sonuçları:

840 tarihine kadar Kırgız Devleti'nin sınırları Güney Sibirya bölgesindeyken, bu tarihten sonra Kırgızlar Altay dağlarına kadar uzanmışlar ve bütün Orhun bölgesini hakimiyetleri altına almışlardır. Kırgızların bu tarihten sonra isimleri Arap, İran ve Çin coğrafyacılarının eserlerinde geçmeye başlamıştır. Kırgızların alfabeleri Göktürk alfabesi, dilleri ise Türkçedir. Bunların adet ve ananeleri en eski Türk kavimlerininki gibidir. Önceleri Kuzey Kürk yolunu ellerinde bulunduran Kırgızlar bu tarihten sonra Sibirya ile Orta Asya ticaretini ellerine geçirmişlerdir. İslam ülkelerine en kıymetli demir cevheri Kırgız ülkesinden giderdi. Bu sebeple Kırgızlar, Altay dağlarındaki ticaret yolunu da ellerinden çıkartmamaya gayret etmişlerdir.

Orta Asya'da kurulan devletlerin, «Büyük devlet» unvanını kazanabilmeleri için Çin ile siyasi ve ticari ilişkileri olması lazımdı. Bu durumu bilen Kırgızlar, Uygurları yendikten sonra bu durumdan faydalanmak yoluna gitmişlerdir. Fakat Kırgızların bu hususta kesin bir netice aldıkları söylenemez. Hunlar zamanında esir edilen Li-ling isminde bir Çinli general Kırgız ülkesinde iyi bir intiba bırakmış ve burada nüfuz sahibi olmuştu. Hatta Li-ling'in evlatları da bu durumdan faydalanmışlardı. Uygurları yıktıkları dönemde Kırgızlar, kendilerinin bu Çinli generalin soyundan geldiklerini öne sürerek Çin ile siyasi bir bağ kurmak istemişlerdir. Çin'e yaklaşmak için denedikleri ikinci bir yol ise, Uygurlara gelin gitmekte olan T'ai-ho Konçuy'u bir baskınla ele geçirmek ve Çin'e geri göndermeye teşebbüs etmek olmuştur. Fakat bu işte muvaffak olmadılar ve Uygurlar T'ai-ho Konçuy'u tekrar Kırgızların elinden geri aldılar.

Kırgızların, Uygurlardan alıp ellerine geçirdikleri yeni ticaret yolu, Kırgızların daha doğusunda bulunan Shıh-wei (Moğol) kabileleri tarafından ele geçirilmiştir. Hatta bu Shıh-wei kabilelerinden bazılarının daha da batıya gittikleri kaydedilmektedir. Mahmut Kaşgari'de geçen «Tatar» adının bu kabileden dolayı olması büyük bir ihtimaldir.
Uygurlar yıkılınca, Mani dininin Çinliler arasında yayılması da durmuştur. Hatta bu dinin Çin'de çökmeye başladığını söylemek de mümkündür. 843 senesinde Çin imparatoru bir ferman çıkartarak bütün Mani mabetlerinin, köylerinin, evlerinin ve vakıf mülklerinin tesbitini istemiş ve Çin başkenti ile başkentin dışında bulunan yüksek mevkideki Uygurların kemer ve şapkalarının alınmasını emretmiştir. Mani mabetlerinde bulunan resim ve kitaplar yırtılıp yakılmış ve mabetteki rahipler de başka şehirlere sürülmüştür. 843 senesinde Çin başkenti Ch'ang-an'da 72 Mani mabedinin kaldırılması, Çin imparatorunun bu işe ne kadar önem verdiğinin bir göstergesidir.

Mani dininin Çin'de bu şekilde büyük bir değişiklik göstermesinin başlıca şu sebepleri olabilir:

1. Aşağı yukarı 100 seneden beri devam eden Uygur nüfuzunun (dolayısiyle Mani dininin Çin'de yayılmasının) ortadan kalkması,
2. Mani dininin Budizme rakip bir din haline gelme noktasına erişmesi.
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13984
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26


Dön Uygur İmparatorluğu Bölümü

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir